"Φάλκονερ",Τζων Τσίβερ


σύνθεση εικόνας V.G.

Ζόρικο βιβλίο,τραχύ το θέμα του,κοφτερή η γλώσσα.Κι αν μάλιστα το διαβάσει ο αναγνώστης σε εποχή ζοφερή,όπως αυτή που περνάμε τώρα στην Ελλάδα,η ανελευθερία από την μια (αυτή μέσα κι έξω από τις ανθρώπινες φυλακές με τα ορατά κάγκελα) και τα σακιά από την άλλη (τα ξέχειλα με τους αξεχρέωτους λογαριασμούς) που κουβαλάει στην πλάτη ή μάλλον στο σκοτισμένο μυαλό του ο κεντρικός χαρακτήρας,ο Ιεζεκιήλ (Ζίκι)Φάραγκατ,ο καθηγητής που επιχειρεί αποτοξίνωση από την ηρωίνη,θα τον κάνει -τον αναγνώστη του 2015- να νιώσει χειρότερα παρόλο που στιγμές στιγμές του δίνεται αφορμή να διακρίνει ανάταση .

Ο Αμερικανός συγγραφέας Τζων Τσίβερ (1912-1982)που με συνάρπασε,με φώτισε γενναιόδωρα, και μου άνοιξε πλατιούς δρόμους σκέψης με τον έξοχο "Κολυμβητή"του -ένα από τα μακράν καλύτερα διηγήματα που έχω διαβάσει ποτέ- τώρα μου έκανε θηλιά τις λέξεις του "Φάλκονερ" και μ΄έπιασε από τον λαιμό.Κι ήταν η ανάγνωση βρόχος. Ασφυξία. Κατάθλιψη. Πουθενά φως.Ακόμα και το τέλος τής αφήγησης μού φάνηκε τόσο αβέβαιο και ρευστό(αν και τον εμφανίζει να βρίσκει μια κάποια απρόσμενη ευκαιρία να προσπαθήσει να ελευθερωθεί), που τρόμαξα στην σκέψη για το ποια θα μπορούσε να είναι η ρεαλιστική ή φανταστική συνέχεια. Έκλεισα το βιβλίο και προσπαθούσα επί μέρες,μάταια,να ξεφύγω από την μαυρίλα του.

Ο Φάραγκατ, στο άθλιο κελί στο άθλιο σωφρονιστικό ίδρυμα Φάλκονερ πληρώνει με τα ατελή και ενίοτε ευτελή κριτήρια του ανθρώπινου νόμου το αντίτιμο για τον φόνο του αδελφού του που ο ίδιος θεωρεί πως ήταν ένα ατύχημα (και μάλλον ήταν ατύχημα)αποτέλεσμα της χρήσης ναρκωτικών, κατάρα της κοινής τους Ειμαρμένης .Η καθημερινότητά του εκεί μέσα είναι φριχτή.Η φρίκη είναι αμφίδρομη,έρχεται καταπάνω του από το περιβάλλον αλλά αναβλύζει εξίσου ανεξέλεγκτη κι από το καταρρακωμένο είναι του.Δεσμοφύλακες και κρατούμενοι μάχονται όλοι με όλους και καθένας με τον τραγικό εαυτό του και με κάθε μέσο για την κυριαρχία του μεγαλύτερου κομματιού αυτής της ατέρμονης φρίκης.

Ο Φάραγκατ εκεί δεν έχει όνομα, τι να το κάνει εξάλλου,είναι ο κατάδικος νούμερο 734-508-32 ή το πολύ πολύ ο Λαγός, ένας 47χρονος άνδρας που τα έχει κάνει μαντάρα στην αμερικανοευημερούσα, καταναλωτική δηλαδή και φαινομενικά στρωτή,εύπορη και επίπλαστη ζωή του. Δεν είχε φανταστεί τι σημαίνει πραγματικά ελευθερία.Δεν τον είχε απασχολήσει η απώλειά της.Τώρα ως και την σαν αγγαρεία ερωτική επαφή που είχε με την ναρκισσίστρια και ρηχή γυναίκα του ,την σακάτικη και ψευδεπίγραφη δύναμη που του έδινε η ηρωίνη κι ό,τι άλλο αναγκαίο ή που το νόμιζε σαν αναγκαίο για να επιβιώσει, ένα κίνητρο απλώς για να συνεχίσει να ζει,όλα αυτά πρέπει να τα βρει ένα ένα πάλι ή και να τα κατασκευάσει από την αρχή χωρίς να βάζει ταμπέλες -φύλου ή τάξης- σε μια παράλληλη πορεία πάνω σε τεντωμένο σκοινί με τους λογής συγκρατούμενους να κάνουν έναν όλο και πιο  στενό κλοιό γύρω του και οι οποίοι για δικούς τους λόγους θα ζυμώνονται μαζί του ως την επίτευξη της λύτρωσης /απελευθέρωσης με κάθε τίμημα από την θλιβερή ιδρυματική ζωή του Φάλκονερ.

Γιατί όμως ο Τζων Τσίβερ έγραψε αυτό το βίαιο,τρυφερό,ευφυές και άρτιο μυθοπλαστικά ,πυκνό και ασφυκτικό μυθιστόρημα;Μια εύκολη απάντηση είναι:για πάρτη του,για να συμφιλιωθεί με τους ουκ ολίγους προσωπικούς του δαίμονες,την εξάρτηση από το ατελείωτο αλκοόλ,την ανομολόγητη αμφισεξουαλικότητα,την ενοχή για το ένα και την ενοχή για το άλλο,την ευφυία,την κατάθλιψη,τον γάμο του,την ανθρώπινη ανάγκη για αγάπη,τον εαυτό του -με μια λέξη- τον ίδιο.

Και γιατί τότε να μας απασχολεί η προσωπική του αγωνία εμάς σήμερα;Μια εύκολη απάντηση είναι: γιατί είμαστε άνθρωποι.Έτσι απλά,γιατί είμαστε και (πρέπει συνεχώς και καρτερικά να)προσπαθούμε να παραμείνουμε άνθρωποι.


Ωραία μετάφραση για τις εκδόσεις Καστανιώτη από την Ιλάειρα Διονυσοπούλου.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος15/7/15 18:41

    Αγαπητή Βιβή,
    όπως πάντα θαυμάσιο το κείμενό σας. Ο Τσίβερ είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς.
    Απλή γραφή διεισδυτική, αγνή και σκληρή μαζί,
    Simone

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγνή.Πράγματι.Ευχαριστώ για τα καλά λόγια.

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος8/8/16 06:24

    Γεια σας. Τι βιβλιο! Τι κριμα που ο Τσιβερ δεν ειναι καλος για 'μας,ωστε να μεταφραζεται ανα ενα η δυο χρονια,εστω. μιχαλης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι,δυστυχώς.Στα ελληνικά κυκλοφόρησαν από τον Καστανιώτη"Κολυμβητής"και "Φάλκονερ" και τίποτ΄άλλο.Κι έτσι όπως είμαστε τώρα δεν ξέρω αν θα εξέδιδαν τρίτο βιβλίο ακόμα κι αν κινούσε το ενδιαφέρον κάποιου από τους τόσο καλούς μεταφραστές από τα αγγλικά που έχουμε κι έπαιρνε την πρωτοβουλία να το μεταφράσει και το έδινε σε κάποιον εκδότη.Τι να σας πω,δεν ξέρω, δεν καταλαβαίνω πια το σκεπτικό με το οποίο επιλέγονται οι συγγραφείς,δεν έχει να κάνει με το έργο τους συνολικά αλλά με το βιβλίο τους εκείνο που μπορεί να πάει καλύτερα.Προτιμώνται μυθιστορήματα με μπόλικη μυθοπλαστική φανφάρα γιατί βοηθούμενα και με λίγο ντόπιο σαματά γύρω απ΄αυτά πιστεύεται ότι θα αποσβέσουν και τι είναι συνήθως αυτά;Είναι υποφερτά μυθιστορήματα του συρμού,με ολίγην από ιστορία για αλατοπίπερο,λίγο ολοκαύτωμα,λίγη Μικρασία για τα εγχώρια και τα συναφή σίγουρα.Δεν είναι μεγάλη λογοτεχνία.Δεν βλέπετε και με τα εξαντλημένα;Είναι δυνατόν να παραμένουν εξαντλημένα βιβλία που θα έπρεπε να μη λείπουν ποτέ από την αγορά του βιβλίου;

      Σας ευχαριστώ για το σχόλιο,ευκαιρία να θυμίσω την εργογραφία του Τσίβερ(ελπίζοντας ότι είναι σωστή η Βίκι),ιδού:

      Short story collections[edit]
      The Way Some People Live (1943)
      The Enormous Radio and Other Stories (1953)
      Stories (with Jean Stafford, Daniel Fuchs, and William Maxwell) (1956)
      The Housebreaker of Shady Hill and Other Stories (1958)
      Some People, Places and Things That Will Not Appear In My Next Novel (1961)
      Reunion (1962)
      The Brigadier and the Golf Widow (1964)
      The World of Apples (1973)
      The Stories of John Cheever (1978)
      Fall River and Other Uncollected Stories (1994)
      The Swimmer (1964)

      Novels[edit]
      The Wapshot Chronicle (1957)
      The Wapshot Scandal (1964)
      Bullet Park (1969)
      Falconer (1977)
      Oh What a Paradise It Seems (1982)

      Διαγραφή
  3. Ανώνυμος9/8/16 03:02

    Το γεγονος πως πολλα απο τα βιβλια δεν υπαρχουν παρα μονο ξεχασμενα σε καποιο μικρο βιβλιοπωλειο,οπου δυσκολα καποιος θα τα βρει,και πουθενα αλλου,δεν θα επρεπε να ειναι αποδεικτικο για τους εκδοτες πως υπαρχει ενας πυρηνας ανθρωπων που ενδιαφερεται για την αληθινη λογοτεχνια -γιατι καθε μυθιστορημα δεν ειναι τεχνη-και για το εργο που δεν υπαρχει πια; Θεωρω πως μια ανατυπωση,απ'τις κανονικες,με οσα αντιτυπα συνηθιζεται,δεν θα ηταν ρισκο για τους εκδοτες,αντιθετα οπως επισημανατε,θα ηταν,αν καποιος καλος μεταφραστης,με μοχθο και μερακι,αναλαμβανε με πρωτοβουλια του και μετα παλευε να βρει εκδοτη.Παρ'ολ'αυτα υπαρχουν ανθρωποι παθιασμενοι,ιδιαιτερα με την (πιο) συγχρονη αγγλοφωνη πεζογραφια,καλα αμερικανικη,και πιστευω στο μελλον θα δουμε εργα που λειπουν.Ηδη ετοιμαζονται τα βιβλια του Wallace! Ακομα και καποιος απειρος απο λογοτεχνια,λιγα χρονια δηλαδη,μπορει να καταλαβει ποια ειναι η νοοτροπια των εκδοτικων,αυτη του καινουργιου, ο,τι ειναι,καινουργιο να'ναι,ας ειμαστε ομως δικαιοι,γιατι και αυτοι δυσκολευονται,οπως ολοι,το ξερω πολυ καλα,και τα βιβλια που θα ηθελα να δω,δεν θα τα'παιρνα αμεσως,θα περιμενα την εκπτωση... Ειναι πολυ ευχαριστο που φαινεται τωρα,ετσι ωραια το κατεβατο με τα εργα του Τσιβερ! Ο μαστορας εχει εργο ε,δεν εγραψε 3,4 μονο! Εγω ευχαριστω για το δικο σας,εμπεριστατωμενο σχολιο,δεν περιμενα καθολου,αληθεια. Θα ειστε υπαιτια αν μεσα σε ενα η και δυο χρονια, εμφανιστει κανας Τσιβερ ακομα στα Ελληνικα. Να'στε καλα,μιχαλης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν έχω να προσθέσω τίποτα,αγαπητέ Μιχάλη,τα πράγματα είναι όπως τα γράφετε.Χάρηκα πάντως για την περί τον Wallace είδηση,καιρός ήταν.Και να εμφανιστεί κι άλλος,όλος ο Τσίβερ,αμήν και πότε.Τέτοιες υπαιτιότητες να ξέρατε πόση χαρά μου δίνουν.

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος13/9/16 21:01

      Χαιρετω και περνω στον ενικο,αφου δεν τον θεωρω αγενεια,ελπιζω να μην πειραζει,ειναι νομιζω συμβατικοτητα για να γινει αρχη,ειδικοτερα γραπτως που δεν υπαρχουν τα χαρακτηριστικα και το υφος της φωνης καποιου,χωρις να συμβαινει βεβαια παντα αυτο. Για τον Wallace αργουμε παντως,σε κανα 2 χρονια ο πρωτος τομος -το Infinite Jest θα βγει σε δυο τομους απ'ο,τι λεγεται- αλλα δεν πειραζει,ας παρει τον χρονο του ο μεταφραστης,που νομιζω ειναι φοβερος τυπος και το αποτελεσμα θα ειναι ανταξιο του πρωτοτυπου.Το τελευταιο του λογικα νωριτερα,αλλα δεν ξερω τι κανουν με την επανεκδοση της Ληθης στον Κεδρο,μονο εξωφυλλο αλλαξαν. θα ηθελα μια προταση για πρωτο βιβλιο του Ροθ,σκεφτομαι Αμερ. ειδυλλιο η Το θεατρο του Σαμπαθ,εσυ τι λες; Επισης,εχεις διαβασει το Ιερο η Αδυτο του Φωκνερ,με ενδιαφερει η εκδοση με το δευτερο ονομα,ειναι και η μονη που υπαρχει,και θα ηθελα να μαθω για την μεταφραση,ξερω οτι ησουν θετικη με την μεταφραση του Δαρβερη στον Κολλινς. Πολλα ασχετα μαζευτηκαν κατω απο τον Τσιβερ,γι'αυτο και δεν θα ηταν καθολου αγενεια να αφαιρεθει το σχολιο. Περισσοτερο για ενα γεια περναω,ανθρωποι ειμαστε και χρειαζεται. Καλη δυναμη,μιχαλης.

      Διαγραφή
    3. Καλησπέρα.Μιχάλη,τώρα είδα το σχόλιό σου,μη ρωτάς γιατί και πώς,είναι δυσλειτουργικό αυτό το πρότυπο blogger που χρησιμοποιώ,είμαι κι εγώ αλλού γι αλλού τους τελευταίους μήνες... Ναι,φυσικά και να μιλάμε στον ενικό.
      Είναι τόσα τα εξαντλημένα βιβλία γενικότερα που όχι μόνο στον Κέδρο αλλά σε πάρα πολλούς εκδοτικούς υπάρχει μεγάλη πίεση για το ποιο πρέπει ή μπορούν κτλ να ξαναβγάλουν.Μην θεωρήσεις ότι λόγω λεσχών και μπλογκ είμαι μέσα στα εκδοτικά πράγματα,καθόλου.Δεν είμαι καν του στυλακίου.Απλά λόγω λέσχης ανάγνωσης στο Πατάρι κι επειδή είναι πολύ φιλικοί οι άνθρωποι εκεί έχω ένα θάρρος και τους θυμίζω κάποια βιβλία που θα έπρεπε να κυκλοφορούν οπότε θα τους ρωτήσω και για τον Wallace. Αν μάθω κάτι θα σου το πω ευχαρίστως.

      Περί Ροθ και Φώκνερ τώρα.Το"Θέατρο του Σάμπαθ" ο Ροθ το γράφει το 1995 και το "Αμερικάνικο Ειδύλλιο" το 1997 και αμφότερα δεν έχουν να κάνουν με τα alter ego του,το μεν "Αμερικάνικο Ειδύλλιο" έχει σε δεύτερο πλάνο ή αν θέλεις ρόλο τον περιβόητο Ζούκερμαν,ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό alter ego που έχει φτιάξει ο Φιλιπάκος και το "Θέατρο του Σάμπαθ"καταπιάνεται μεν με τα στάνταρ που απασχολούν τον Ροθ συνολικά αλλά μέσω ενός άλλου ήρωα.
      Προτείνω το"Αμερικάνικο Ειδύλλιο" για να μπεις στο ροθικό κλίμα,συνεχίζεις -αν σου πάει ο Ροθ- με "Ζούκερμαν Δεσμώτη" και μετά διάβασέ τον άφοβα όπως σου έρχεται γιατί θα έχεις καταλάβει τι προσπαθεί να κάνει.

      Έχω το "Άδυτο",εκδόσεις Μέδουσα μου φαίνεται,και δεν θυμάμαι καθόλου αν βρήκα τότε που το διάβασα την μετάφραση καλή ή μέτρια ή δεν ξέρω τι,με βάζεις σε πειρασμό να το ξαναδιαβάσω. Έτσι κι αλλιώς μου αρέσει ο Φώκνερ και κατά καιρούς μια επάνοδο στους μεγάλους την χρειάζομαι γιατί πολλά συγκαιρινά δεν παλεύονται.Προφανώς επειδή πιστεύω ότι κατά βάθος χρωστάμε πολλά στους μεταφραστές, ειδικά των παλιότερων εκδόσεων, πριν το διαδίκτυο, τα τρομερά λεξικά,την δική μας ξερολίαση και τα συναφή,δεν θα ψείριζα την μετάφραση του Δαρβέρη στο "'Αδυτο",θα ήταν αχαριστία μια και μιλάμε για μετάφραση στην δεκαετία του΄90. Επομένως το διαβάζεις και ο Θεός βοηθός διότι ακόμα και να του έχουν αλλάξει τα φώτα-λέμε τώρα,δεν νομίζω-,Φώκνερ είναι αυτός ,το κείμενό του είναι πάνω από τις μεταφράσεις, επιβιώνει,σου μιλάει ό,τι κι αν έχει υποστεί.
      Σ΄ευχαριστώ που με επισκέπτεσαι.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου