"Ο Ζοφερός Οίκος", Τσαρλς Ντίκενς ( Charles Dickens 1812-1870 )

Sliding through Victorian tunnels 
where green moss oozes from the pores. 
Dull echoes from the wet embankments 
Battlefield allotments. Fresh open sores

"Journeyman",Jethro Tull (Heavy Horses ,1978)

σύνθεση εικόναςV.G.



Η αμηχανία πριν την ανάρτηση

Ωχ,Θεέ μου,βαριέμαι τα ίδια και τα ίδια και να γράφω κι εγώ τώρα άλλα ίδια και μια από τα μονίμως ίδια.Και τι και πόσα δεν έχουν ειπωθεί χιλιάδες φορές για τον "Ζοφερό Οίκο" του Ντίκενς και τον Ντίκενς αυτόν καθ΄αυτόν και τα χαΐρια του και την εμμονή με την 17χρονη κουνιάδα * του που τον εμπνέει και στην δημιουργία της Έστερ του Bleak House και τον κολλητό του τον Γουίλκι Κόλλινς (τον οποίο παρεμπιπτόντως λατρεύω) και την γυναίκα του και τα εννιά ή δέκα, δεν θυμάμαι πόσα, παιδιά τους και την θεϊκή τρέλα που είχε στο εγγλέζικης κοπής κεφάλι του και σε πόσες γλώσσες, ταινίες,σειρές τηλεοπτικές,θεατρικά έργα ,ραδιοφωνικές εκπομπές δεν του έχουν αλλάξει ή ρυθμίσει -άντε,είμαι σήμερα ιδιαιτέρως καλοσυνάτη -επί το λειτουργικότερον τα φώτα για χάρη,λέει,των ιδιαιτεροτήτων της εποχής και τα ρέστα και πόσο μελάνι και ηλεκτρικό ρεύμα κι αν δεν έχει ξοδευτεί γι αυτόν και χαλάλι του, οπότε τι να λέω εγώ πάλι,πόσο μεγάλος,ατόφιος, διαχρονικός,έξοχος και τα υπόλοιπα είναι; Ε,είναι!

Είναι και θα διαβάζεται ξανά και ξανά κι όσο κρατάει ο κόσμος θα υπάρχει κι αυτός κι όλοι εκείνοι οι ανυπέρβλητοι Ρώσοι και οι λοιποί μεγάλοι συγγραφείς και η συμπυκνωμένη σε βιβλία σοφία τους και αν -αφού εξαφανίσουν τον κόσμο μας,το κοντεύουν άλλωστε- καταφέρουν οι διάφοροι λεφτάδες chosen να εποικίσουν κάναν καινούργιο,τότε δεν θα παραλείψουν,θέλω να ελπίζω,να πάρουν και τον Ντίκενς μαζί με τους άλλους κλασικούς εκεί που θα μετακομίσουν,σ΄άλλη γη,σ΄άλλα αστέρια.(Δεν θα ξεκολλήσω έτσι εύκολα από το "Βιβλίο των Παράξενων Νέων Πραγμάτων",έπρεπε να γράψω για τον λατρεμένο Ντίκενς πριν διαβάσω τέτοιο σύγχρονο ντικενσικό και ντοστογιεφσκικό κατά κάποιο τρόπο βιβλίο,τέλος πάντων.) 
Άρα δεν θα χαθεί,λέω,ο σοφός του λόγος και μάλιστα αν δεν τον κουβαλήσουν απλώς σαν ένα γήινο σουβενίρ μαζί μα τον λάβουν στα σοβαρά υπ΄όψιν,τότε-γιατί καλά διαβασμένοι αφού θα΄ναι δεν θα κάνουν τα ίδια λάθη-ε,τότε θα γίνει ένας μεγαλοπρεπώς δικαιωμένος υπερσυμπαντικός νεκρός, διότι και είπε,έγραψε και λέει ακόμα με τις λέξεις του αλήθειες για την αδικία τού κόσμου μας σε τούτο το άστρο από καταβολής μα,φευ,παραμένει φωνή βοώντος.Αδικαίωτος.Μεγαλοπρεπής και αδικαίωτος παρά τις λαμπρές τιμές και δόξες που του αποτίει το σύστημα,ένα σύστημα ανείπωτα μοχθηρό και σκάρτο,υποκριτικό και σάπιο το οποίο εκείνος κατακεραύνωσε όσο λίγοι ομότεχνοί του.

Η μετάφραση (και γενικότερα οι μεταφράσεις)


Η Κλαίρη Παπαμιχαήλ το 2008 συστήνει εκ νέου τον Κάρολο Ντίκενς στον Έλληνα αναγνώστη μεταφράζοντάς τον για τις εκδόσεις Gutenberg.Κάνει μια θαυμάσια μετάφραση, υπόδειγμα σοβαρής δουλειάς,μετάφραση που έχει άποψη μα αφήνει και ορθώς το προβάδισμα στο αυθεντικό κείμενο το οποίο περνώντας σώο στην γλώσσα που το υποδέχτηκε,φανερώνει και μέσω αυτής πλέον όλη του την μεγαλοσύνη καθώς η μεταφράστρια δεν το έχει φορτώσει άρα και αλλάξει στο παραμικρό παρά τους αναγκαίους αυτοσχεδιασμούς που είμαι σίγουρη πως έκανε και οι οποίοι πρέπει να γίνονται προς επίλυση των προβλημάτων που πάντα αναφύονται κατά την μεταφορά ενός έργου από την μια γλώσσα στην άλλη .
Εδώ η φανερή,πλην με μέτρο και σε χαμηλούς τόνους διατυπωμένη,προσωπική γλωσσική ευχέρεια της Παπαμιχαήλ, ένα αξιοπρόσεκτο κράμα λιτής και σταράτης έκφρασης,εναρμονίζεται με το πρωτότυπο. Οι εκδόσεις Gutenberg δικαιούνται έτσι κι αλλιώς να καμαρώνουν ότι έχουν βάλει ψηλά τον πήχη με την σειρά Orbis Literae,τώρα όμως έχουν κι άλλον ένα λόγο:η συγκεκριμένη υψηλής αισθητικής μετάφραση του Τσαρλς Ντίκενς θα αποτελεί μέτρο σύγκρισης για όλες,αν επιχειρηθούν, τις μελλοντικές επόμενες.

Γιατί όμως,θα αναρωτηθήκατε,στέκομαι τόσο επίμονα στην μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ; Μα επειδή είναι ένα διαχρονικό δώρο,πολύτιμο για μας τους αναγνώστες καθώς ουκ ολίγες φορές  νομίζουμε ότι διαβάζουμε τον συγγραφέα A όμως όχι,στην πραγματικότητα και χωρίς να το ξέρουμε διαβάζουμε τον μεταφραστή X που φαντασιωνόταν ότι εκείνος είναι ο συγγραφέας στη θέση του συγγραφέα κι έκανε του κεφαλιού του.Επιτρέψτε μου λοιπόν,αν και συνήθως παίρνω το μέρος των μεταφραστών ως ελάχιστη ευχαριστία για το ότι έχουν φέρει την παγκόσμια λογοτεχνία στις βιβλιοθήκες μας,να θυμώνω όταν αφήνονται στις διαβολιές του εξαποδώ που τους τάζει τζιτζικίσια δόξα και δεν ξέρω τι άλλο και επεμβαίνουν στο κείμενο επειδή θέλουν να κάνουν υπεραισθητή την δική τους παρουσία.Σκέφτομαι τον υπέροχο Άρη Αλεξάνδρου που όντας ο ίδιος δεινός γραφιάς δεν μπορούσε ή και δεν ήθελε να κουλαντρίσει την δική του πένα,όταν έκανε τις μεταφράσεις,ειδικά των Ρώσων,μα τέλος πάντων διέθετε ένα συγκλονιστικό επίπεδο ο συγχωρεμένος.Τι να πω για πολλούς εκ των σημερινών όμως,πώς να τους υπερασπιστώ κι ας τους χρωστάω πολλά-μη τα ξαναλέμε- όταν καταλήγουν να κάνουν πογκρόμ στα κείμενα ενός άλλου;

Άθλο πολύπλευρο επομένως έκανε η Κλαίρη Παπαμιχαήλ.Σαν το μυρμήγκι (πρέπει να) δούλευε για καιρό,σκληρά και σεμνά για να φτάσει σ΄αυτό το άριστο και κυρίως ισορροπημένο αποτέλεσμα με την ακρίβεια σαν κύριο εργαλείο της,επιφυλάσσοντας έτσι την καλύτερη μεταχείριση που μπορούσε και αξίζει να έχει ο "Ζοφερός Οίκος", ώστε να βγαίνει Ντίκενς και όχι placebo.

Μεγάλο το σχετικό θέμα,το ξέρω,από εκείνα που αξίζει να καταπιανόμαστε μ΄αυτά μα βέβαια χωρίς να το παρακάνουμε και χάνουμε στην δίνη της θεωρίας το ίδιο το λογοτεχνικό υποκείμενο,το βιβλίο.


ανάγνωση του "Ζοφερού Οίκου"καλοκαίρι του 2015

Το βιβλίο


Βρισκόμαστε στην Αγγλία της δεκαετίας του 1850,όταν ο Κάρολος Ντίκενς έγραφε στον σύγχρονό του ημερολογιακό χρόνο το "The Bleak House"σε συνέχειες,από τον Μάρτιο του 1852 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 1853,ήδη φτασμένος συγγραφέας,στο 40ό έτος της ηλικίας του.Ο Ντίκενς έγραψε κατά προσφιλή του συνήθεια και αυτό του το μυθιστόρημα χωρίς να το έχει από πριν ολοκληρώσει, έγραφε δηλαδή και εξέδιδε συγχρόνως σε συνέχειες, παρακολουθώντας πολύ στενά,εμπλεκόμενος ας πω καλύτερα στο ζόρικο αλισβερίσι μιας κοινωνίας που ήταν καυτό καζάνι ξέχειλο από προβλήματα και αδικία,έτοιμο να εκραγεί εκκωφαντικά στην καθημερινότητα οποιουδήποτε κι όσες αποστάσεις κι αν (νόμιζε πως) τηρούσε.
Τι θέλω να πω;Ότι πλούσιοι και φτωχοί ζυμώνονταν στο ίδιο κρατικό σύστημα,γραφειοκρατικό και δαιδαλώδες και ταυτοχρόνως τόσο πλαδαρό ώστε να μπάζει από παντού και να τους κάνει θύματά του παρά τον στόμφο των πολιτικών που έκαναν πασαρέλα στο αγγλικό Κοινοβούλιο,τους οποίους ο Ντίκενς ονομάζει τσουβαλιαστά και ευφυώς Ντουνλ,Μπουνλ,Κουνλ,Νουνλ κοκ,σε στυλ "όλα τα γουρούνια έχουν ίδια μούρη" (παρομοίως και μεγάλη τσέπη συμπληρώνω) και τους περνά γενεές δεκατέσσερις και πολύ καλά κάνει μια και 163 ολόκληρα χρόνια μετά,με δυο παγκόσμιους πολέμους και δεκάδες άλλους και μια άνευ προηγουμένου καταστροφή του πλανήτη, πρωτοκοσμικοί και τριτοκοσμικοί,μικροαφεντάδες και πάσης φύσεως χορτάτοι ή νηστικοί δούλοι,τάξεις και παρατάξεις είμαστε κουλουβάχατα σε μιαν άλλη εκδοχή -παγκοσμιοποιημένη τώρα,περαστικά μας,η βικτωριανή μπορεί να΄ταν και λιγότερο ξεφτίλα -του ίδιου ακριβώς αδιέξοδου που και όνομα έχει και το ξέρουμε και το σκυλοβρίζουμε και το σιχαινόμαστε αλλά το αφήνουμε να μας καταστρέφει γιατί μας πετάει ψίχουλα κι αποφόρια του.
Βεβαίως οι έχοντες γερούς παράδες και ισχυρές άκρες είχαν και τότε τρόπο να την σκαπουλάρουν, αλί και τρισαλί στην πλέμπα,εν τούτοις όλοι όσοι έπεφταν για τον α ή β λόγο στην χρεία εκδίκασης για παράδειγμα ας πούμε μιας υπόθεσής τους γίνονταν αυτομάτως δέκτες απίστευτης ταλαιπωρίας.
Το δικαστήριο του Τσάνσερι που ο Ντίκενς ξεμπροστιάζει και χλευάζει αλύπητα υπήρξε στ΄αλήθεια και η υπόθεση Τζάρννταϊς και Τζάρννταϊς που χωρίζει και ενώνει,κάνει μαλλιά κουβάρια τους ήρωες του Ντίκενς στον "Ζοφερό Οίκο",είναι η μυθοπλαστική πρόφαση για να πλέξει την εκπληκτική ιστορία με την οποία θα επιτεθεί εστιασμένα κατά του δικαστικού συστήματος που τσαλαπατά με την ανικανότητά του εκείνους,και είναι πάρα πολλοί, που προσφεύγουν σ΄αυτό για να βρουν,χαχα, το δίκιο τους.Ο πάντα εν εγρηγόρσει Ντίκενς έχει επίγνωση της βαθύτερης αιτίας,ξέρει καλά ότι είναι γενικότερα πολιτικές οι ρίζες του κακού και δεν τις αφήνει,βεβαίως,ασχολίαστες.

Ο Καρλ,ο Τσαρλς κι ο Hobsbawm 

Η Αγγλία του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα είναι ένα τεράστιο νησιωτικό πολιτικό κωλοχανείο-όχι ότι κι η υπόλοιπη Ευρώπη πάει πίσω αλλά τουλάχιστον στα 1850 έχουν ήδη γίνει οι λεγόμενες επαναστάσεις του 1848 (που γράφει γι αυτές αναλυτικά ο Hobsbawm) κι ο Ντίκενς προφανώς τις γνωρίζει-και έχει τεράστια συστημικά,ηθικά και αξιακά ζητήματα απείρου κάλλους,βικτωριανού, -το επιθετάκι αρκεί για να συλλάβουμε το πανβρετανικό χάλι της εποχής- και ο Ντίκενς πιέζει με τον τρόπο του για να γίνουν επιτέλους μεταρρυθμίσεις και στοιχειώδεις βελτιώσεις της ζωής των συνανθρώπων του ειδικά των κατώτερων τάξεων.Όχι,μη χαίρεστε μα και μην ανησυχείτε,δεν ήταν κολλητός του Καρλ ο Τσαρλς,τα μάτια της ψυχής του είχε καταφέρει ο άνθρωπος να κρατήσει ανοιχτά και έβλεπε τα δεινά.

Γράφει στο εισαγωγικό της σημείωμα -και θεωρώ ότι είναι ακριβώς έτσι-η μεταφράστρια:
  • Δεν πρόκειται απλώς για ένα σπουδαίο βικτωριανό μυθιστόρημα,έναν σχολιασμό της κοινωνίας και μια σάτιρα του δικαστικού συστήματος.Είναι επίσης ένα ρομάντζο,ένα μελόδραμα,μια από τις πρώτες αστυνομικές ιστορίες στην αγγλική λογοτεχνία,ένα κοινωνικό έπος μεγάλης κλίμακας, καθώς και το πιο ευρηματικό έργο του.
  • Τα θέματα που πραγματεύεται ο Ντίκενς είναι ο νόμος,η κοινωνική δικαιοσύνη και όλες οι εκφάνσεις μιας διεφθαρμένης κοινωνίας,από την αυταρέσκεια των πολιτικών ως την άστοχη φιλανθρωπία και την κακοποίηση των παιδιών λόγω παραμέλησης,εκμετάλλευσης ή συναισθηματικής στέρησης ·ασχολείται με φεμινιστικά ερωτήματα,με τα προβλήματα των εργαζόμενων μητέρων ή των οικονομικά εξαρτημένων γονέων ·μιλάει για την απογοήτευση,την κατάθλιψη, την απόγνωση.Ο "Ζοφερός Οίκο" είναι ένα κείμενο γεμάτο από τα κακώς κείμενα της Αγγλίας που περιγράφει, καθρεφτίζοντας πιστά την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής του Ντίκενς.Το σκάνδαλο του Τσάνσερι,η υγειονομική μεταρρύθμιση,η αναβάθμιση των φτωχών συνοικιών,τα σχολεία για τα ορφανά,ο κλάδος των ντετέκτιβ που μόλις είχε ιδρυθεί στην Μητροπολιτική αστυνομία, οι δήθεν φιλάνθρωποι,η γυναικεία χειραφέτηση,η κωλυσιεργία του Κοινοβουλίου και της κυβέρνησης, εκπροσωπούνται όλα σε κάποια σκηνή ή μέσα από κάποιον ήρωα, κεντρικό ή δευτερεύοντα.
  • Τον 19ο αιώνα,όπου μαινόταν η μάχη ανάμεσα σε Ρομαντισμό και Ωφελιμισμό,την καρδιά και το μυαλό,ο Ντίκενς με το έργο του υπερασπίστηκε και τις δυο πλευρές. Στον "Ζοφερό Οίκο" υποστηρίζει με ζέση τις πρακτικές μεταρρυθμίσεις,την ανάγκη να καταπολεμηθεί η γραφειοκρατία και να βελτιωθούν οι συνθήκες υγιεινής στο όνομα της συλλογικής υπευθυνότητας.

Τα εξώφυλλα (μερικά μόνον ανά τον πλανήτη)

Παλιότερα και πιο σύγχρονα εξώφυλλα του "Ζοφερού Οίκου" (το αρχικό αγγλικό στην μέση πάνω και το ωραιότατο ελληνικό στην μέση κάτω)μεταφρασμένου σε μερικές από τις γλώσσες του κόσμου μας.Φορτώνει ένα πακέτο στικάκια ο γαλαξιακός άποικος κι όταν θα την κάνουν οι ισχυροί στο διάστημα κουβαλάει μαζί του έναν παγκόσμιο Ντίκενς και λοιπούς κλασικούς μούρλια. 







Είναι ενδιαφέρον τι κρίνει σαν καλύτερο/ελκυστικότερο να προβάλει ο κάθε εκδότης.Οι Ισπανοί εστιάζουν στην μεταγενέστερη Έστερ όταν η καλοσύνη της έχει επιφέρει την απώλεια της ομορφιάς του ευγενικού της προσώπου.Η απεικόνιση είναι εύγλωττη και αρκετά μελαγχολική.Οι Γάλλοι στέκονται,περιέργως λιτοί,μόνο στον Ντίκενς.Οι Ισραηλινοί δίνουν μια άποψη του εξωτερικού περιβάλλοντος του οίκου (ή σοκακιών του Λονδίνου,δεν ξέρω) και οι Ρώσοι παραμένουν εντός δωματίου,όλοι σχεδόν οι πιο βασικοί ήρωες,σαν θίασος.Λιτοί και καλόγουστοι οι Ιταλοί με έκδοση αρκετά πιο καινούργια,του 1998 κι απ΄όσο είδα δεν έχουν κάνει άλλη μα αν δεν προσέξεις καλά η φωτογραφία στο επάνω μέρος του εξωφύλλου μοιάζει να΄ναι από την Βενετία κι όχι το Λονδίνο.Οι Ιάπωνες πρακτικοί (ελπίζω να μην τον έφαγε εκείνον τον έξοχο δικό τους κορυφαίο τον Καβαμπάτα η δυτικοποίηση ώστε να τον έχουν ξεχάσει)φροντίζουν να βάλουν κι αυτοί φωτογραφία του Ντίκενς και το όνομά του φαρδύ πλατύ με λατινικούς χαρακτήρες.Οι Φινλανδοί φορτώνουν το εξώφυλλό τους σαν αφίσα ταινίας και πάνω στο e του Dickens κοτσάρουν ένα πουλί(κοράκι για το γκόθικ του πράγματος,who knows) και οι Γερμανοί ολοφύρονται μες το ύφασμα,τόπια ολόκληρα (τώρα αν η ερωτευμένη κληρονόμος/υπεξούσια είναι εκείνη που κλαίει στην ποδιά της Έστερ ή η καμαριερούλα της, που έχει πρώτη αρρωστήσει σοβαρά, ουδείς καταλαβαίνει).





Τα διαδραματιζόμενα και οι ήρωες εντός του.Η Έστερ.

Στον "Ζοφερό Οίκο" την μερίδα του λέοντος από την ένταση,την ταύτιση με πρόσωπα αλλά και την αγάπη και προσήλωση του αναγνώστη ο Ντίκενς φροντίζει να την αποσπάσει με μαεστρία και να την διοχετεύσει στην υπέροχη θετική ηρωίδα που πλάθει,αγαπώντας την κι αυτός περισσότερο απ΄ όλους τους άλλους χαρακτήρες κι αυτό είναι από την αρχή φανερό,την υπέροχη Έστερ Σάμερσον που εκτελεί χρέη πρωτοπρόσωπης αφηγήτριας πολλών κομματιών της ιστορίας που πρωταγωνιστεί και μάλιστα στο μεγαλύτερο μέρος της,εναλλασσόμενη αριστοτεχνικά με τον κύριο,τριτοπρόσωπο αφηγητή που είναι βέβαια ο Ντίκενς.
Οι περιπέτειες της ορφανής και από τους δυο γονείς Έστερ δεν έχουν τελειωμό,η μια διαδέχεται την άλλη ώσπου να έρθει το αίσιον τέλος.Την καλόψυχη,ενάρετη,μετρημένη και πολλά άλλα,σχεδόν τέλεια Έστερ (που δοκιμάζεται ακόμα και η μύχια γυναικεία της πλευρά όταν ο Ντίκενς "αφαιρεί" ανελέητα την ομορφιά της όψης της για χάρη της επικράτησης του καλού στοιχείου του χαρακτήρα που της έχει προσδώσει και ο οποίος δεν της αφήνει περιθώριο για καμία πικρία ή κακία γι αυτό που της τυχαίνει) την οποία μεγαλώνει πολύ αυστηρά και με τον απολύτως τυπικό τρόπο η νονά της,η δεσποινίς Μπάρμπαρι που όμως πεθαίνει όταν το κορίτσι είναι στην εφηβεία και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα (ευτυχώς θα ισχυριστώ) να την αφήσει στα χέρια του πλούσιου και φιλεύσπλαγχνου κύριου Τζων Τζάρννταϊς που γίνεται ο κηδεμόνας της,ο φύλακας άγγελός της να λέμε πιο σωστά κι όχι μόνον εκείνης αλλά και δυο ακόμα νέων,της πανέμορφης Έιντα Κλερ και του παρορμητικού Ρίτσαρντ Κάρστοουν, κληρονόμων επομένως και υπεξούσιων κι αυτών της περιβόητης υπόθεσης Τζάρννταϊς και Τζάρννταϊς. Αφού η Έστερ λάβει την καλή και κάτι παραπάνω για τα δεδομένα της εποχής εκπαίδευση γίνεται η πλέον έμπιστη και ικανή να αναλάβει και την συνοδεία/εποπτεία της Έιντα αλλά και την διαχείριση των υποθέσεων,εξόδων κτλ του σπιτιού στο οποίο μένουν και δεν είναι άλλο από το Bleak House.

Οι τέσσερις φτιάχνουν το ιδανικό εκείνο πρωταγωνιστικό κουαρτέτο γύρω από το οποίο σύντομα θα κινούνται με φυγόκεντρη κατεύθυνση στοχεύοντας τον αναγνώστη ή αν θέλετε και το πιστεύω κι εγώ ως πιο σωστό θα μανουβράρονται από την πένα του Ντίκενς τα δεκάδες άλλα και πάρα πολύ ενδιαφέροντα πρόσωπα της αφήγησης. Η σύγκρουση μεταξύ του ξεροκέφαλου Ρίτσαρντ και του συνετού Τζων Τζάρννταϊς όταν συγκλίνουν αλλά δεν συμπίπτουν ως προς τα συμφέροντά τους οι επιμέρους υποθέσεις της δικαστικής διαμάχης,οι δικές τους και αυτόνομες αρχικά ως κομμάτι της όλης τρέλας που λέγεται Τσάνσερι ,θα δημιουργήσει ένα τραύμα σχεδόν από το τίποτα που θα μείνει ανεπούλωτο για πολύ καιρό στην σχέση των τεσσάρων.

To πατρικού τύπου, μετριοπαθές και ομολογουμένως ελκυστικό και ουμανιστικό προφίλ του Τζων Τζάρννταϊς,θα τολμήσω να ισχυριστώ,ότι ίσως κρύβει έναν μυστικό έρωτα που δεν εκφράζεται ανοικτά ακόμα κι όταν ο Τζων διευρύνει το είδος της αγάπης και φιλοξενίας και προστασίας που αφειδώς προσφέρει στην Έστερ.Αν το καλοσκεφτούμε -αφού το διακρίνουμε και συμφωνήσουμε ότι πράγματι υπάρχει -γράφτηκε σαν για να ξορκίσει την εμπλοκή του Ντίκενς στην ζωή της νεαρής εκείνης γυναίκας που υπεραγαπούσε στα πλαίσια και στεγανά βεβαίως της συγγενικής σχέσης (την κουνιάδα του,το ανέφερα και πιο πάνω),χωρίς να υπερβάλουμε θεωρώντας τον Τζων alter ego του.

Εκτός από τα τέσσερα αυτά πρόσωπα ένα ακόμα, εξαιρετικά σκιαγραφημένο από τον Ντίκενς, τραβά το ενδιαφέρον του αναγνώστη, κινούμενο σε δικό του πεδίο δράσης  και χαράζοντας μιαν εντελώς προσωπική πορεία:η πανέμορφη,ψυχρή και μυστηριώδης λαίδη Ντέντλοκ (δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια το σύνθετο από δυο ζοφερές λέξεις όνομά της.)
Το φοβερό μυστικό της καθώς αποκαλύπτεται με τρόπο εκδικητικό απέναντί της κι από πρόσωπα φθονερά και μοχθηρά που θα χαρούν με την πτώση της γίνεται αιτία καταστροφής πολλών αρχής γενομένης του υπερφίαλου και υπερόπτη αριστοκράτη συζύγου της Λέστερ Ντέντλοκ μα κυρίως της ίδιας αλλά παράλληλα -κι εκεί ο Κάρολος Ντίκενς δικαιώνει τον χαρακτηρισμό του του μέγιστου ουμανιστή συγγραφέα-κι εύρεσης αγάπης,ανθρωπιάς και ελπίδας για άλλους,ακριβώς εκείνους τους αμέτρητους ταπεινούς και αδικημένους αυτού του κόσμου στους οποίους χρειάζεται όσο τίποτα άλλο λίγο φως στα σκοτάδια της φτώχειας τους.

Κοντά σ΄αυτούς παρακολουθούμε τον σκληρόκαρδο και αινιγματικό δικηγόρο Τάλκινγκχορν,τον κηφήνα Χάρολντ Σκίμπολ και το πως αποσπά χρήματα και συμπάθεια από τους αφελείς που τον θεωρούν ένα μεγάλο παιδί,το άτεκνο ζεύγος Σνάγκσμπυ (που το αποτελούν ο καλόκαρδος ιδιοκτήτης ενός καταστήματος ποικίλου δικαστικού υλικού,σφραγίδων,φακέλων κτλ κτλ και η ξινή και ζηλιάρα γυναίκα του),τον νεαρό γιατρό Άλαν Γούντκορτ που συντρέχει τους πάντες ανιδιοτελώς και ο Ντίκενς τον κρατά σαν συγγραφικό άσο στο μανίκι του για το μεγαλειώδες τέλος της αφήγησης,τον μυστηριώδη κύριο Τζωρτζ που βγάζει τα προς το ζην από το σκοπευτήριο που διατηρεί και επιμελώς κρύβει τα δικά του μυστικά και το φιλικό του ζευγάρι τους Μπάγκνετ, που είναι άνθρωποι ντόμπροι και έντιμοι και του συμπαραστέκονται με αγάπη και κατανόηση,την γελοία "φιλάνθρωπη" κυρία Τζέλιμπι που ενώ το σπιτικό της είναι -επιεικώς ειπωμένο αυτό - ένα ρημαδιό αυτή ασχολείται με την σωτηρία φυλών της Αφρικής στο... Μποριομπούλα-Γκα και συνεχώς αλληλογραφεί με ζέση για το θέμα χρησιμοποιώντας σαν γραμματέα την καημένη κόρη της,την Κάντι, που με τα πολλά κι όταν έχει γίνει πια καρδιακή φίλη με την Έστερ και ευτυχώς γιατί η καλή Έστερ την συντρέχει όσο μπορεί,καταφέρνει να ξεφύγει από την μάνα της και πέφτει στα χέρια άλλου νάρκισσου,του πεθερού της,την ορφανούλα Τσάρλι που σύντομα γίνεται η καμαριέρα και προστατευόμενη της Έστερ κι είναι ένα πολύ καλόγνωμο και ευγενικό πλάσμα,την ξεπεσμένη πρώην καλλονή Βολάμνια Ντέντλοκ που ζει χάρις στην καλοσύνη του Λέστερ Ντέντλοκ (ο οποίος αναδεικνύεται τελικά σε έναν ήρωα πολύπλευρης αξίας και σύνθετο λογοτεχνικό εργαλείο μη στομφώδους διδακτισμού που δεν ενοχλεί), τον επιθεωρητή Μπάκετ που ταιριάζει περίφημα στο αστυνομικό κομμάτι της μυθοπλασίας καθώς τότε (στην ιστορική πραγματικότητα δηλαδή) συστάθηκε η Σκότλαντ Γιαρντ, τον κύριο Τσάνμπαντς  (μαθαίνουμε ελάχιστα για το παρελθόν του ,σχεδόν τίποτα κι ας είναι πρόσωπο-κλειδί) που επιβιώνει όπως όπως αντιγράφοντας δικόγραφα για λογαριασμό του πελατών τού χαρτοπώλη Σνάγκσμπυ,τους απαίσιους Σμόλγουιντ που από τον βδελυρό παππού ως τα γλοιώδη εγγόνια έχουν θεό τους μόνο το χρήμα και πλήθος άλλων που συναντάμε παντού και επιφορτισμένους με ρόλο καλοφτιαγμένο και ικανό να μας συγκινήσει πολύ , στο Τσάνσερι,στο Λονδίνο,στο Bleαk House. 

Ο Τζο

Επιτρέψτε μου να σταθώ εκτός από την Έστερ στο αγόρι που ο Ντίκενς αποκαλεί Τζο χωρίς να ψάχνω τις ιδανικές λέξεις που δεν έχω,που δεν βρίσκω,άρα απλώς με ένα απόσπασμα από το βιβλίο παρμένο από τις σελίδες που αφορούν τον Τζο ο οποίος στα μάτια μου συμβολίζει ταξικά σαν ήρωας και τι δεν συμβολίζει:το πλήθος των φτωχών,πανανθρώπινη μάζα που διαμορφώνεται κατά τα κέφια των ισχυρών και διαμελίζεται στα γρανάζια του κακού και άνισου συστήματος που μ΄αυτό εκείνοι κυβερνούν αλλά που διαιωνίζεται απ΄ όλους μας (άθελά μας ίσως μα οπωσδήποτε κι από μας), τους λιγότερο ή περισσότερο παθητικούς,υπεύθυνους,ανόητους,άμοιρους ευθυνών,τυχερούς, άτυχους, αδιάφορους,αφελείς,ψευτοφιλάνθρωπους εκ του ασφαλούς και κυνικούς υποκριτές, εγωπαθείς, αναχωρητές κι ό,τι άλλο γινόμαστε ή καταντάμε στο σύντομο πέρασμά μας από την ζωή.

Ο Τζο έρχεται μέσα.Δεν είναι ένας από τους Ινδιάνους Τοκαχούπο της κυρίας Πάρντιγκλ·δεν είναι ένας από τους αμνούς της κυρίας Τζέλιμπι,μια που δεν έχει καμία σχέση με το Μποριομπούλα-Γκα·δεν τον εξωραΐζει η απόσταση,ούτε η πρωτοτυπία·δεν είναι αυθεντικός βάρβαρος του εξωτερικού·είναι το συνηθισμένο ντόπιο προϊόν. Βρόμικος,άσχημος,ενοχλητικός για όλες τις αισθήσεις,στην όψη ένα συνηθισμένο πλάσμα του συνηθισμένου δρόμου,απολίτιστος μόνο στην ψυχή.Ντόπια λέρα τον βρομίζει,ντόπια παράσιτα τον καταβροχθίζουν,ντόπιες πληγές είναι στο σώμα του,ντόπια κουρέλια κρέμονται από πάνω του:η ντόπια άγνοια,καρπός του αγγλικού εδάφους και κλίματος, καταποντίζει την αθάνατη φύση του πιο χαμηλ κι από τα θνητά ζώα.

Και σταματώ εδώ έχοντας πει αρκετά και μαζί χωρίς να έχω πει σχεδόν τίποτα για τον μεγάλο αυτό συγγραφέα που χαρίζει το ίδιο απλόχερα αισθητική λογοτεχνική απόλαυση και καθαρή ιδεολογική μεγαλοσύνη και του οποίου η ηρωίδα συνομιλεί εξαιρετικά καλά τριάντα χρόνια αργότερα με τον καλό Αλιόσα του Ντοστογιέφσκι που κι εκείνος καταγγέλλει, με μιαν άλλη  σφοδρότητα , τα βάσανα των ηρώων του των πέρα για πέρα υπαρκτών σε μια αχανή χώρα όταν την ίδια πάνω κάτω εποχή οι άνθρωποι πεινούσαν κυριολεκτικά το ίδιο ή μάλλον χειρότερα κι από τον Τζο του Ντίκενς.
Μόνο όταν διαβάσει καθένας μας και κατά μόνας τους μεγάλους και ύστερα κάτσει να σκεφτεί θαρραλέα και κριτικά και να μοιραστεί τις σκέψεις του όπου βρεθεί και σταθεί στην αληθινή ζωή ενώπιον της αδικίας,ίσως τότε αφυπνιστεί και γυρέψει δικαιοσύνη.
Γιατί κατά βάθος,βλέπετε,συνεχίζω να πιστεύω ότι θα ξανάρθει σύντομα κιόλας η εποχή που όλα αυτά τα πραγματικά μεγάλα βιβλία έκαναν τους αναγνώστες να γίνονται καλύτεροι και πρωτοπόροι άνθρωποι που αγωνίζονται και διεκδικούν το ωραίο και το συλλογικό.

*ορίστε περίεργοι,ουδέν μεμπτόν,διαβάστε για την Μαίρη  εδώ 

Σχόλια

  1. Το πρόβλημά μου με τις λεγόμενες "τοιχογραφίες" είναι, πως μέχρι να καταλάβεις ποιός είναι ποιός, σε ζαλίζουν τα μπρος-πίσω στις σελίδες. Θυμάμαι το "Πανηγύρι της Ματαιοδοξίας" και βαρυγκομώ. Κι ο "Ζοφερός Οίκος" είναι διπλάσιας έκτασης. Από την άλλη, Ντίκενς σε "ενήλικη" έκδοση δεν έχω διαβάσει και την περιέργεια την έχω. Επιπλέον, ξεκινά ο χειμώνας με τις μεγάλες νύχτες του, που διευκολύνει την ανάγνωση τέτοιων έργων. Είμαι και σε αναζήτηση του μεθεπόμενου βιβλίου που θα διαβάσω... Μπορεί να είναι αυτό. Μία ερώτηση: επειδή είδα παραπάνω εκτενή κριτική για τη μετάφραση του βιβλίου, έχεις διαβάσει Ντίκενς στο πρωτότυπο;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Για κάποιο λόγο με τον "Ζοφερό Οίκο" δεν είχα πρόβλημα,ίσως επειδή διάβαζα σε καλές συνθήκες,διακοπών, επί κάμποσες μέρες και μόνον αυτό.Βέβαια εκτός της παρέλασης προσώπων δεν είναι δύσκολο βιβλίο,το αντίθετο. Τώρα πχ διαβάζω στα πλαίσια της λέσχης ανάγνωσης τους "Αδελφούς Καραμαζώφ",αυτή την φορά όμως δεν είμαι το ίδιο συγκεντρωμένη,έχω την καθημερινότητα της πόλης να με πιέζει,φασαρία στο σπίτι κτλ,είναι πολύ πιο ζόρικο και σαν βιβλίο έτσι κι αλλιώς.Άλλο πράγμα.Θέλω να πω δηλαδή ότι ρόλο στην πρόσληψη ενός κειμένου παίζουν και οι συγκυρίες,η φάση η γενικότερη στην οποία είμαστε.Έτσι συχνά καίμε βιβλία,το πιστεύω αυτό.

    Ντίκενς,ναι, έχω διαβάσει στο πρωτότυπο .Με το κουτάλι.Αυτές τις "Μεγάλες Προσδοκίες" δις και τρις κι εκείνον τον "΄Ολιβερ Τουίστ" άπειρες.Και μετά επανάληψη με τα... παιδιά μου εξαιτίας των περικομμένων αγγλικών εκδοχών που κυκλοφορούσαν στο σπίτι για τις ανάγκες εκμάθησης αγγλικών κτλ κτλ.
    Για τον "Ζοφερό Οίκο" έκανα αποσπασματική σύγκριση του αγγλικού κειμένου (το κατέβασα από το ίντερνετ)με το ελληνικό -στο βαθμό που μπορώ να κάνω κάτι τέτοιο-και ενθουσιάστηκα με την ακρίβεια της μετάφρασης της Παπαμιχαήλ που δεν είναι στεγνή, δεν έχει σκοτεινά σημεία στα οποία να χάνεται η ροή και να λες ,όπα τι έγινε τώρα,γενικά δεν ξεφεύγει από τον Ντίκενς και τον παλαιικό και στα αγγλικά τρόπο γραφής του καταφέρνοντας όμως εκείνη τις ντικενσικές αγγλικούρες που έχουν την δική τους γοητεία στο πρωτότυπο να μην τις μετατρέψει σε ελληνικούρες για να κάνει επίδειξη ότι ξέρει καλά ελληνικά.Αυτό με γοήτευσε.Απέιραχτος Ντίκενς σε ωραία, στρωτά,κατανοητά ελληνικά.Η καλύτερή μου.

    Τι μου έκανες, κακούργα μπλογκοσυναδέλφισσα, με το "Πανηγύρι της Ματαιοδοξίας",δεν το έχω καν.Και το θέλω.Κι αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εχμ, ακόμη μία ερώτηση (της οποίας την απάντηση δεν είμαι σίγουρη με ποιόν τρόπο θα τη διαβάσω) : πώς μπορώ να δω τα σχόλια σε αυτό το ιστολόγιο;;; Είναι η δεύτερη φορά που το ψάχνω και πραγματικά έχω σιχτιρίσει αυτή τη δομή-πώς αλλιώς να το ονομάσω δεν ξέρω! Ουφ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αχ,ούτε εγώ ξέρω τι να σου πω,σ΄ευχαριστώ για την επίσκεψη έτσι κι αλλιώς.Λογικά από κάτω από την ανάρτηση ανοίγουν σχόλια.Είναι δυσλειτουργικό το πρότυπο που έχω επιλέξει επειδή με βολεύει για τις φωτογραφίες ειδικά των πινάκων που κατά καιρούς ανεβάζω.

      Διαγραφή
  4. Ανώνυμος28/10/15 03:12

    Ξέρω ότι αγαπάτε την κυρία Ελένη Γκίκα.Έγραφε λοιπόν τα εξής εύστοχα περί Ζοφερού Οίκου στο Έθνος: http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22809&subid=2&pubid=7648824

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Anonymous,ο σύνδεσμος που είχατε την καλοσύνη να μου στείλετε δεν ανοίγει.Συνήθως χάνονται παλιότερες δημοσιεύσεις σε εφημερίδες,δυστυχώς.Επειδή πράγματι αγαπώ την Ελένη Γκίκα και την οξυδερκή κριτική βιβλιοματιά της παραθέτω σε τρία μέρη (λόγω περιορισμού λέξεων στα σχόλια)το κείμενό της για τον "Ζοφερό Οίκο" που δημοσιεύτηκε στο Fractal.

      Μυστικοί δεσμοί αίματος α΄μέρος
      Γράφει η Ελένη Γκίκα

      Η εφημερίδα Saturday Reviews, το 1858, γράφει για τον Ντίκενς: “Δεν πιστεύουμε ότι η φήμη αυτού του συγγραφέα θα διαρκέσει ακόμα πολύ. Μετά από 50 χρόνια, θα είναι δύσκολο να καταλάβει κάποιος τα κείμενά του και τα παιδιά μας θα αναρωτιούνται τί σκεφτήκαμε όταν τοποθετήσαμε αυτόν τον συγγραφέα μπροστά από τους άλλους συγγραφείς της εποχής του”.

      Έχουν περάσει, πόσα χρόνια από τότε; Κοντά τρεις αιώνες! Kαι από τις εκδόσεις “Gutenberg” στην εξαιρετική κλασσική σειρά “Orbis Literae” κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα καθ” ημάς “Ο Ζοφερός Οίκος” του, και όχι απλώς τον δικαιώνει, αλλά αποδεικνύοντας τη συγγραφική μεγαλοφυία του, ακτινογραφεί εις το διηνεκές θεσμούς και ανθρωπογεωγραφία.

      Στις 1400 σελίδες του (δίτομο και σε σπουδαία σύγχρονη μετάφραση Κλαίρης Παπαμιχαήλ το έργο), εμπεριέχει σχεδόν τα πάντα: Οικογενειακή σάγκα και μυστικά που κληροδοτούνται από γενιά σε γενιά, τα μεγάλα όχι και τόσο απρόσμενα γυρίσματα της Ιστορίας, την παρακμή των αριστοκρατικών οίκων και την υποκρισία της Βικτωριανής εποχής, την ανισότητα, την φτώχεια, την κακοποίηση των παιδιών και των ασθενεστέρων, και πάνω απ” όλα τον φονικό δικαστικό κυκεώνα τον μηχανισμό του οποίου ο συγγραφέας γνώριζε εκ των ένδον και καλά!

      Διαγραφή
    2. Μυστικοί δεσμοί αίματος β΄μέρος

      Όλα αρχίζουν και τελειώνουν με την υπόθεση Τζάρννταις και Τζαρνντάις. Παιδιά υιοθετούνται και αριστοκράτες ναυαγούν, άνθρωποι ερωτεύονται και μυστικοί δεσμοί αίματος βγαίνουν αλλόκοτα στην επιφάνεια, άνθρωποι αρρωσταίνουν, παραμορφώνονται, πεθαίνουν από φυσικό θάνατο ή αυτοκτονούν, και το μοναδικό στον κόσμο που μοιάζει σχεδόν αμετακίνητο είναι, τελικά εκείνη η υπόδικη περιουσία. Όταν ο χρόνος θέσει ένα τέρμα, στο μεταξύ όλα θα έχουν διπλά και τριπλά χαθεί στους δικηγόρους.
      Το απολαυστικό μυθιστόρημα που εναλλάσσεται αφηγηματικά στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση της πεντάρφανης Έστερ και τριτοπρόσωπη του αφηγητή, ξεκινά με την απομάκρυνση της μικρής Έστερ από το σπίτι της πεθαμένης πια θείας.

      Στη διαδρομή της, η ομοιότητά της με την λαίδη Ντέντλοκ θα περιπλέξει τα πράγματα, η συγκατοίκησή της με την Έιντα και τον Ρίτσαρντ στο Μπλικ Χάους του κηδεμόνα τους Τζων Τζάρννταις.
      Με δυο τεράστιες γοητευτικές ηρωίδες, την Έστερ, προσωποποίηση του καλού και την λαίδη Ντέντλοκ, μυστηριώδη και μοιραία, στους βασικούς κόμβους του μύθου, ξεδιπλώνεται απολαυστικά και σπαρταριστά η τοιχογραφία μιας εποχής με έντονες γωνίες και αντιθέσεις.

      Ένα πολυεπίπεδο, πολυδαίδαλο, πολυπρόσωπο και άκρως απαιτητικό έργο που διαθέτει σχεδόν τα πάντα: κριτική οξυδέρκεια και ψυχαναλυτικό βάθος, μεγάλα και αιώνια ζητήματα και αφηγηματικό εύρος, ζωντάνια, σπαρταριστό και ευφυές χιούμορ, μυστήριο, δομή και εξαιρετικά καίριους διαλόγους. Χαρακτήρες διαχρονικούς και δομές και θεσμούς που δεν άλλαξαν επειδή παραμένουμε ίδιοι κι εμείς, μέσα στους αιώνες. Τολμώντας να ανοίξει ζητήματα σε μιαν εποχή που ακόμα και στην δική μας εποχή, ταμπού παραμένουν. Όπως αυτό της αυτοανάφλεξης του Κρουκ του παλαιοβιβλιοπώλη.

      Διαγραφή
    3. Μυστικοί δεσμοί αίματος γ΄μέρος

      Ταυτότητα – Ποιος είναι:

      Από τους μεγαλύτερους και πιο αγαπημένους κλασσικούς λογοτέχνες της Αγγλίας, το 19ο αιώνα.
      Γεννήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 1812 στο Portsmouth, Hampshire, στην Αγγλία, ήταν το δεύτερο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας του John Huffan Dickens.
      Η οικογένειά του δεν τα έβγαζε πέρα, καθώς ο πατέρας ήταν αντιμέτωπος με πάρα πολλά χρέη, αποτέλεσμα των οποίων ήταν ο πατέρας να φυλακιστεί στο Λονδίνο κι έτσι ολόκληρη η οικογένεια εγκαθίσταται μαζί του στην ειδική φυλακή Μάρσαλσι. Ο μικρός Τσαρλς βρίσκει δουλειά (σ΄ ένα εργοστάσιο βερνικιών για παπούτσια) και ζει μόνος του σ΄ ένα νοικιασμένο δωμάτιο.
      O John Huffan Dickens, αποφυλακίζεται, ο μικρός Τσαρλς αφήνει τη δουλειά και επιστρέφει στο σχολείο.
      Δυστυχώς, παρά τη φιλότιμη προσπάθεια για μια καινούρια αρχή, ο Τσαρλς, μετά από τρία χρόνια φοίτησης στο σχολείο, 15 χρονών, αναγκάζεται να παρατήσει το σχολείο και να ξαναπιάσει δουλειά.
      Δούλεψε ως υπάλληλος σε δικηγορικό γραφείο, ως πρακτικογράφος στη βουλή και ως ρεπόρτερ, όπου έγινε γνωστός για τα ρεπορτάζ του.
      Τα πρώτα του βήματα στη λογοτεχνία, τα έκανε σε σχετικά μικρή ηλικία. “Τα Σκίτσα του Μποζ” (1833) τον έκαναν ιδιαίτερα γνωστό, ενώ το 1834, στα 22 του χρόνια, έγινε μόνιμος συνεργάτης της εφημερίδας Morning Chronicl. To “Pickwick Papers” (1837), ήταν το πρώτο βιβλίο που εξέδωσε, το βιβλίο, όμως, που τον έκανε να ξεχωρίσει ήταν ο “Όλιβερ Τουίστ” (1838).
      Ακολουθούν, “Το Παλαιοπωλείο” (1838-1839), φτάνοντας τα 100.000 αντίτυπα.
      “Τα Αμερικανικά σημειώματα” (1842), αποτέλεσμα ταξιδιού του στην Αμερική.
      Το μυθιστόρημα “Μάρτιν Τσάσλουαιτ” (1843-44).
      “Τα Χριστουγεννιάτικα βιβλία” (1843), τα οποία έγραψε σε πολύ δύσκολη οικονομική περίοδο με πιο διάσημη την “Χριστουγεννιάτικη ιστορία” (με τον γνωστό μας τσιγκούνη Σκρουτζ).
      Από το 1846 έως το 1857, δημοσίευσε πέντε μυθιστορήματα: “Ντόμπι και Υιός”, “Ντέιβιντ Κόπερφιλντ”, “Έρημο Σπίτι”, “Σκληροί καιροί”, “Η μικρή Ντόριτ”. Σπουδαία έργα του, επίσης τα: “Νίκολας Νίκλεμπι” (1839), “Copperfield”(1850), “Ιστορία δύο πόλεων” (1859), “Οι μεγάλες προσδοκίες” (1861),”Ο Κοινός μας Φίλος” (1864).
      Το καλοκαίρι του 1870, στο Λονδίνο, καθώς διάβαζε αποσπάσματα έργων του στο κοινό, έπαθε συμφόρηση και την επόμενη μέρα πέθανε, χωρίς να προλάβει να ολοκληρώσει το τελευταίο του μυθιστόρημα “Έντουιν Ντρουτ”.

      Διαγραφή
    4. Ανώνυμος29/10/15 15:48

      Ούτως ή άλλως είναι το ίδιο κείμενο.Σας ευχαριστώ που το είδατε.

      Διαγραφή
    5. Πρέπει να είναι καλός ο Ντίκενς. Δεν έχω διαβάσει κανένα βιβλίο του. Θα γίνει κι αυτό. Επισκέφθηκα πάντως ένα από τα σπίτια του στο Λονδίνο.

      Διαγραφή
    6. Ουάου!Όταν είχα πάει δεν το έκανα ,τι κρίμα,δεν θα έχω την ευκαιρία πλέον.Για πες εντυπώσεις.Δεν τον θεωρώ τον μεγαλύτερο συγγραφέα όλων των εποχών,οι Ρώσοι είναι κατά την ταπεινή μου γνώμη ανυπέρβλητοι για πολλούς και ποικίλους λόγους αλλά οπωσδήποτε αξίζει να τον γνωρίσεις.

      Διαγραφή
    7. Ωραίο σπίτι διώρωφο με πολλά δωμάτια. Το ξύλο στις σκάλες έτριζε. Είδα και το γραφείο του όπου έγραφε. Περπάτησα πολύ για να το βρώ ήταν πολύ μακριά από τη στάση του τρένου. όπως και πήγα στο σπίτι του Sherlock Holmes στην Baker street. Βιβή έχω Τολστοί και Ντοστογιέφσκι στη βιβλιοθήκη του σπιτιού μου, δεν έχω διαβάσει κανέναν. Δε μπορώ να διαβάζω Ρωσικά ονόματα, ρωσικές τοποθεσίες και προσωνύμια. Μου σπάει τα νεύρα. Μου αρέσει να διαβάζω στα αγγλικά και στα ελληνικά. Σαν συγγραφέας δύο βιβλίων, έχω ρίξει το βάρος στη Γαλλία καθώς είναι το σκηνικό των βιβλίων μου. Κυρίως τη Γαλλία της εποχής του 1860 1870, γι αυτό και έχω διαβάσει λίγα κείμενα του Μπαλζάκ και του Ζολά---είναι και τεράστια τα βιβλία τους. Το δεύτερο μου βιβλίο διαδραμτίζεται στην Μονμαρτρη του Παρισιού- είναι διήγημα. Αλλά τώρα έχω πιάσει δουλειά και δεν έχω χρόνο να γράφω φτου!!!!!----- αν και έχω ξεκινήσει τη συνέχεια του. Γι αυτό και διάβαζα βιβλία σχετικά με την εποχή της βασίλισσας Βικτωρίας (Ντρουντ, Το άλικο και το λευκό). Μου αρέσουν πολύ τα αστυνομικά.
      Χαίρομαι που μιλάω με έναν άνθρωπο που του αρέσει να διαβάζει και ΄ξερει τόσα πολλά για τα βιβλία.

      Διαγραφή
    8. Ε,ναι,αν δουλεύεις δεν φτάνει ο χρόνος για όλα όσα θα΄θελες,κοίτα να κάνεις άλλον προγραμματισμό του χρόνου σου και θα βρεις ρυθμούς(ελπίζω και σου εύχομαι δηλαδή) γιατί και το γράψιμο είναι πολύ όμορφη "τρέλα".Δεν θα σε μαλώσω για τους Ρώσους, μπορεί να σου βγει σε άλλη φάση,ποτέ δεν ξέρεις πότε και γιατί σου γνέφει ένα βιβλίο.
      Σ΄ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου