"Το Κιβώτιο",Άρης Αλεξάνδρου.Α΄μέρος

"Σχετικά τώρα με το "Κιβώτιο", α, αγαπητέ μου Άρη, τι εξαιρετικό μυθιστόρημα.Όσο πιο πολύ προχωράει τόσο περισσότερο απελευθερώνεται από "ορισμένες δυστυχείς ιστορικές εμπειρίες" και εισέρχεται στο παγκόσμιο πεδίο του καθολικού ανικανοποίητου όλων για όλα σ' αυτό το βαθύ και για πάντα ανεξερεύνητο πεδίο της "αποτυχίας ζωής και δημιουργίας"...".

Γιάννης Ρίτσος,19 Οκτωβρίου 1972, Σάμος





Σε περιθώρια σελίδων.

Βιβλία,ταινίες,μουσικές.Έργα πολιτισμού και τέχνης,διέξοδα ατομικής και συλλογικής έκφρασης, μέσα χαράς κι απόλαυσης μα και του αφυπνισμού και της αδερφής του της διαστρέβλωσης, ισχυρά ιδεολογικά πολεμοφόδια για κείνους τους αλλιώτικους, τους δίχως φανερά αίματα πολέμους που καλά κρατούν σε καιρούς βολικής ειρήνης, βολικά ταιριασμένα στις συνθήκες κάθε περίστασης. 
Ο ελληνικός αποταμιευτήρας,πλούσιος και με τα δικά του καλούδια,δεν έχει μείνει ποτέ χωρίς πλήθος ενδιαφερόμενων, σ΄αυτόν τον ηλιόλουστο μα που ποτέ δεν βρίσκει ησυχία τόπο. Ανάμεσα στα πολλά ένα βιβλίο συζητιέται πιο πολύ,δίκοπο μαχαίρι,υμνημένο και κατηγορημένο όσο κανένα,μα κανένα, άλλο.
Το αριστουργηματικό και μέγιστο "Κιβώτιο"του Άρη Αλεξάνδρου,έργο πολύσημο,φωτισμένο,βαθιά επαναστατικό και ακραία αισιόδοξο.Κι ας βεβαιώνουν λαθεμένα οι φίλοι κι επίτηδες οι εχθροί  του περί του αντιθέτου.

Δεξιοί και αριστεροί βιβλιόφιλοι,αναγνώστες και πολίτες κάθε απαίτησης και επιπέδου,παιδείας και αισθητικής αντίληψης περιμένουμε υπομονετικά.Με τις ερινύες των γονιών μας αγκαλιά και τα νώτα στηριγμένα στις υποκατηγορίες των πιστεύω μας,αμφότεροι πιστοί σε γενικές γραμμές.Πιστοί σε κάτι, και δεν θα΄θελα να είναι προσήλωση, αυτό το κάτι, μονάχα στην επιβίωση κι ας είναι η επιβίωση( και η ζωή με δικαιοσύνη) ύψιστο πολιτικό καθήκον μας ακόμα κι όταν γίνεται ο αγώνας γι αυτήν,όπως στις μέρες μας,καρμανιόλα της ανιδιοτέλειάς μας.
Ειδήμονες περί την Πολιτική,την Ηθική,την Δικαιοσύνη και το Άδικο,την Φτώχεια και τον Πλούτο, την Ζωή και τον Θάνατο,που τα έχουμε,έτσι νομίζουμε, φάει με το κουτάλι σπρωχνόμαστε μπροστά στον πάγκο και διαλέγουμε το υλικό και την μεριά μας.Παίρνουμε σε κάποια συγκυρία και το βιβλίο του Άρη Αλεξάνδρου και ευθύς συνεχίζεται η παλιά κόντρα με την δική μας τώρα συμβολή,τι ήθελε να πει και τι είπε,αν είπε κι αν λέει ακόμα κι αν χρησίμεψε σε κάτι και σε ποιους κι είτε ναι είτε όχι, τώρα τι άλλο πια να πει,αφήνοντας -εμείς και όχι ο Αλεξάνδρου-την Λογοτεχνία σταθερά απ΄έξω.

Από την μια κατήγοροι,δυσαρεστημένοι κι αγέλαστοι κι από την άλλη υπερασπιστές,αραχνιασμένοι και όψιμοι, πονηροί ή βλάκες και πάντως ευχαριστημένοι·δυο λογιών οι τελευταίοι,εκείνοι που μετά το "Κιβώτιο" του Αλεξάνδρου διαβάζουν απαραιτήτως την "Ορθοκωστά" του Βαλτινού και γελάνε και τα μουστάκια τους,τόσο τους κόβει, κι αυτοί που σκέφτονται και ψάχνουν τις πραγματικές αιτίες για τον πιο μεγάλο από τους διχασμούς μας .Με διαφορετικές αφετηρίες και προθέσεις,διαιρεμένοι σε περαιτέρω πολιτικές φυλές:εκείνοι που παραμένουν δονκιχώτες,γιατί τέτοιοι μάλλον γεννήθηκαν κι οι άλλοι που δεν συμπεριλαμβάνουν εαυτούς στους αίτιους για την απώλεια,για την καθολική και πολυεπίπεδη ήττα που απάγκιαζε εξ αρχής στην βαριά σκιά της.
Τίνος την απώλεια;Μιας ευκαιρίας, που όμως στην πραγματικότητα ποτέ δεν χάθηκε,καθώς εδώ δεν πρόλαβε να γεννηθεί καν κι όπου στον κόσμο γεννήθηκε,σκέτο αγρίμι,την πετσόκοψαν από μέσα κι απ΄έξω,την σακάτεψαν,δεν πρόλαβε ή και δεν θέλησε να μεγαλώσει,δεν θέλησε να ημερέψει,να απαλλαγεί από τον ναρκισσισμό της,να μάθει από λάθη και παθήματα,ν΄αποκτήσει την σοφία που θα την κρατήσει ζωντανή.Καθαρές κουβέντες.

Τόσο μας έκοβε πάντα των πιο πολλών.Μικρόμυαλοι ανιστόρητοι και μαζί μεγαλόστομοι,οπαδοί της ανάθεσης, μαθημένοι/εθισμένοι-κι οι μεν κι οι δε-μια τριχιά,μια θηλιά και μια κρεμάλα να ορίζει την ύπαρξή μας, εκπαιδευμένοι να βάζουμε ανάμεσά μας το χοντρό και τραχύ σκοινί που φιδογυρίζει στους λαιμούς μας δίχως να κάνει αληθινές διακρίσεις -όταν βέβαια τ΄αφήνουν λάσκα οι ενδιάμεσοι που έχει στην δούλεψη και στο έλεός του ο διάβολος- και τότε στοιχιζόμαστε πίσω από τις άκρες του,τραβάμε με λύσσα, αφρίζουμε, βρίζουμε και βριζόμαστε αναμεταξύ μας ·ποτέ στον που τα κάνει όλα αυτά δεν ρίχνουμε τ΄ανάθεμα. Από΄δω οι μεν από ΄κει οι δε. Και το ανάποδο.Και δίχως πάντα να΄ ναι καθαρό ποιοι είναι οι μεν και ποιοι είναι οι δε,και τι ακριβώς είναι κάθε φορά και στην κάθε εποχή και γιατί και από πότε.Και πάνω εκεί στον καβγά,στο ιδρωκόπι και στο πάλεμα όλα γίνονται για όλους άρτος και θεάματα και μεις θηρία και μονομάχοι προς τέρψη του Σκότους και της ερωμένης του,που κι αυτή δεν είναι η ίδια κάθε φορά.Άλλοτε την φωνάζουν Χόρταση ή και Διασκέδαση,άλλοτε ακούει και γυρνά στο κάλεσμα μόνο όταν την λένε Δήμιο και Μίσος.

Κι όταν τεντώνουν πάλι το σκοινί οι έμπιστοί του -που σπάνια οι ίδιοι κατεβαίνουν στην αρένα-ετούτο ξανασφίγγει ωραία ωραία γύρω απ΄τους λαιμούς που είχαν κορδωθεί,τους δικούς μας κατά κύριο λόγο·και βουβαίνονται κι οι παλαιστές κι οι γελωτοποιοί,και οι γιαλαντζί ηγέτες και οι λογής μεταγραφιάδες που τρέφονται από τον θάνατο των άλλων.Κι εμείς βουβαινόμαστε,εμείς που ζούμε τους δικούς μας χρόνους πάνω στη γη και ό,τι μας αναλογεί σαν κεφάλαιο απ΄αυτά που η Ιστορία γράφει με αίμα στο ατελείωτο βιβλίο της.Ναι,κι εμείς βουβαινόμαστε.Εντός μας και για λίγο. Ώσπου να αρχίσει ξανά η διελκυστίνδα με τους επόμενους που τους κληρώνει η Ειμαρμένη να τραβάνε το πριονισμένο της σκοινί.Ξανά.Και ξανά.Και δίχως κανείς ,κι από τους μεν κι από τους δε, να προδικάζει την συνέχεια.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος28/5/16 12:12

    Ένα πρωτοποριακό μυθιστόρημα, αριστούργημα με καθηλωτικό μακροπερίοδο λόγο και εκτενείς περιγραφές που απαιτούν αδιάσπαστη προσοχή. Ο Άρης Αλεξάνδρου ένας μεγάλος συγγραφέας μέγιστος μεταφραστής και ποιητής, άνθρωπος που έμεινε ηθελημένα στο περιθώριο χωρίς να βάλει στολή στο έργο του και στη ζωή του. Σεμνός, λιτός, απέριττος όπως έλεγε κι ο ίδιος είμαι προδότης για τη Σπάρτη, για τους είλωτες Σπαρτιάτης!
    Το μαχαίρι (Άρης Αλεξάνδρου)
    Όπως αργεί τ' ατσάλι να γίνει κοφτερό και χρήσιμο μαχαίρι
    έτσι αργούν κι οι λέξεις ν' ακονιστούν σε λόγο.
    Στο μεταξύ
    όσο δουλεύεις στον τροχό
    πρόσεχε μην παρασυρθείς
    μην ξιππαστείς
    απ' τη λαμπρή αλληλουχία των σπινθήρων.
    Σκοπός σου εσένα το μαχαίρι.
    (Ποίημα της συλλογής «Ευθύτης οδών» (1959) που μετά δημοσιεύτηκε και στη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα 1941-1974.
    Σουμέλα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σουμέλα,είσαι πολύτιμη.Τα ποιήματα του Αλεξάνδρου είναι ο προάγγελος του Κιβωτίου.

      Διαγραφή
  2. Καλά κάνεις Βιβή και ξεκινάς με Ρίτσο. Κάποιοι από μας δεν ξέραμε, πριν από κάμποσα χρόνια, πως χάρη σε κείνον, τον Γιάννης Ρίτσο, το Κιβώτιο ολοκληρώθηκε (μετά από πολλά χρόνια) και εκδόθηκε.
    Όπως λες κι εσύ: "Τόσο μας έκοβε πάντα των πιο πολλών. Μικρόμυαλοι ανιστόρητοι και μαζί μεγαλόστομοι,οπαδοί της ανάθεσης..."
    Αξίζει να διαβάσουμε την αλληλογραφία τους στο "Τροχιές σε διασταύρωση".
    Νάσαι καλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατερίνα σ΄ευχαριστώ πολύ για την αναφορά στις"Τροχιές σε διασταύρωση".Θα το αγοράσω και θα το χρησιμοποιήσω-δεν μου αρέσει η λέξη αλλ΄ας είναι-,στα δυο μέρη που θα ακολουθήσουν σύντομα για το "Κιβώτιο".
      Δεν ξέρω τι να πρωτογράψω για το "Κιβώτιο",πιο παρεξηγημένο βιβλίο δεν νομίζω να υπάρχει σ΄ολόκληρη την ελληνική λογοτεχνία.Και τι απίστευτες ανοησίες,δηθενιές και χολές έχουν ειπωθεί...

      Όλα τα συμπυκνώνει και τα εκφράζει μ΄αυτή του την πολύσημη και σοφή φράση ο Ρίτσος.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου