"Γίνε ο Ήρωάς μου",Θωμάς Συμεωνίδης


Νεκρός για το τίποτα.


"Γίνε ο Ήρωάς μου" είναι ο τίτλος του βιβλίου του Θωμά Συμεωνίδη κι αναρωτήθηκα απ΄την αρχή σε τι είδους ήρωες, που πια δεν τους έχουμε ξεζουμίσει λογοτεχνικά, είναι δυνατόν στην θολή μας εποχή να παραπέμπει με επιτυχία ένα κείμενο, όσο ενδιαφέρον και να δείχνει.Το διάβασα με μεγάλη προσοχή γιατί κάτι καλό εντός του υποψιαζόμουν.Αδυνατώ να το κατατάξω σε αμιγές λογοτεχνικό είδος και ομολογώ επίσης πώς ενώ σχεδόν μέχρι και την πεντηκοστή σελίδα ξεγλιστρούσα από την πίεση που μου ασκούσε,μετά με συνεπήρε με την ακατάπαυστη ροή και την θεματική δύναμή του κι ας διατυπωνόταν σαν ένα τρομώδες παραλήρημα αμάθητου στο ποτό ανθρώπου,καταγγελία και ολοφυρμό αθώου που τον πάνε για εκτέλεση,κραυγή αγωνίας που δεν μπορεί να βγει από τα χείλη γιατί είναι ραμμένα με την ατσαλένια κλωστή της κρίσης,απολογία εφ΄όλης της ύλης και μαζί δριμύτατο κοινωνικοπολιτικό κατηγορώ. 
Βαθύτατα ανθρωποκεντρικό το κείμενο αυτό, χωρίς να διαλαλεί την ιδιαιτερότητά του με γλωσσικές φιοριτούρες, με έπεισε ότι το λιγότερο που πρέπει μερικές φορές να ενδιαφέρει τον αναγνώστη είναι η φιλολογική ταμπέλα.Θα τολμήσω πάντως να το χαρακτηρίσω ως καφκικής επιρροής βαλκανική "αγιογραφία" ενός σύγχρονου Έλληνα που μάλλον αντιήρωα τον λες,σαν κι αυτούς τους υπέροχους ανώνυμους αγίους του Γιάννη Ρίτσου που συχνά τους μνημονεύω και ξανάφερα και τώρα στο μυαλό, γιατί και ο Θωμάς Συμεωνίδης ανακατεύει εδώ,έξοχα και τολμηρά κι αυτός,δοκιμιακό στοχασμό με μυθοπλασία αντλώντας ατελείωτο υλικό από την εγχώρια πολιτική χωματερή,που βρωμάει και ζέχνει σαν να μην πέρασε ούτε μέρα από τότε που,υποτίθεται,αποτουρκοποιηθήκαμε*.

Χρειάζονται πρώτα,πιστεύω,δυο λόγια για τον -πολύ παραπάνω από ταλαντούχο- δημιουργό του βιβλίου.Ο Θωμάς Συμεωνίδης γεννήθηκε το 1977 στη Θεσσαλονίκη,δεν ξέρω τι επιπέδου μαθητής ήταν στα παιδικά του και τι βαθμούς έπαιρνε,λέμε τώρα,αλλά αποφοίτησε από την Πολυτεχνική Σχολή του Α.Π.Θ και την Ανωτάτη Εθνική Σχολή Αρχιτεκτονικής στο Παρίσι, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην οικονομετρία και την ευρωπαϊκή πολιτική οικονομία στο Λονδίνο -Παναγία μου,πώς να μην νιώθω ζαλάδα- εκπόνησε στο Ε.Μ.Π μεταπτυχιακή διατριβή με θέμα την αστική εμπειρία στο έργο των Saul Bellow και James Joyce και τη διδακτορική του διατριβή με θέμα την ανάλυση της φιλοσοφικής ερμηνείας που επιχειρεί ο Theodor Adorno στο "Τέλος του Παιχνιδιού" του Samuel Beckett και μάλιστα έβγαλε έναν μήνα πριν το "Γίνε ο Ήρωάς μου" (αυτό στις εκδόσεις Γαβριηλίδη) το σχετικό με την πιο πάνω ανάλυση του Adorno πόνημά του  με τίτλο "Όλα είναι παρεξήγηση" (στις εκδόσεις Αρμός) και σκέφτηκα, αφού τα διάβασα αυτά και μου κόπηκε η ανάσα κι αφού ξαναβρήκα την λαλιά μου και φαντάζομαι και το χρώμα μου,τι γυρεύει τώρα ο επιστήμονας με την λογοτεχνία,τι έχει γράψει κι αυτός ο χριστιανός,φιλτράροντας την λέξη επιστήμονας με μια χροιά καλής ζήλιας -ναι, καλότατης-,διότι τέτοιες περγαμηνές που όμως αφήνουν χώρο για Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α  όποιος δεν τις ζηλέψει και δεν τις επαινέσει, δεν είναι με τα καλά του.

Ο Συμεωνίδης επιλέγει μακροπερίοδο στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου,πυκνό,παραληρηματικό πρωτοπρόσωπο αφηγηματικό λόγο για να μοιραστεί τις σκέψεις του με τον αναγνώστη -φοβάμαι όχι τον μέσο αναγνώστη τού όλο και χειρότερου 2015,που δυσκολεύεται ολοένα και πιο πολύ να αγοράσει βιβλία- για το μείζον ηθικό θέμα που απασχολεί τον ήρωά του,τεράστιο γι αυτόν μα ψηφίδα σ΄ένα αχανές συμπαντικό μωσαϊκό στο οποίο οι ατομικές βουλήσεις είναι δυσδιάκριτες ή υποχωρούν στην ενιαία και βεβαίως κυρίαρχη, την μία και φαρμακερή βούληση του κοινωνικού γίγνεσθαι για την ελευθερία δημιουργίας του οποίου ας μην ανοίξουμε συζήτηση.
Τον αναγνώστη τον γραπώνει σύντομα στην δική του εκδοχή,απευθύνεται σ΄αυτόν σαν να τον έχει μπροστά του και σε κάποιο σημείο τον αποκαλεί μέλλοντα (όχι μελλοντικό,γιατί; )κάνοντας έτσι σαφές ότι υπήρξε ένα ατομικό μετά που όμως δεν το μαρτυρά πριν την ώρα του ως κλειστό και σαφές τέλος,προειδοποιώντας για την σακάτικη εποχή στην οποία αναφέρεται.Οι ιστορίες αυτές που συνηθίζουμε να τις λέμε εγκιβωτισμένες τις οποίες αφηγείται όσο εξιστορεί την προσωπική του,την άρρηκτα δεμένη από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα με τις ιστορίες προσώπων που διαδέχονται το ένα το άλλο στο προσκήνιο,προσθέτουν μοτίβα στον καμβά που πάνω του αφήνει αποτυπώματα καταδιωκόμενος και σε μια συνεχή αβεβαιότητα που όμως δεν τον εμποδίζει αίφνης, μα καθόλου στα ξαφνικά, να μιλά για τα πραγμένα ή εκείνα που δεν έπραξε ένας τρίτος,τέταρτος,ένας άλλος,κάπου αλλού και σε άλλη φάση της μυθοπλασίας.
Ο ήρωας είναι σε πανικό,έχει αφήσει άρον άρον την χώρα και περιπλανιέται στο Παρίσι,που εδώ περιγράφεται σαν πόλη περιχαρακωμένη πλέον στα δικά της κοινωνικοοικονομικά και λοιπά χάλια. Ορμητήριο έχει ένα ξενοδοχείο στο οποίο καταλύει και ανακαλεί μνήμες,εγκαλεί/καλεί πρόσωπα, ανασυνθέτει καταστάσεις για να τις ψηλαφήσει και να καταλάβει τι έγινε και γιατί και παράλληλα απολογείται/καταγγέλλει/εξηγεί /αναθεματίζει το παρελθόν,όλα στο ίδιο παραληρηματικό ξέσπασμά του απευθυνόμενος σε διάφορα πρόσωπα,τον πρόεδρο ενός φανταστικού δικαστηρίου ή διοικητικού συμβουλίου,τον Συμβασιούχο, τον αναγνώστη κτλ.Πολλά γεγονότα μας τα αφηγείται αναδρομικά , ως δευτερεύοντα. Σημασία έχουν οι αιτίες που τα προκάλεσαν και οι αιτίες για τις οποίες δεν τα απέτρεψαν αυτοί που είχαν θεωρητικά την ηθική υποχρέωση να το κάνουν. 
Αφορμή για όλα είναι ο θάνατος ενός νεαρού άνδρα από ιατρικό λάθος και η αυτοκτονία,που έρχεται σαν λύτρωση μέσα από λαβύρινθο ενοχικών καταστάσεων,διάβημα απελπισίας του νοσηλευτή που έκανε την μοιραία ένεση μετά την ανακάλυψη και την συγκάλυψη του λάθους σε μια εγχείρηση ρουτίνας στον Οργανισμό,έτσι λέει τον τόπο που τοποθετεί το κύριο γεγονός.
Η ενοχή τους -του ήρωα και του νοσηλευτή- περισσότερο έχει να κάνει με τις βαθύτερες αιτίες και το συνολικό πολιτικό παρασκήνιο της χώρας παρά με την ειμαρμένη που μοιάζει να΄ναι με τρόπο κωμικοτραγικό η τελευταία που τους έφερε σ΄αυτήν την ασφυκτική κατάσταση. 
Όμως γιατί αφού παίρνουν αρχικά πάνω τους την ευθύνη που σύμφωνα με τα δικά τους κριτήρια τους αναλογεί, προσπαθούν να ξεφύγουν με σπασμωδικούς,μανιακούς και ανορθόδοξους τρόπους; Αυτά συμβαίνουν στην τωρινή Ελλάδα της κρίσης;Λίγο πριν αυτή οριστεί και ημερολογιακά;Δεν ξέρουμε θετικά παρά μόνον ότι πρόκειται πράγματι για την Ελλάδα της μεταπολιτευτικής φανφάρας, των λογής οργανισμών και των προσλήψεων με κάθε τρόπο από πόρτες και παράθυρα,της παράνοιας και των προχειροτήτων που γίνονταν σχεδόν από τους πάντες,σχεδόν παντού(και γίνονται,φευ, ακόμα).
Ευτυχώς όχι απόλυτα πλειοψηφικά.Να που οι δυο τους,αφηγητής/ήρωας και συμβασιούχος, έχουν τύψεις.Γνωρίζουν ότι φταίνε,θέλει ο καθένας να σώσει το τομάρι του,προσπαθούν να καλυφθούν μα δεν αφήνονται και σε αποκτήνωση Είναι δειλοί και πώς να μην είναι με αυτό το σύστημα απέναντί τους το πανέτοιμο να τους συνθλίψει με τους μηχανισμούς του σε εγρήγορση αν δοκιμάσουν να του εναντιωθούν μα τουλάχιστον έχουν επίγνωση της ξεφτίλας.
Ο αφηγητής γίνεται, καθώς ρέει η αφήγηση, ένας σύγχρονός μας Γκρέγκορ Σάμσα με την διαφορά ότι το ανείπωτο τσαλαπάτημα της υπόστασής του δεν τον μεταμορφώνει σε κάτι άλλο απ΄αυτό που ήδη είναι.Μ΄αυτήν την διάτρητη ανθρώπινη μάσκα του προκαλεί οίκτο,θυμό, αποστροφή στους άλλους και στον ίδιο και μ΄αυτήν επιχειρεί την όποια υπέρβαση τον συμβουλεύει η συνείδησή του.

Ο Οργανισμός είναι ένα νοσοκομείο και στα νοσοκομεία γίνονται διάφορα,εγχειρίζονται άνθρωποι ανασφάλιστοι οι ίδιοι με τα στοιχεία της ασφάλειας των συγγενών τους κι οι επεμβάσεις γίνονται με τις όχι με το αζημίωτο ευλογίες γιατρών και διοικητικών.Μια επέμβαση δεν πάει καλά. Κάποτε θα συνέβαινε Εμπλέκεται ο ήρωας,ο νοσηλευτής που έχει βρει κι αυτός μια δουλίτσα εκεί και τίποτα παραπάνω κι  ένα σωρό άλλοι στο ίδιο μοτίβο των βολεμάτων σε μια πελατειακή αλυσίδα.Την νύφη όμως συνήθως την πληρώνει ένας.Αν δεν είναι ο νοσηλευτής που έκανε την ένεση θα είναι εκείνος. Επείγει η εύρεση του προσφορότερου εξιλαστήριου θύματος.
Το σύστημα κάνει λάθη και σκοτώνει αλλά είναι αλάνθαστο στον εντοπισμό των πιο κατάλληλων προσώπων για κάθε βρωμοδουλειά του.Εύκολα χειραγωγούμενων αναλώσιμων προσώπων που δεν χρειάζονται ονόματα,είναι απλώς ένα υλικό,είναι ο Συμβασιούχος,ο Ναρκωμένος,ο Ματ,ο Υπουργός, ο/η Ελ,το Συγγενικό Πρόσωπο,το Πολιτικό Πρόσωπο και πάει λέγοντας κι όσο για τις γυναικείες φιγούρες ας μη μιλήσουμε καλύτερα. Η μια χειρότερη από την άλλη,εκπαιδευμένες για τον ρόλο του χρήσιμου φύλου.Θλιβερά προπλάσματα υπαλλήλων του χρήματος,απλώς αυτά με την θηλυκή μορφή και για το λεγόμενο ξεκάρφωμα, σαν κι αυτά που σήμερα ηγούνται ανθρωποφάγων σχηματισμών όπως το δντ,τα απολειφάδια κάποιων ελληνικών κομμάτων,τις γερμανικές καγκελαρίες κι ένα σωρό τέτοια που σχέση δεν έχουν,την παραμικρή,με την ωραία φενάκη της καλυτέρευσης της θέσης των γυναικών και της αναγνώρισης της ισότητάς τους στον ανδροκρατούμενο μπλαμπλα και πολεμοχαρή μπλαμπλα κόσμο μας.

Δεν θα πω περισσότερα,πολλά ήταν κι όσα είπα.Ο Συμεωνίδης είναι τολμηρός και ασυνήθιστος.Το ύφος και η καφκική δομή του κειμένου και οι ανατροπές του τέλους παραπέμπουν κατά κύριο λόγο στην κεντροευρωπαϊκή λογοτεχνία μα με τον καλύτερο τρόπο που μπορούσα να φανταστώ και δίχως να επηρεάζουν ούτε στο ελάχιστο την αυτόφωτη πλευρά του.Το"Γίνε ο Ήρωάς μου"είναι ένα από πιο αξιόλογα ελληνικά βιβλία που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια παρόλο που στην αρχή μπορεί να ξενίσει ή και να κουράσει τον ανυπόμονο αναγνώστη που έμαθε να αρέσκεται στα οικεία.

Αξίζει, και κλείνω μ΄αυτή την σκέψη,να στηρίξουμε με τον τρόπο μας τους λιγοστούς ανθρώπους με τις τόσες επιστημονικές περγαμηνές που όμως έχουν την τρέλα/μεράκι/πάθος της λογοτεχνίας.Γιατί;
Μα γιατί σε μια πολύ κακή εποχή κι όταν στον χώρο των εκδόσεων αποφεύγεται όπως ο διάολος το λιβάνι οτιδήποτε δεν είναι εν δυνάμει μπεστσέλερ,εκείνοι τολμούν να κάνουν του ευφυούς κεφαλιού τους, κόντρα στα εξωνημένα συγγραφικά ειωθότα.Για μένα αυτό και μόνο λέει πολλά.



*Η ανατολή και το ανακάτεμά μας με τους λαούς της μας πείραζε και μας εμπόδιζε τάχαμου τόσα χρόνια.Τι υποκρισία!Αφεθήκαμε στην δίνη μιας έντεχνης ή πιο σωστά μίας ακόμα προκεκλημένης από τα πάνω και,πιστεύω,σκοπίμως συντηρούμενης πνευματικής σήψης/κρίσης.Διόλου αθώοι αν κι όχι ακριβώς ένοχοι συνεργούμε/στρέφουμε το βλέμμα από τα σημεία και τέρατα που κατατρώνε την πολιτική και πολιτισμική ζωή μας.
Ίσως να φτάσαμε ως εδώ εξαιτίας της πολτοποίησης της ταυτότητάς μας στον σκάρτο αναμικτήρα της μεταπολιτευτικής μπλε και πράσινης οικονομικής ανάπτυξης που μας έταζαν όλοι ανεξαιρέτως οι ψεύτες που εκλέγαμε εδώ και δεκαετίες και ποτέ δεν φτούρισε στα μέρη μας. Ίσως γιατί τελικά "εδώ είναι Βαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε" και κακώς το αρνούμαστε και σίγουρα γιατί ανάπτυξη δεν προβλεπόταν για την Ψωροκώσταινα ποτέ.
Παθητικοί λοιπόν και πλανημένοι,συναινούμε ακόμα στην κακέκτυπη δυτικοποίηση βαφτίζοντας τιμαλφή τις κονκισταδόρικες χάντρες και τα καθρεφτάκια,ανεχόμενοι την φόρα παρτίδα λαμογιά και τον δηλωμένο ραγιαδισμό των ντόπιων ταγών,φθονώντας τήν με βιτρίνες διαφωτισμού κι άλλα τέτοια στολισμένη απληστία των δυτικών αρπακτικών, σταθερά και δουλικά αρκούμενοι εμείς στα ψίχουλα που καμιά φορά αμφότεροι μας πετούν κι ας μην διαφέρουν από πέτρες που μας ανοίγουν το κεφάλι στο τέλος.....

Σχόλια

  1. Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί
    http://www.youtube.com/watch?v=UWVDFc3Xpyg

    Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί

    Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί.
    Γεννιούνται μ' ένα χρυσαφένιο χρώμα,
    μ' όνειρα που τους τα φτιάχνει η συννεφιά,
    μ' ελπίδες που φυτρώσαν μέσ' στο χώμα...

    Οι ήρωες δεν έχουν μυστικά.
    Δεν ταξιδεύουνε ποτέ σε ξένα μέρη.
    Γίνοντ' αγάλματα ψυχρά, μα εθνικά
    κι έχουν για συντροφιά τους ένα περιστέρι.

    Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί.
    Κάνουν πως, τάχα, λεπτομέρειες δε θυμούνται.
    Κι όταν η νύχτα τούς σκεπάζει με σιωπή,
    πετάν' το θρύλο στα πουλιά κι αποκοιμιούνται.

    (Νίκος Γκάτσος)



    ΥΓ. Σας θαυμάζω που καταφέρνετε και βγάζετε τα σώψυχά σας σε κοινή θέα, επειδή ακριβώς, προσωπικά, όλο και πιο πολύ δυσκολεύομαι, όσο περνάει ο καιρός, να αρθρώσω λόγο. Να είστε καλά που συχνά δίνετε σχήμα και μορφή στις σκέψεις μου, ενίοτε και τροφή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μα εσείς Rosa Mund είστε η σοφή μουσική μου συνεργάτιδα τελικά!Δεν έχω λόγια(για όλα τα καλά σας λόγια). Σας ε υ χ α ρ ι σ τ ώ .

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος30/7/15 21:11

    Ενδιαφέρον φαίνεται.Πώς το ανακάλυψες;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν το ανακάλυψα,μου το έκαναν δώρο.Ξετρυπώνω βιβλία αλλά πόσα πια,είναι άπειρα και εγώ πιο άφραγκη από ποτέ.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου