"Χελιδόνα έρχεται απ' τη Μαύρη θάλασσα".Μάρτιος.


Χελιδόνα έρχεται,
απ' τη μαύρη θάλασσα,
θάλασσα επέρασε.
Έκατσε και λάλησε,
λάλησε τα γράμματα,
γράμματα βασιλικά,
που μαθαίνουν τα παιδιά,
τα παιδιά του δάσκαλου.
Ήρθε, ήρθε η χελιδόνα
ήρθε κι άλλη μελιδόνα,
κάθισε και λάλησε
και γλυκά κελάηδησε.
"Μάρτη, Μάρτη μου καλέ,
και Φλεβάρη, φοβερέ
κι αν φλεβίσεις κι αν τσινίσεις
καλοκαίρι θα μυρίσεις.
Κι αν χιόνισες κι αν κάκισες
πάλι άνοιξη θ' ανθίσεις.
Μάρτη, Μάρτη βροχερέ 
και Απρίλη δροσερέ
τα δεντράκια θα ανθούν,
τα πουλιά θα κελαηδούν
τα αυγά τους θα γεννούν
θ΄αρχινούν να τα κλωσσούν".


"Μάρτης",Γιάννης Τσαρούχης (1972)

Κάποτε στην Ελλάδα την πρώτη μέρα του Μάρτη τα παιδιά έβαζαν στο χέρι ένα πλεχτό,πολύχρωμο σχοινάκι ως τις 31 Μαρτίου,την μαρτίνγκα ή μάρτη ή μαρτιά,για να εκφράσουν έτσι την χαρά τους για τον ερχομό της Άνοιξης.Το βραχιολάκι αυτό έπρεπε να το βγάλουν στο τέλος του μήνα ή το αφήσουν πάνω στις τριανταφυλλιές μόλις έβλεπαν το πρώτο χελιδόνι, για να το πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν την φωλιά τους.Τα παιδιά την μαρτιάτικη πρωτομηνιά ξεχύνονταν στους δρόμους των χωριών και των γειτονιών στις πόλεις κουνώντας ένα ραβδί στο οποίο είχε στερεωθεί ένα ξύλινο χελιδόνι με κουδουνάκι στο λαιμό και τραγουδούσαν την "Χελιδόνα".Κρατούσαν ένα καλάθι και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι μαζεύοντας γλυκά,αυγά,φασόλια,χρήματα.
Τώρα ευτυχώς ακόμα στα νηπιαγωγεία φτιάχνουν οι δασκάλες τα βραχιολάκια του Μάρτη και τις χάρτινες χελιδόνες και κουτσοθυμόμαστε κι εμείς το ωραίο έθιμο.

"Swallow ´s Song", Paul Pulszartti
"Swallows", Utagawa Hiroshige
"In Early Spring: a Study in March" ,
John William Inchbold 
(1830-1888)

"March", Grant Wood (1941) 

" March Landscape",Paul Nash (1944)


"Τοπίο" 

Ερειπωμένοι τοίχοι. Εγκατάλειψη….
Περασμένες μορφές κυκλοφορούνε αδιάφορα
Χρόνος παλιός χωρίς υπόσταση
Τίποτα πια δε θ’ αλλάξει δω μέσα.
Είναι μια ήρεμη σιωπή, μην περιμένεις απάντηση
Κάποια νύχτα μαρτιάτικη χωρίς επιστροφή,
Χωρίς νιότη, χωρίς έρωτα, χωρίς έπαρση περιττή.
Κάθε Μάρτη αρχίζει μιαν Άνοιξη. 

Το βιβλίο σημαδεμένο στη σελίδα 16.
Το πρόγραμμα της συναυλίας για την άλλη Κυριακή.

Μ. Αναγνωστάκης (Παρενθέσεις, 1956)


"March Morning", Peter Collins ( 1956) 

"March Sun, Pontoise",  Camille Pissaro (1875) 

Το Ερημονήσι

Γεια σου Απρίλη γεια σου Μάρτη
    και πικρή Σαρακοστή


Βάζω πλώρη και κατάρτι
    και γυρεύω ένα νησί
    που δε βρίσκεται στο χάρτη

Το κρατάνε στον αέρα
    τέσσερα χρυσά πουλιά
Δε γνωρίζεις εκεί πέρα
    ούτε κλέφτη ούτε φονιά
    ούτε μάνα και πατέρα

Τα λουλούδια μεγαλώνουν
    κάθε νύχτα τρεις οργιές


Τις ακρογιαλιές ισκιώνουν
    και τα δέντρα στις πλαγιές
    σαν καβούρια σκαρφαλώνουν

Μες στης ερημιάς τ' αγέρι
    όλ' αγιάζουνε μεμιάς
Πιάνεις του Θεού το χέρι
    και στα κύματα ακουμπάς
    σαν αγριοπεριστέρι

Γεια σας έχτρες γεια σας μίση
    και γινάτι καθενός
Άμα βρεις το ερημονήσι
    όλα τ' άλλα είναι καπνός
    Μια φορά να το 'χεις ζήσει.

Οδυσσέας Ελύτης ("Τα Ρω του Έρωτα",1972)


 "March Winds",  Joseph Mellor Hanson (1925) 

" March Winds ", Philip Richard Morris

"The Ides of March",  Cy Twombly (1962) 

"The March Marigold",  Edward Burne-Jones (1870)

Σχόλια

  1. Καλό μήνα!
    Ζωγραφική με ποίηση; Το στοιχείο μου...
    (Μιας και δεν έχω να πω τίποτα για τα βιβλία που συστήνετε, τη στιγμή που αφενός, δεν τα ξέρω και αφετέρου, δεν τα έχω ...στο πενταετές.)


    ΜΑΡΤΙΟΣ

    Ροδίζ' η πρώτη του Μάρτη μέρα,
    Και στο παιδάκι της η μητέρα
    Γελώντας πάει:
    "Με μάρτη έρχομαι το λαιμό σου
    Να στεφανώσω. Σαν άγγελός σου
    Θα σε φυλάει.

    "Από χρυσάφι, προτού να φέξει,
    Με τι φροντίδα τον έχω πλέξει
    Για σε, χρυσό μου!
    Με κάθε χρώμα τον έχω ντύσει,
    Ουράνιο τόξο, που θα στολίσει
    Τον ουρανό μου.

    "Αρχίζει ο ήλιος σαν πρώτα πάλι
    Να τρέχει ελεύθερος στην αγκάλη
    Γαλάζιου αιθέρα.
    Λιώνουν τα χιόνια, κι όσ' απομένουν
    Άσχημα νέφη, κι αυτά μορφαίνουν
    Μέρα τη μέρα.

    "Αρχίζει ο ήλιος σαν πρώτα πάλι
    Να ξετρυπώνει αγάλι αγάλι
    Τα λουλουδάκια
    Δειλά κρυμμένα μέσα στο χώμα.
    Κι ύστερ' απ' τ' άνθη, φροντίζει ακόμα
    Για τα παιδάκια.

    "Κι όποιο παιδάκι με μάρτη βλέπει,
    Χρυσή στα χρόνια τ' απλώνει σκέπη,
    Το καμαρώνει.
    Γιατί του Μάρτη η αλυσίδα
    Μάνας χεράκι, μάνας φροντίδα
    Του φανερώνει.

    "Και όποιο πάλι το ιδεί να τρέχει
    Δίχως στεφάνι Μαρτιού να έχει,
    Δεν τ' αγαπάει.
    Κακό παλιόπαιδο το νομίζει,
    Ακούς, παιδί μου; και το μαυρίζει
    Και τ' αρρωστάει.

    "Μα το δικό σου σαν αντικρύσει
    Λαμπρό στολίδι, θα σ' αγαπήσει
    Όσο κανένα.
    Κι η ίδια ακτίνα του θα σε φιλήσει
    Το πιο ωραίο που θα γεννήσει
    Άνθος, κι εσένα!

    "Ο Μάρτης θεία είν' ευλογία!
    Σα χελιδόνι ή ευτυχία
    Στα σπίτια μπαίνει.
    Και η υγεία σα μαϊστράλι
    Στο γαλανόλευκο περιγιάλι
    Μας ανασταίνει.

    Αυτός, μ' αγγέλου φτερά κινάει
    Και το Χριστό της πρωτομηνάει
    Στην Παναγία.
    Και στην πατρίδα επαναστάτης,
    Ο Μάρτης έφερε τη γλυκιά της
    Ελευθερία.

    "Να του σπιτιού μας το χελιδόνι
    Εις την παλιά του φωλιά σιμώνει,
    Και σε ζητάει.
    Πρόβαλε, δέξου το... Στο λαιμό σου
    Πώς μοιάζει ο Μάρτης! σαν άγγελος
    Θα σε φυλάει".

    ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ (1859 - 1943) 21 Μαρτίου 1882, φιλολογικό περιοδικό ΕΣΤΙΑ


    «Ουτοπίες»

    Καθ’ οδόν
    (7 και 30’ πρωινή προς εργασίαν)
    συναντώ τον Μάρτιο
    ευδιάθετον,
    υπαινιγμών πλήρη
    περί ανοίξεως και λοιπά.

    Αναβάλλω την υπόστασή μου
    ανακόπτω τη σύμβασή μου
    με το χειμώνα
    και διασπείρομαι σε χώμα.
    Μια μικρή γη φυσική συντελούμαι,
    ξαπλωμένη, απλωμένη
    απέναντι στο
    καθ’ όλα σύμφωνο
    σύμπαν.
    Φυτεύομαι άνθη,
    ανθίζω συναισθήματα,
    και είμαι πολύ καλά
    εις άπλετον προορισμόν
    και τοποθέτησιν.
    «Απαγορεύεται η άνοιξις!»
    ξάφνου μια πινακίδα – σύννεφο
    απειλεί. Αμέσως
    μια βροχή άρχισε κι έλεγε
    εις βάρος της ανοίξεως
    και εις βάρος μου,
    ένας δύσθυμος άνεμος
    μου κατάσχει τα άνθη,
    μου κατάσχει τα συναισθήματα
    και μ’ οδηγεί στο Γραφείο.

    Παράβασις, λοιπόν, βαρεία,
    και μάλιστα καθ’ οδόν,
    από κυρία σχεδόν ώριμη
    με οικογενειακές υποχρεώσεις,
    και πολυετή θητείαν
    εις Δημοσίαν θέση
    και χειμώνες.”

    Κική Δημουλά, από τα Ποιήματα, 1998



    Η μουσική είναι προαιρετική μεν, δεν παύω να λατρεύω τον Garbarek δε:
    Jan Garbarek Group - Brother Wind March
    https://www.youtube.com/watch?v=Mjgr9UJuODM

    Ο ΜΑΡΤΗΣ ΜΑΡΤΗ ΜΙΛΗΣΕ -ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ
    https://www.youtube.com/watch?v=KbMZ0mkVqk8


    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλημέρα,καλό μήνα!
    Είμαι λάτρις του Garbarek και συμπαθώ/εκτιμώ τον Θαλασσινό(απλώς δεν ακούω συστηματικά το είδος)οπότε είναι τέλειο το δώρο σας,όπως πάντα.Για την ποίηση δεν το συζητώ.Χίλια ευχαριστώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θαυμάσια ανάρτηση.

    Να προσθέσω κάτι;
    Είναι κι ο Μαρτιάτικος Λαγός, March Hare, από την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων του Λούις Κάρρολ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τέλεια!Σ΄ευχαριστούμε πολύ Δάφνη.

      Διαγραφή
  4. "Ό,τι αργεί κι ό,τι στη Γη είναι βαθιά κρυμμένο,
    πάλι στο φως θα βαφτιστεί και θα' ρθει ευλογημένο..."
    Από το Μάρτη του Ηλία Κατσούλη με τον Παντελή Θαλασσινό. Καλό μήνα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αχ,Κατερίνα,μακάρι να ισχύσει αυτό.Ο μαρτιάτικος οβολός σου πολύ καλόδεχτος,σ΄ ευχαριστούμε πολύ!

      Διαγραφή
    2. Καλημέρα Βιβή, πολλή ωραία η αναφορά σου για τον Μάρτιο και τον Μάρτη, το βραχιολάκι που φορούσαμε παιδάκια. Το έθιμο με το βραχιολάκι αυτό με κόκκινο και άσπρο σχοινάκι (στριφτό ή πλεγμένο) υπάρχει και στη Βουλγαρία και λέγεται Μάρτενιτσα, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία –Μαρτισόρ και την Αλβανία-Βερόρε. Είναι πολύ παλιό έθιμο με βαλκανική διασπορά. Μάλιστα στη Βουλγαρία σε ορισμένες περιοχές κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια του ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους κάψει η Μπάρμπα Μάρτα (γιαγιά Μάρτα), που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του Μάρτη. Για περισσότερες πληροφορίες:
      https://en.wikipedia.org/wiki/Martenitsa
      https://en.wikipedia.org/wiki/Baba_Marta
      http://www.studyenglishtoday.net/martenitsa-bulgarian-tradition.html
      Σουμέλα

      Διαγραφή
    3. Καλημέρα Σουμέλα,πολύ ενδιαφέρουσα η πληροφορία που μας δίνεις.Τα τελευταία δυο χρόνια έχω αρχίσει και διαβάζω για τα Βαλκάνια(με αφορμή το βιβλίο"Γέφυρα του Δρίνου" του Σέρβου Ίβο Άντριτς)κυρίως όμως Ιστορία,πολέμους,συνθήκες και τέτοια.Η λαογραφία μας δείχνει πάντα και πολλά άλλα και με βάζεις σε ωραίους πειρασμούς μέσα από λογοτεχνικούς δρόμους να αρχίσω να μαθαίνω ποιοι είναι οι υπόλοιποι γείτονες. Ας πούμε δεν έχω ιδέα από βουλγάρικη λογοτεχνία,δεν ξέρω καν το όνομα κάποιου(ο Ελίας Κανέττι δεν πιάνεται,έγραψε στα γερμανικά).Σ΄ευχαριστώ πολύ.

      Διαγραφή
    4. Και αμέσως μου ήρθαν στο μου,εκτός από τον Κανέττι, οι Κρίστεβα και Τοντόροφ! Τυχαίο που και αυτοί της ... διασποράς;

      Διαγραφή
    5. Αλλάζω θέμα αλλά νομίζω αξίζει τον κόπο, κάποτε μιλάγαμε μ' έναν συνάδελφο Βέλγο Αλβανικής καταγωγής (δεύτερη γενιά) και του έλεγα για το τραγούδι του νεκρού αδελφού και μου εξήγησε ότι υπάρχει το ίδιο τραγούδι και στην Αλβανία ο Κωνσταντής και η Δοκίνα. Εντυπωσιάστηκα και συγκινήθηκα τόσο που άρχισα να ψάχνω, έτσι ανακάλυψα ότι στην Βουλγαρία υπάρχει ο Λαζάρ και η Πετκάνα. Η κόρη και τ'αδέλφια της στη Σερβία και στη Γερμανία Burger και Lenore. Είναι συγκινητικό γιατί τελικά η ανθρώπινη ψυχή είναι παντού ίδια.
      http://www.vlioras.gr/Philologia/Literature/Sxolika/LykeiouA/TouNekrouAderfou_Kathigiti.htm
      http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/culture/topics/ac01.htm
      Με εκτίμηση Σουμέλα

      Διαγραφή
    6. Κατερίνα,έχεις δίκιο.Και τον μεν Τοντόροφ τον γνωρίζω (και έχω και βιβλία του αλλά το μυαλό μου πάει μονίμως στο άτιμο το μυθιστόρημα)όμως την Κρίστεβα την αγνοούσα. Ο Τοντόροφ γράφει στα γαλλικά και η Κρίστεβα, απ΄ό,τι κατάλαβα διαβάζοντας την σελίδα της, το ίδιο,γαλλικά κι αυτή.

      Διαγραφή
    7. Σουμέλα,σ΄ευχαριστώ πάρα πολύ.Ναι,το αυτό πιστεύω κι εγώ για την ανθρώπινη ψυχή και γι αυτό με εκφράζει -και όλο την λέω και την γράφω- η φράση "η Τέχνη και η Φύση ενώνουν τους ανθρώπους".

      Διαγραφή
  5. Επίσης, το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Ισμαήλ Κανταρέ "Ποιος έφερε τη Ντορουντίν" στηρίζεται στην παραλογή "Του νεκρού αδερφού", όπου ο καλός Αλβανός συγγραφέας μετατρέπει το θρύλο σε αστυνομικό θρίλερ.

    http://www.biblionet.gr/book/64635/Kadare,_Ismail,_1936-/%CE%A0%CE%BF%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%AD%CF%86%CE%B5%CF%81%CE%B5_%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%9D%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωχ,αγαπητή Rosa Mund,ομολογώ ότι ούτε Κανταρέ έχω διαβάσει.Πάμε για συμπληρωματικά στις ατελείωτες βιβλιολίστες!Θα μου πείτε υπάρχουν και οι δημόσιες βιβλιοθήκες, ευτυχώς,την δημοτική στην γειτονιά μου την τιμώ δεόντως εδώ και καιρό.

      Διαγραφή
  6. Αυτή η ιστορία με τις ομοιότητες και τις επιρροές των πολιτισμών είναι ατελείωτη και πολύ ...διδακτική. Πέρυσι, με αφορμή το γεφύρι της Πλάκας, ανακάλυψα ότι υπάρχει παραλλαγή του τραγουδιού για το γεφύρι της Άρτας, το οποίο τραγουδιέται σε μια περιοχή της Τρανσυλβανίας και το οποίο βρήκα να τραγουδά η εκπληκτική Μάρτα Σεμπεστιέν από την Ουγγαρία (http://katerinatoraki.blogspot.gr/2015/02/blog-post.html).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πόσα δεν ξέρουμε...Αλλά γι αυτό είναι οι φίλοι!Σ΄ευχαριστούμε,Κατερίνα.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου