"Ο Θανάσιμος Εχθρός μου", Γουίλλα Κάθερ


Σπουδαίες Αμερικανίδες συγγραφείς
 


Ήντιθ Γουώρτον,Γουίλλα Κάθερ,Γερτρούδη Στάιν,Κέιτ Σοπέν.Μερικές μόνον από τις πιο γνωστές γυναικείες πένες/γέφυρες της λογοτεχνίας των ΗΠΑ που διαβαίνοντάς τις ο αναγνώστης φτάνει χωρίς να το καταλάβει ή αν θέλετε, ακριβώς το αντίθετο,φτάνει γρήγορα στην παγιωμένη αντίληψη πολλών ότι είναι λαμπρό το παρόν της, καταλαβαίνοντας καλά γιατί δημιουργήθηκε και πως τεκμηριώνεται.Μιας λογοτεχνίας καθόλα αξιόλογης για την οποία δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι προσφέρει ακατάπαυστα στο παγκόσμιο κοινό διαθέτοντας εξαιρετικές συγγραφείς σαν την πληθωρική Τόνι Μόρισον,την ας την πω κρυφή δύναμη Άννυ Ντίλαρντ ,την αμφιλεγόμενη πλην ικανότατη παραμυθομπεστελερού Ντόνα Ταρτ,την πολύ συνειδητά αιχμηρή Κάρσον Μακ Κάλερς, την "σκληρή" Άννυ Πρου ,φυσικά την μεγάλη Μέριλιν Ρόμπινσον και ποιος ξέρει πόσες ακόμα που τις ξεχνάω τώρα.
Είναι  ελκυστικά διαφορετικές μεταξύ τους οι πιο πάνω κυρίες μα διαφέρουν κι από τις περισσότερες Ευρωπαίες που ξέρουμε. Αξίζει να σταθούμε στην διαφορά γιατί έγκειται στην αισθητική που τις χαρακτηρίζει και τις τεχνικές γραφής που χρησιμοποίησαν και λιγότερο στην θεματολογία και πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η αμερικανική (όχι γενικά η αγγλόφωνη) λογοτεχνία είναι σε θεωρητικό αλλά και άμεσα αναγνωστικό επίπεδο γνήσιο κι εκλεκτό παιδί της ευρωπαϊκής όσο κι αν απογαλακτιζόμενη έχει προχωρήσει κι εμείς έχουμε κάθε λόγο να την απολαμβάνουμε σαν την πιο ζωντανή παρά τα δεκανίκια* της -γι αυτό δεν λέω την καλύτερη και μάλλον δεν είναι- του κόσμου μας.
Η Ίνγκεμπορ Μπάχμαν ή η Τζην Ρυς,ας πούμε, είναι σαφώς έρμαια των άτυχων ερώτων και των αυτοκαταστροφικών και γεμάτων πάθη ζωών τους-δικών τους και των ηρωίδων τους- μα καταπιάνονται μ'αυτά και τα κάνουν λογοτεχνία κατά έναν ολότελα διαφορετικό,πιο ορμητικό ή ας πω αυτό που νιώθω,έναν εντελώς χύμα τρόπο από τις κατά πολύ συντηρητικότερες Αμερικανίδες.


Η Γουίλλα Κάθερ (1873-1947) με την ολιγοσέλιδη νουβέλα της "Ο Θανάσιμος Εχθρός μου" προσφέρει γενναιόδωρα θεωρητικό υλικό για την ανάπτυξη ενός ενδιαφέροντος ρεύματος:της λεπτής μα πολύ προσεκτικά διατυπωμένης ψυχογραφίας γυναικών της εποχής της σαν υποκείμενα σε παθογενείς εν γένει σχέσεις ατομα,σαν ευφυή μεν και δραστήρια και που πρωτοστατούν στην ζωή κοινωνιών που όμως δεν τις έχουν αναγνωρίσει ως ίσες παρά την βιτρίνα της συμπεριφοράς που επιβάλουν.Η Κάθερ καταπιάνεται με τις έξυπνες και καλλιεργημένες γυναίκες της αστικής τάξης που όμως εγκλωβίζονται σε κανόνες και αδρανούν ή αν πάνε κόντρα ρέπουν στην υπαναχώρηση και εν τέλει δειλιάζουν και γράφει με λιτό τρόπο την ιστορία τους,δηλαδή εκείνην που αυτή θέλει κι έχει λόγους να θέλει αυτήν και καμία άλλη ,χωρίς να την φορτώνει με όσα θεωρεί περιττά στοιχεία,τις περιγραφές τοπίων, δρόμων, κτηρίων κτλ και δημιουργώντας έτσι ένα στυλ του οποίου το όνομα ,demeuble, είναι παρμένο από τον τίτλο του δοκιμίου της “The Novel Demeuble”** (“The Unfurnished Novel”)του 1922.

Η Κάθερ ήταν λεσβία και το συγγραφικό της χάρισμα την βοήθησε να σταθεί καλά,σ΄ένα κύκλο διανοουμένων τουλάχιστον,να είναι ο εαυτός της δηλαδή αλλά  δεν προκάλεσε τριγμούς στα κατεστημένα της εποχής της και δεν το λέω κατηγορώντας την μα υποθέτοντας καθώς διάβαζα το κείμενό της ότι γι αυτό ίσως τοποθετεί alter ego εντός τής νουβέλας τη νεαρή Νέλλυ,κοπέλα που δεν καταλαβαίνουμε αν είναι μοναχική ή συγκυριακά ανέραστη,ως την ιδανική,  παρατηρητική αφηγήτρια που έχει πάρα πολλή δουλειά:από τα δεκαπέντε της άγουρα χρόνια,οπότε γνωρίζει την καλύτερη φίλη της θείας της, την όμορφη και φινετσάτη και διάφορα συναφή που αξίζουν λεπτομερούς ανάλυσης Μάιρα Ντρίσκολ και έως τα εικοσιπέντε της που την ξανασυναντά και την φροντίζει ανιδιοτελώς και δίχως να ασχολείται με την δική της προσωπική ζωή,να παρακολουθεί την πολυπλοκότητα στην σχέση της με τον μαλθακό (;)σύζυγό της του οποίου όμως η άποψη ,αν υπάρχει,για το πως έφτασαν εκεί  δεν ενδιαφέρει πραγματικά την Κάθερ/Νέλλυ παρόλο που νιώθει γι αυτόν λύπηση και παίρνει το μέρος του κάποια στιγμή.
Οι Ντρίσκολ ,βλέπετε,δεν έγιναν στα καλά του καθουμένου ένα ακόμα άτεκνο -έχει την βαρύτητά του αυτό- αποτυχημένο ζευγάρι της (ημι)αριστοκρατίας των τελών του περασμένου αιώνα του οποίου ο γάμος κατέληξε άδοξα όταν ή επειδή έπεσαν σε μεγάλη ένδεια.Η Κάθερ στριμώχνει με μετρημένες,μαλακές συγγραφικές κινήσεις την ηρωίδα της στα σκοινιά του συζυγικού/ερωτικού ρινγκ.Ξέρει τι κάνει.Η ηττημένη Ντρίσκολ ομολογεί στην νεαρή Νέλλυ ότι ο παραδομένος σύζυγός της είναι,ήταν πάντα,ο κρυφός θανάσιμος εχθρός της όσο κι αν υπήρξαν,έδειχναν ή παραμένουν ερωτευμένοι.Οι κοινωνικοί ρόλοι δεν τους ταίριαξαν καλά, θα'χαν περισώσει λίγη αληθινή αγάπη αν δεν τους είχαν υποδυθεί για χάρη μιας κοινωνίας που νοιάζεται τόσο να χτίζει βιτρίνες ευημερίας πάνω σε ψέμματα.

Σήμερα πόσο ισχύει ο εγκλωβισμός ανθρώπων και κυρίως γυναικών σε ρόλους; Και γιατί άραγε;Μήπως επειδή οι κοινωνίες μας παρά την ελευθεριότητα της εποχής μας είναι ακόμα κλειστά δωμάτια βαρυφορτωμένα με "έπιπλα",χώροι ανείπωτων μυστικών και ανομολόγητης μοναξιάς και θλίψης;

Ωραία η μετάφραση της Κατερίνας Σχινά για τις  εκδόσεις Νεφέλη.

* Έβαλε ωραιότατα αυτό πάνω κάτω το θέμα ο Πατριάρχης ,εδώ.

**Για το περιβόητο πια demeuble στυλ γραφής της Γουίλλα Κάθερ και πως και από που αυτό προέκυψε σαν η χαρακτηριστική δική της συγγραφική άποψη/ αισθητική διαβάζουμε  κατευθείαν  εδώ.


Σχόλια

  1. Αγαπητή Βιβή για άλλη μια φορά με εκπλήσεις με τις επιλογές σου τις οποίες ακολουθώ όσο μπορώ. Μόλις το τελείωσα το βιβλίο και πραγματικά με άφησε άφωνη. Εξαιρετική ψυχογραφία της γυναίκας συζύγου και του συζυγου της. Αχ και πόσο ταιριάζει και στη σημερινή υποκριτική και ψεύτικη κοινωνία που ζούμε.
    Για άλλη μια φορά σ'ευχαριστώ.

    Simone

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Simone μου,τώρα είδα το σχόλιό σου,χαίρομαι να προτείνω βιβλία που αλλιώς δεν τα παίρνουμε χαμπάρι.Κι εμένα μου προτείνουν,ευτυχώς από λαγωνικά στο βιβλίο πάμε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου