"Τα Χρόνια της Αθωότητας",Ήντιθ Γουώρτον


 Ωραία ιδέα το φροντισμένο,μικρόσχημο και οικονομικό βιβλίο. 


σύνθεση εικόνας V.G.

Και στο μεταξύ εγώ θα γράφω Ήντιθ(κι όχι Ίντιθ) Γουώρτον(κι όχι Γουόρτον).Γιατί έτσι .


Πάντα συμπαθούσα τα μικρόσχημα βιβλία,βαφτισμένα τσέπης ή όχι.Έχω τίτλους σε ελληνικές και ξένες εκδόσεις που δεν κυκλοφορούν πια και τους θεωρώ πολύτιμους.Στην νέα σειρά pocket των εκδόσεων Μεταίχμιο βρήκα και τώρα μερικούς που θα ήθελα να έχω και ανάμεσά τους και το κλασσικό μυθιστόρημα της Αμερικανίδας Ήντιθ Γουώρτον (Edith Wharton,1862-1937)"Τα Χρόνια της Αθωότητας".
Προσπάθησα να ξεχάσω την ταινία του Μάρτιν Σκορτσέζε και το πόσο μη πειστικοί μου φάνηκαν οι συνήθως καλοί Ντάνιελ Ντέι Λούις και Μισέλ Φάιφερ και να εμβαθύνω στην καθαρή, αιχμηρή και ισορροπημένη γραφή της Γουώρτον και στο δια ταύτα που προαναγγέλλει εξαρχής σχεδόν και που τελικά δίνει -πανηγυρικά αν και όχι βεβαίως ως αίσιον σαν επιβεβαίωση της έκτασης των όσων έχει ήδη καταγγείλει- με ένα έξοχο τέλος που σοφά επιλέγει για να κλείσει την ιστορία της σαν αφήγηση αλλά να ανοίξει ένα τεράστιο κοινωνικό θέμα μέσα και με αυτήν.
Το τέλος που έδωσε η Γουώρτον το θεωρώ ως το πιο δραματικό και μαζί δυνατότερο σημείο της πλοκής, το πιο ενδιαφέρον της μυθοπλασίας την οποία μετέρχεται ως εκείνη την στιγμή ίσως διδακτικά και σαφώς κριτικά για να στηλιτεύσει την υποκρισία της αριστοκρατίας της Νέας Υόρκης του τέλους του 19ου αιώνα που δεν είναι παρά χοντροκομμένο πατρόν της  αγγλικής και να εναντιωθεί ,με τον χαρακτηριστικό συγγραφικό τρόπο της, στην αποδοχή κανόνων συμπεριφοράς που αποβαίνουν επιζήμιοι -σε πολλές περιπτώσεις- υπονομεύουν και τελικά κλέβουν την ευτυχία στις προσωπικές ζωές των μελών αυτής της δευτερογενώς δημιουργημένης και κατ'΄απομίμηση μιας άλλης ελίτ.

http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2012/mar/21/making-up-edith-wharton/

Η Γουώρτον δημιουργεί ένα κατ΄αρχάς χαμηλών τόνων τρίγωνο ερωτευμένων νέων εικοσιδύο έως τριάντα χρόνων και ονομάζει τα χρόνια τους χρόνια αθωότητας θέλοντας να τονίσει την δική τους εκείνη αθωότητα/συμμόρφωση στους τύπους που αποτελούν την βιτρίνα της τάξης τους που αν και πηγάζει από την πιεστικότητα των κανόνων του περίγυρού τους μετατρέπεται σε ηθική υποχρέωση και συμπεριφορές εναρμονισμένες από μιαν άποψη με την καντιανή αισθητική σε βαθμό που αυτή υπαγορεύει καθοριστικά την στάση τους μετατρέποντάς τους σε ήρωες λογοτεχνίας και μέσα στο ίδιο το μυθιστόρημα,χαρακτήρες μέσα σε χαρακτήρες.

Ο Νιούλαντ Άρτσερ,ένας έξυπνος νεαρός δικηγόρος, η τρυφερή και εκπαιδευμένη για αριστοκρατική σύζυγος μα διόλου χαζή μνηστή του Μέι Ουέλαντ και η ξαδέλφη της,η θλιμμένη ζωντοχήρα κόμισσα Έλεν Ολένσκα, είναι χαρακτήρες παρμένοι γενικά από την αριστοκρατία της εποχής αλλά εντός του μυθιστορήματος της Γουώρτον γίνονται απόλυτα εξαρτημένοι από αυτό το ζητούμενο στο οποίο η συγγραφέας σκοπεύει να φτάσει τσαλακώνοντάς τους και ενεργούν σαν να το γνωρίζουν και μάλιστα να είναι υποχρεωμένοι να τερματίσουν την χάρτινη ζωή τους εντός του.



Στο μεταξύ  ένα ετερογενές ανθρώπινο λεφούσι ζει την δική του σταύρωση. Σε Ευρώπη και Αμερική οι λαϊκές τάξεις ζουν μες την φτώχεια,στο έλεος της κάθε εργοδοτικής εκμετάλλευσης αλλά έχουν "ελευθερία" ,κι εδώ βέβαια ενυπάρχει μια γελοία αντίφαση στην λέξη ·οι πλύστρες ας πούμε και οι σιδερώστρες κι οι καπελούδες και τα ταπεινά δουλικά που ζωγράφισε συγκλονιστικά ο αγαπημένος μου Degas,τα λαϊκά κορίτσια της εργατικής τάξης με δυο λόγια μπορούν να ερωτεύονται,να παντρεύονται,να γεννοβολάνε,να σμίγουν και να χωρίζουν συχνά πυκνά κάνοντας τις πιο κακές επιλογές ζωής σε φτωχά και χωρίς κομψά έπιπλα σαλόνια και τα δίχως πορσελάνες και πολυελαίους σπιτικά τους όσο την ίδια στιγμή η πλούσια ελίτ κρατάει σθεναρά απ έξω από την ελευθεριότητα των κατώτερων τα μέλη της,κουμπωμένη καλά στον ιλουστρασιόν ταξικό της φορμαλισμό,μην μπορώντας καν να τις διανοηθεί ως αληθινή ζωή όσο κι αν ενίοτε διαλεχτά της άρρενα τέκνα συγχρωτίζονται με την πλέμπα.

"Woman Ironing",Edgar Degas,1876-1877 

"Laundry Girls Ironing",Edgar Degas 

"The Little Milliners",Edgar Degas, 1882
Ο Άρτσερ ερωτεύεται την Ολένσκα μα δεν θα τολμήσει να έρθει σε σύγκρουση όχι με τον περίγυρο αλλά στην πραγματικότητα με τον ίδιο του τον βολεμένο εαυτό και η Ολένσκα αν και έχει ζήσει στην πιο μποέμικη Ευρώπη και αν και θα θελήσει αρχικά να πάρει διαζύγιο (απλό μα εξωφρενικό για όλους αυτούς)και να ξαναχτίσει την ζωή της δεν τον πιέζει αρκετά, θυσιαζόμενη ή μάλλον ηττημένη από τους συμπαγείς κανόνες μιας κοινωνίας προσκολλημένης σ΄έναν υποκριτικό καθωσπρεπισμό.
Ο καημένος είναι τόσο κολλημένος στην ρευστή έννοια του καθήκοντος με την οποία τον έχουν γαλουχήσει που θα προτιμήσει έναν πληκτικό-όπως ομολογεί αργότερα-γάμο που τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά,όταν πια είναι χήρος και θα του δοθεί η ευκαιρία να ξανασυναντήσει αυτήν την γυναίκα, θα πανικοβληθεί και θα στερήσει από τον εαυτό του την πιθανότητα της ευτυχίας ,την χαρά τού να κάνει κάτι που εκείνος θέλει κι όχι ο περίγυρος τού επιτάσσει, για μια ακόμα φορά.

Ένα αιώνα μετά οι άνθρωποι ανακατεύουν τυπικώς εύκολα τις τάξεις κι ανεβοκατεβαίνουν βαθμίδες στα κοινωνικά στρώματα με ένα και μοναδικό κριτήριο, το χρήμα που αποκτούν.Οι ερωτικοί κανόνες έχουν αλλάξει αλλά η υποκρισία αυτή καθεαυτή ζει και βασιλεύει στις σχέσεις και στα νέα μοντέλα σχέσεων που κάνουν οι άνθρωποι φορώντας το καινούργιο προοδευτικό και φιλελεύθερο προσωπείο τους,έτσι όπως πλάθεται  κατά την αναζήτηση του θεού-χρήματος.
Οι Ήντιθ Γουώρτον φοβάμαι μας έχουν τελειώσει οριστικά,ακούστε αυτό.Οι επαγγελματίες επιβήτορες και οι απελπισμένες νοικοκυρές σήμερα έχουν γίνει τα καυτά πρόσωπα του μυθοπλαστικού αχταρμά ,αύριο ποιος ξέρει ποιος έχει σειρά κι όσο για λογοτεχνικό δια ταύτα δεν βαριέσαι.Με μερικές μονάχα αποχρώσεις του γκρι και λίγα δελτία ειδήσεων ξεχνιέσαι...

Σχόλια