"'Αλλα Ρούχα",Ζαχαρίας Σώκος



Η ποίηση του Ζαχαρία Σώκου έφτασε σε μένα ως πρόταση της Νότας Χρυσίνα * ,οικοδέσποινας του Cantus Firmus,ενός από τα πολύ καλά ηλεκτρονικά περιοδικά που κυκλοφορούν κι έχω την τύχη να φιλοξενούν ** συχνά κείμενά μου.Η Νότα αγαπά ιδιαίτερα την ποίηση και προσπαθεί να βάλει κι εμένα στον ίσιο δρόμο,να με ξεκολλήσει δηλαδή λιγάκι από την πεζογραφία·δεν υπάρχει περίπτωση, μα ας είναι καλά που δεν κουράζεται να με ενημερώνει για τα πολλά,όμορφα και καινούργια που συμβαίνουν στον χώρο της ποίησης,την ευχαριστώ πολύ και ειδικά γι αυτήν την συλλογή.

Τα ποιήματα του Ζαχαρία Σώκου άρχισα να τα διαβάζω τον Μάρτιο κι ακόμα δεν έχω σταματήσει. Ούτε πρόκειται. Διαβάζω,βλέπετε,ποίηση μ΄έναν δικό μου άναρχο τρόπο,ίσως να το κάνετε κι εσείς. Πρώτα ας πούμε ξεφυλλίζω το βιβλίο,μετά μπορεί να το αφήσω,ύστερα ανατρέχω σ΄αυτό όπως τα φέρει η στιγμή,δεν μπορώ πάντως σε καμία περίπτωση -για να είμαι ειλικρινής δεν θέλω,κυρίως αυτό,δεν θέλω- να διαβάσω ένα βιβλίο με ποίηση όπως ένα μυθιστόρημα ή ένα θεωρητικό βιβλίο,με την πραγματική σειρά δηλαδή,όταν ακόμα και στων πεζών το διάβασμα κάνω παρασπονδίες,γιατί πιστεύω πώς η λογοτεχνία δεν είναι φιλολογία (από την Νότα το ξεσήκωσα κι αυτό,είναι πέρα για πέρα σωστό)και αρκετή κακοποίηση υφίσταται ως αγγαρεία/σχολικό μάθημα· μου είναι αδύνατον και να την σκεφτώ πια έτσι.
Τα ξαναπιάνω δε σε κάτι στιγμές απίθανες,ανάμεσα σε μυθιστορήματα -που είπαμε ως λογοτεχνικό είδος αυτά και η θεωρία τους κι όλα τα περί αυτών με τραβάνε από το μανίκι-,και σε αλητείες καλώς εννοούμενες σε άλλων μπλογκς και μέσα έκφρασης ,μα και σε διηγήματα και γραψίματα δικά μου ή πριν φύγω να πάω για μια βόλτα ή σε μια μουσική βραδιά ή στην συνάντηση μιας από τις λέσχες ανάγνωσης ή εσπευσμένα κλείνοντας με τον εαυτό μου απορημένη,το βλακοκούτι που άνοιξα από μαζοχιστική περιέργεια μετά από καιρό και έπεσα πάνω στα ίδια καρακιοζιλίκια ειδικά των ιδιωτικών καναλιών,τι περίμενα δηλαδή,λες και δεν τα ξέρω, και θέλησα ύστερα με την ποίηση να καθαρίσω το μυαλό μου από την βρωμιά που άφησα να μπει,οπότε καταφεύγω σε βιβλία με ποιήματα που πάντα υπάρχουν στο γραφείο μου,στριμωγμένα,είναι η αλήθεια,από τα μυθιστορήματα και τα ποικίλα θεωρητικά τούβλα.

Από τον Μάρτιο λοιπόν με συντροφεύει η ποίηση του Ζαχαρία Σώκου που φωλιάζει σε ολιγοσέλιδο, καλαίσθητο βιβλίο από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη,με έντονα χρώματα και τον ωραίο πίνακα του Βαγγέλη Ρήνα στο εξώφυλλό του να σε προδιαθέτει ή μάλλον να σε βάζει αμέσως στην ατμόσφαιρα των ποιημάτων.

Ο τίτλος της συλλογής είναι "Άλλα Ρούχα",απλός και μαζί πολύσημος. Είναι η πρώτη συλλογή του Ζαχαρία Σώκου (πάντως δεν νομίζω ότι γράφει ποίηση πρώτη του φορά και αν έχει υλικό θα ήθελα να συνεχίσει να εκδίδει)και την βρήκα εμπνευσμένη,πλούσια,άμεση,ανεπιτήδευτη,λιτή -ναι,και πλούσια και λιτή μαζί,δωρική ας πω καλύτερα- διόλου φειδωλή σε συναισθήματα και εικόνες, ευανάγνωστη και όχι εύκολη,ήρεμη και την ίδια στιγμή παθιασμένη, φευγάτη μα και ρεαλιστική, ικανή να αφήσει στον αποδέκτη τις πόρτες της διάπλατες ώστε να διαβάσει όσα η ψυχή του έχει ανάγκη.Αυτό δεν είναι εξάλλου το ζητούμενο της ποίησης;Να σε γιατροπορεύει,να σε συντροφεύει, να σου μιλάει ή να δίνει νόημα στις σιωπές σου;


ΤΑΣΟΥΛΗΣ


"Στης άνοιξης το τάραγμα
Και στης αυγής το κρύο..."
Τασούλης,Δημοτικό τραγούδι Σαρακατσαναίικο.


"Στης άνοιξης το τάραγμα"
Τάσο μ΄ Τασούλη μ΄,
ένα ακροκέραμο έπεσε
ρόδι απ΄το κλαδί του
πιάνω τον προφυρό καρπό
αίματα χέρια βάφω

Κι ήσουνα λέει αξύριστος σαν τότε,
στο παραθύρι το γνωστό μου γνέφεις και γελούσες.
Και παίζαμε μπιλιάρδο στου Ανέστη
τα χρόνια μας σε μπίλιες καραμπόλες.
Σε μια παλιά VHS που ξαναβλέπω
ρεμπέτικα τραγούδαγες γελώντας,
μαύρο κραγιόν τα μάτια σου βαμμένα
τρέχουνε δάκρυα γυάλινα
γυάλινη κι η ζωή μας.

Και βλέπω στου οδηγού το καθρεφτάκι
σφαγμένο κόκορα μεσοστρατίς να αναπηδάει
πικρό προαίσθημα που φτερουγίζει.

Πετάω τα σκεπάσματα,Τάσο μ΄ Τασούλη μ΄.


Με καταγοήτευσε το παιχνίδι της,η όποια και όπως γίνεται σεμνή συνομιλία με την δημώδη (ή μήπως πρέπει να πω δημοτική) ποίηση/παράδοση,που μέσω αυτής βρίσκει εξαιρετικό και κυρίως σημερινό τρόπο να μιλήσει για όσα θέλει,ατόφια,αβίαστα κι όχι έντεχνα και δόλια(ναι,αυτή η λέξη,δόλια,μου ήρθε,γιατί σιχαίνομαι τον μιμητισμό των ετερόφωτων που με δέκα φράσεις από κάποια ελληνική ντοπιολαλιά νομίζουν ότι κάτι κάνουν),με αμεσότητα και ζεστασιά, σαν αυτό να΄ναι το πιο φυσικό και ζωντανό,το κύριο στοιχείο του ποιητικού σύμπαντός της ανεξάρτητα από τον χρόνο και τον τόπο, πέρα από την βεβαιωμένη γεωγραφία,τον τόπο της καταγωγής που όμως τον κουβαλά κι εντός της, στοιχείο πολύπλευρο που αυτό καθαυτό εδώ,σ΄αυτή την συλλογή είναι γενναιόδωρα και καλαίσθητα, σεμνά,το ξαναλέω,σεμνά και διάφανα απλωμένο στα μάτια -της ψυχής τα μάτια- του σημερινού,τού (συ)σκοτισμένου από άθλια "πονήματα", του ανελέητα βομβαρδισμένου από τις ζόρικες ιστορικές συγκυρίες Έλληνα πολίτη/αναγνώστη και χωράει,αυτό το φωτεινό σύμπαν της ποίησης του Σώκου, πολλά και καλά,όντας Ποίηση και όχι η του καθένα μας με μερικά στιχάκια και βαρύγδουπες φράσεις απόπειρα εκτόνωσης από τα βάσανά του που είναι μεν δικαίωμά του μα όταν την βαφτίζουν-το ποιοι και γιατί είναι μια μεγάλη και οδυνηρή κουβέντα-ποίηση τότε αυτό,ε, αυτό είναι ανυπόφορο. 



ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ  ΣΥΜΜΑΘΗΤΩΝ

Ως να ήταν σε ταινία βουβή,
σε σύθαμπο του χρόνου
κι ήταν πληγές ψιμύθιο περασμένες,
αλλά του χρόνου τα σημάδια δεν ακούνε.

Κι ένα αεράκι άηχο να τρεμοπαίζει,
ρούχα φαρδιά,μαλλιά αραιά που υποχωρούνε,
ευθυτενή τα βλέμματα,συμβιβασμένες υγρασίες.

Κατέβαιναν,ανέβαιναν,αποχωρούσαν,
ήταν σε κίνηση αργή ψαρί κοπάδι
με το συναίσθημα,μαλλί ακούρευτων προβάτων
μπλεγμένο κολλιτσίδες και ασπαλάθους να βαραίνει.

Και σάμπως κάτι τους συνέδεε
τόσοι μαζί να προχωράνε,χωρίς λόγο,δε συμβαίνει.

Τον χρόνο κουβαλούσανε
σαν σε κηδεία.

       
Τα ποιήματα του Σώκου θα τα χαρακτήριζα πλατιά ανθρώπινα παρόλο που στην πρώτη ανάγνωση τα λες αντρίκια, επιτρέψτε μου αυτή την λέξη,έχουν μιαν αρσενική λεβεντιά και παράλληλα (μπορούν να) φιλτράρονται μ΄εκείνην την μελαγχολία του ανθρώπου που η εποχή του τον φέρνει μπροστά σε μεγάλα διλήμματα και συχνά τον προδίδει ο χρόνος και που αυτή πια δεν έχει να κάνει με τα φύλα.
Είναι ποιήματα ευαίσθητα και μαζί ρεαλιστικά αν και ούτε ο όρος ρεαλιστική μου πολυαρέσει , επειδή η ποίηση είναι φευγάτη και αλληγορική,έτσι νομίζω,προσωπική από την φύση της και μάλλον δεν είναι συνετό να την χωρίζουμε σε γυναικεία και αντρική-όπως κάνουμε στην πεζογραφία,κι αυτό μάλλον χαζομάρα είναι -οπότε πόσο ρεαλιστική και έμφυλη μπορεί να είναι και τι ακριβώς θα πει, είτε το ένα είτε το άλλο, μα τέλος πάντων.
Όπως και να΄χει εκείνο που σίγουρα ξέρω,αφήνοντας τα θεωρητικά ζητήματα της ποίησης σ΄όσους αναμετριούνται μαζί τους,είναι τι ένιωθα,τι νιώθω κάθε φορά που διαβάζω την συλλογή ετούτη που αποτελείται από 43 πανέμορφα ποιήματα που συγκροτούν τρεις,άνισες ως προς τον αριθμό των ποιημάτων που περιέχουν,επιμέρους ενότητες ,τα "Ανοιχτά Συρτάρια" με 16,τις "Ταΐστρες" με 22 και το "Δέμα"με 5 ποιήματα.


ΚΥΔΩΝΙ  ΜΕ ΑΜΥΓΔΑΛΟ

Στον Γιώργο Μαρκόπουλο



Γεια σου,Γιώργη,άσπρο το άτι σου,
απλόχερα που προσφέρεις,ματαίως,
σάμαλι τις Κυριακές τα πρωινά
και μεγαλοβδομαδιάτικες σταφίδες και στραγάλια της μνήμης.

Γεια σου,Γιώργη,φαεινέ και ευφρόσυνε,
Άη Γιώργη του εορτολογίου
["Εκ Μεσσήνης της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου Γεώργιος
ο Ποιητής"]
στο αδειανό του κρεβατιού σου
κλείνουν τα μάτια κοπέλες έτοιμες να φιληθούν.
Μα εσύ,φορώντας γαμπριάτικο κουστούμι,
βγαίνεις απ΄τη φυσούνα των δακρύων
στο γήπεδο ολομόναχος -φωνές,αλαλαγμοί-
κι εκεί σου σκάει ντρίπλα ο χρόνος ο άχρονος,
άπραγες βουρκώνουν παρθένες της ψυχής.


Ω!Γιώργη!
Πεσκέσι αντίδωρο σου στέλνω 
κυδώνι με αμύγδαλο,
άδεια ελπίδα να ντριπλάρω,κάποια μέρα,
εκείνον τον αφύλακτο κρυφό κυνηγό σου,
δεν δύναμαι όμως,
με τρών΄τα ζάρια-δόντια των νεκροκεφαλών
όλων αυτών της τάξεως των αγροφυλάκων.

Νιώθω λοιπόν ως ένας φθαρτός άνθρωπος,μια τέλεια και συγχρόνως ατελής κουκκίδα στο κοινό μας Σύμπαν και προβληματίζομαι,σκέφτομαι συνεχώς για τον αέναο αγώνα μας να βρούμε την ευτυχία που όταν την βρίσκουμε ο εχθρός που φωλιάζει μέσα μας μας κυριεύει και ακυρώνουμε τον ίδιο μας τον μόχθο της αναζήτησής της και την σπαταλάμε,την ευτελίζουμε,την πετάμε στα σκυλιά ,όμως επίσης νιώθω να παίρνω αγάπη και έλεος,σοφία και ελπίδα,δύναμη και λόγους για να γίνω ένας καλύτερος άνθρωπος, ένας από τους αμέτρητους στο Άπειρο μα που τα τόσα βιβλία σε κάτι αληθινά υψηλό και φωτεινό τού έστρεψαν την ψυχή.
Και τα ποιήματα του Ζαχαρία Σώκου αυτό ,ένιωσα, μπορούν να το μου/μας προσφέρουν.





**Συνέντευξη στην Νότα Χρυσίνα στο Cantus Firmus τον Δεκέμβριο του 2015,εδώ.

*Επειδή δεν ξέρω τι μας ξημερώνει σ΄αυτή την χώρα θα ξαναπώ ότι δεν πληρώνομαι ούτε έχω άλλου είδους απολαβές για τα κείμενα που γράφω(το 99% των βιβλίων που παρουσιάζω τα αγοράζω),ούτε για την εκπομπή που κάνω στον ιντερνετικό σταθμό του DailyTv Radio,ούτε,φυσικά, για τις λέσχες.

Σχόλια

  1. Ένα ποίημα την ημέρα το γιατρό τον κάνει πέρα, αγαπημένη.
    Μερικά από τα ποιήματα του Ζαχαρία Σώκου είναι πολύ ωραία. Γνωστό στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ.

    "Οι συμπαθείς τυμβωρύχοι", όπως αποκαλεί τους φιλολόγους ο Αργύρης Χιόνης, έχουν παίξει κι αυτοί το ρόλο τους, ώστε στη λέξη "ποίηση" και μόνο, οι πολλοί να πετάνε σπυράκια.

    Την ποίηση την καλλιεργείς. Όπως τη γη.
    Διαβάζεις το ποίημα όπως είναι. Ασχολίαστο πολλές φορές. Διαφορετικά πράγματα νιώθει καθένας μας, ανάλογα με τον ψυχισμό του, το υπόβαθρό του, τις εμπειρίες του και -ω ναι- την ταύτισή του με αυτό. Η λακωνικότητα και ο υπαινιγμός μαγικά χαρακτηριστικά του. Όταν, βέβαια, έχει κάτι να πει. Γιατί διαβάζουμε και άπειρες λυρικοτέτοιες σαχλαμάρες, που μόνο ποίηση δεν είναι.

    Όπως και να 'χει, χαίρομαι που ασχοληθήκατε με μια ποιητική συλλογή. Εύχομαι να δούμε και την επόμενη. Ή, τουλάχιστον, ένα ποίημα.

    http://www.e-poema.eu/poem.php?id=57

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η δική μου Ιερουσαλήμ,καλή μου Rosa Mund,έχει αλωθεί από το μυθιστόρημα,μεγάλη...εξάρτηση το άτιμο.Έχω προσπαθήσει να διαβάσω καινούργιους ποιητές με τις καλύτερες των διαθέσεων και έχω πάθει σοκ.Κι όποιος καεί με τον χυλό φυσικά φυσάει και το γιαούρτι!Δεν ξέρω γιατί αλλά οι λυρικοτέτοιες σαχλαμάρες στην ποίηση με ενοχλούν και με αποθαρρύνουν περισσότερο απ΄ό,τι ένα κακό μυθιστόρημα.Γι αυτό και όλο γυρίζω στα σίγουρα,Καρούζο,Σεφέρη,Καρυωτάκη, Ρίτσο, Αναγνωστάκη,Καβάφη(περιέργως δεν μου αρέσει ο Ελύτης,το πιστεύετε;)και τους παλιούς γενικότερα.Για να΄χω το κεφάλι μου ήσυχο.
    Δεν καταλαβαίνω ας πούμε ούτε την Δημουλά,από τους εν ζωή,τους τέλος πάντων τωρινούς,δεν την μπορώ,με έχει απογοητεύσει πάρα πολύ.Η ποίησή της ήταν η αιτία να ξαναβάλω στην άκρη των διαβασμάτων μου την ποίηση ενώ είχα αρχίσει κάπως να ξαναδιαβάζω...Την έχω μεγάλο άχτι,τι είναι αυτά που γράφει και την έχουν στα όπα όπα,είναι η καλή ποίηση;Ε,θα είναι, είπα, για να την νταχταρίζουν τόσοι και τόσοι άνθρωποι που έχουν φάει την ποίηση με το κουτάλι που λένε, κάτι θα ξέρουν εκείνοι κι έτσι αφού εγώ είμαι ένα ζώον και μισό που δεν καταλαβαίνει την Δημουλά δεν κάθομαι στα μυθιστορήματά μου καλύτερα;
    Κι όταν εκεί που δεν το περιμένω η ποίηση ενός ανθρώπου για τον οποίο δεν κάνει κανείς τόσο ντόρο μου γίνεται τόσο οικεία,κάτι που συνέβη με τα "Άλλα Ρούχα" του Σώκου, τότε ενθουσιάζομαι και θέλω να πω καλά λόγια,απλά,όπως τα ένιωσα.
    υγ.κι ο Χιόνης μου αρέσει,ευχαριστώ που μου τον θυμίσατε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κι εγώ λ α τ ρ ε ύ ω το μυθιστόρημα. Σε βαθμό κακουργήματος. Το ξέρετε πολύ καλά, μα το δηλώνω για άλλη μια φορά. Όμως η ποίηση είναι εκείνο το "κάτι" σαν το κερασάκι στην τούρτα, είναι το "διά ταύτα" της ζωής μου. Η θαυμαστή συμπύκνωση του λόγου με ιντριγκάρει. Τελευταία, δεν μπορώ τίποτα "πολύ" -εξαιρείται πάντα το μυθιστόρημα.

    Μου δίνετε πολλά πατήματα και δεν ξέρω από πού να πρωτοπιαστώ.

    Καταρχάς, ας διαχωρίσουμε τους ποιητές από τα ποιήματά τους.
    Οι νέοι ποιητές και η αλαζονεία των στίχων τους, συνήθως πολύ κάτω του μετρίου, είναι συχνά αφόρητοι έως αποτρεπτικοί -συμφωνώ. Ξέρουμε όμως ότι ανθίζουν λουλούδια και μέσα στα σκουπίδια. Εν γνώσει μου λοιπόν ότι συχνά είμαι αφοριστική, δεν αντέχω το πολύ συναίσθημα, τα δάκρυα, τους χωρισμούς και όλα τα γλυκανάλατα συναφή.

    Καταλαβαίνω τι λέτε όταν μιλάτε για τα "σίγουρα". Σταθερές αξίες. Όμως και ο λατρευτός Καρούζος δεν είναι πολλάκις ακατάληπτος με έναν τρόπο, όπως και ο Ελύτης σε πολλά ποιήματα;
    Συχνά και οι δυο λένε τα κατεβατά τους και κάποια στιγμή ή στο τέλος, σου κοτσάρουν 2-3 στίχους, που στριφογυρίζουν στο μυαλό σου και σε αφήνουν άφωνο για τη σύλληψή τους, μα και για τα νοήματα που εμπεριέχουν.

    Όσο για τη Δημουλά, έχει δεχτεί τόση κριτική (κυρίως από αδαείς) και τόσο ρατσισμό, που αυτόματα γίνεται συμπαθής στα μάτια μου. Έχει γράψει εκπληκτικά ποιήματα, αλλά και μετριότητες. Όταν για πρώτη φορά είδα στο σχολικό βιβλίο τον "Πληθυντικό αριθμό" της, έψαξα να βρω περισσότερα γι' αυτήν και δεν μετάνιωσα.
    Προφανώς, σε σας δεν ταιριάζει η Δημουλά, υπό την (απαραίτητη) προϋπόθεση ότι δεν είστε προκατειλημμένη. Το αυτό ισχύει και για τον Ελύτη.

    Κάποιος φίλος μου (φιλόλογος κι αυτός, που κάποτε εκτιμούσα-όχι πια, γιατί με έχει πολύ ξενερώσει), έχει δηλώσει ότι ο Σεφέρης ΔΕΝ είναι ποιητής, διπλωμάτης ήταν ο άνθρωπος. Τι να του πεις; Δημητράκη κι εσύ ΔΕΝ είσαι ποιητής (κι ας το νομίζεις), μαλάκας είσαι!

    Καθώς περνούν τα χρόνια, αρχίζουν να λειαίνουν οι γωνίες μου με τους λυρικούς ποιητές που παλιότερα δεν άντεχα με τίποτα. Άρχισα να τους κρίνω με επιείκεια μέσα στα πλαίσια της εποχής τους. Όταν μαθαίνεις και τα βιογραφικά τους δε, έχεις καλύτερη εικόνα, σφαιρική που λένε, και εξηγούνται αρκετά.
    Ας πούμε, ξέρετε ότι ο Ελύτης στα νιάτα του έχει το προνόμιο να ποδηγετείται στοργικά από τον Γιώργο Σαραντάρη, που αγαπάμε tous les deux?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν είμαι προκατειλημμένη,έτσι θέλω να πιστεύω.Όχι πια.Έχω κάνει προσπάθεια γι αυτό.Έμαθα -αφού την πάτησα πολλές φορές παίρνοντας επιπόλαια μέρος σε χαζές διελκυστίνδες- να κλείνω μάτια και αυτιά στις ατεκμηρίωτες χαζομάρες που κάποιοι δημητράκηδες κατά καιρούς εκτοξεύουν (τον ξέρω κι εγώ τον φιλόλογό σας κι ας μην τον γνωρίζω,ξέρω πολλούς δημητράκηδες που νομίζουν ότι είναι ή δεν είναι διάφορα).
      Δεν μου ταιριάζουν κάποιοι ποιητές και συγγραφείς ή εικαστικοί κτλ,αυτό ναι,δεν γίνεται να αρέσει/ταιριάζει το έργο όλων σε όλους.
      Γενικότερα συμφωνώ με όσα λέτε,συνετά τα λέτε.Στέκομαι σε ένα σημείο που είναι μάλλον πιο σημαντικό απ΄ό,τι νομίζουμε,στην εποχή.Είναι το πρώτο που πρέπει να σκεφτόμαστε,η εποχή που συμβαίνει το α ή β αλλά και το πόσο και πώς συνεχίζεται ο απόηχός της.Με τους συγκαιρινούς μας λοιπόν έχουμε θέμα.Ζυμωνόμαστε σε κήπους και σκουπιδότοπους (για να χρησιμοποιήσω δικά σας λόγια) μαζί τους την ίδια εποχή και δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε σωστά.Ακόμα και με τους πιο πρόσφατα πεθαμένους μας δεν έχουμε κάνει ειρήνη.Ο Σεφέρης και ο Ρίτσος,ο Ελύτης και κάποιοι ακόμα μπαίνουν ακόμα σ΄αυτές τις διελκυνστίδες που έλεγα πιο πάνω και δεν κρίνονται ούτε καν υποκειμενικά(μου ταιριάζει,δεν μου ταιριάζει).Διότι χάριν πολιτικής αντιπαράθεσης στήνονται εμφυλιολάγνες όντας και σκόπιμα γκαβές οι διελκυνστίδες,αυτές δημιουργούν τις μεγαλύτερες προκαταλήψεις.Έχουμε δρόμο ακόμα να διανύσουμε για να ξεγκαβωθούμε πολιτικώς.Ωστόσο ελπίζω.

      Διαγραφή

    2. Ακριβώς έτσι. Χάριν πολιτικής αντιπαράθεσης. Γι' αυτήν γίνονται τα περισσότερα, αν όχι όλα. Εμένα πλέον δεν με αφορά αυτή η οπτική. Ξέρω πόσο δύσκολο είναι να μείνεις ανεπηρέαστος, όσο και να κλείνεις τα αυτιά σου σε όσα ακούς γύρω σου. Μερικές φορές το βλέπω και στον εαυτό μου, αν και πάντα προσπαθώ να μην είμαι προκατειλημμένη.
      Μου φαίνεται ότι η ποίηση είναι μια ιδεολογία από μόνη της. Με την έννοια της "ταύτισης". Ένα ποίημα που δεν λέει τίποτα σε κάποιον, μπορεί ένας άλλος να κόβει φλέβες, γιατί ταυτίζεται με δυο στίχους του.


      «Σονέτο μάλλον απαισιόδοξο»

      Το γυμνασμένο μάτι του τραμπούκου
      να διέκρινε άραγε των ροδόδενδρων την αρμονία;
      όχι-όχι - μια απέραντη ηθικολογία
      δεν θα βοηθήσει να κάνουμε καλλίτερο τον κόσμο.

      Να ελπίζεις - να ελπίζεις πάντα - πως ανάμεσα εις τους ανθρώπους
      - που τους ρημάζει η τρομερή "ευκολία"
      θα συναντήσεις απαλές ψυχές με τρόπους
      που τους διέπει καλοσύνη - πόθος ευγένειας - ηρεμία.

      Ίσως όχι πολλές - ίσως νασ' άτυχος: καμμία -
      τότες εσύ προσπάθησε να γίνεις καλλίτερος
      εις τρόπον ώστε να έρθει κάποια σχετική ηρεμία.

      Άσε τους γύρωθέ σου να βουρλίζωνται πως κάνουν κάτι
      συ σκέψου - τώρα πια - με τι γλυκειά γαλήνη
      προσμένεις ναρθ' η ώρα να ξαπλώσεις στο παρήγορο του θάνατου κρεββάτι.

      Εγγονόπουλος Νίκος, Εν ανθηρώ έλληνι λόγω

      Διαγραφή
    3. Δεν είναι εύκολο πράγματι.Χίλες δυο οι σειρήνες και μεις μόνο ασκητές και όσιοι δεν είμαστε.Αλλά (ας)προσπαθούμε.

      Διαγραφή
  4. Κορίτσια συμφωνώ και με τις δύο. Συχνά κι εγώ καταφεύγω στους παλιούς ποιητές, αξία αξεπέραστη, αλλά βρίσκω και καινούργιους με ενδιαφέρον.΄Όσο για τη κα Δημουλά άλλοτε μου αρέσει άλλοτε νοιώθω ότι είναι υπερτιμημένη.
    Σας αφιερώνω το παρακάτω ποίημα του Εγγονόπουλου που το έγραψε κατά την παραμονή του στην Bruges μια πανέμορφη πόλη του Βελγίου
    ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ
    μέσα σ’ αυτό το δωμάτιο
    παρέδωσε το πνεύμα
    η ωραία αθηναία κόρη
    ξαπλωμένη στα μεταξωτά χιράμια
    — τα ξανθά μαλλιά ξέπλεκα γύρω στην κερένια κεφαλή —
    ενώ απ’ τ’ ανοιχτό παράθυρο
    ακούγονταν
    οι καμπάνες της Αγια-Σωτήρας
    που βάραγαν
    εσπερινό
    ως την επομένη ξημέρωνε
    η εορτή
    του προφήτη Σαμουήλ
    σ’ αυτό μέσα το δωμάτιο
    συνουσιάστηκαν τα δυο φοβερά τέρατα
    κι’ ευφραίνονταν
    μ’ αγκομαχητά κι’ άγρια γρυλίσματα
    κι’ αγριοφωνάρες
    λες και βουργάροι υλοτόμοι
    τα βάλανε με θεόρατα ελάτια
    ή μάλλον
    ( κ α λ ύ τ ε ρ ο )
    να εγκρεμιζόντουσαν
    βουνά
    μέσα σ’ αυτό το δωμάτιο
    η γηραιά δέσποινα
    πέρασε χρόνια και χρόνια
    ανίας :
    κουνούσε ανεπαίσθητα τα τρεμάμενα χέρια
    προσπαθώντας στο σκοτεινιασμένο
    και θολό μυαλό
    να ξαναφέρη εικόνας των παλαιών της μεγαλείων
    ίσαμε τη μέρα
    που με βηματάκια αργά
    ξεκίνησε— την εξεκίνησαν —
    για το γεροκομείο
    μέσα εδώ εγεννηθήκαν τρία παιδιά
    — γόνοι τιμίας κι’ ευυπολύπτου οικογενείας —
    που χάθηκαν
    — τόπο δεν έπιασε κανένας τους —
    ο ένας πήγε στην Αμερική
    ο άλλος πέθανε κακήν κακώς — μπεκρής —
    κι’ ο τρίτος είναι κάπου ακόμη
    φαροφύλακας
    εδώ — ναι εδώ μέσα : σε τούτο το δωμάτιο —
    σκότωσε χέρι άτιμο εκείνο
    τον παλληκαρά
    «να τιμωρήση — λέει — εν τω προσώπω του την αναρχία»
    κι’ έγειρ’ η λεύκα και σωριάστηκε χαμαί
    και κείνη η μουντή κηλίδα
    του πατώματος
    κει πέρα στη γωνιά
    είναι το αίμα που ποτάμι χύνονταν απ’ την πληγή
    και τίποτα ποτέ
    δεν είταν δυνατό
    να τηνέ καθαρίση απ’ τα σανίδια
    όμως αρκεί ώς εδώ : τί πάω να κάμω ;
    πόσο δε θάτανε κοπιαστικό
    ίσως κι’ αδύνατο
    πάντως ατέλειωτο
    και μάταιο ακόμη κι’ ανιαρό
    να σημειώσω τώρα με τόση λεπτομέρεια
    την ιστορία την ατέλειωτη
    αυτού του δωματίου
    (άλλοτε έμπαζαν κρεββάτια
    άλλοτε τάβγαζαν
    άλλοτε κει ήταν σκρίνιο
    ύστερα ντουλάπα
    έπειτα κασσσέλα
    άλλοτε στα παράθυρα είχανε βαρειά παραπετάσματα
    άλλοτε τα τζάμια έμεναν γυμνά με μόνα τα παντζούρια
    σε κείνη τη γωνιά μια είχανε τα εικονίσματα
    άλλες φορές παντού κρέμονταν κάντρα)
    να : άνθρωποι κι’ άνθρωποι περάσανε και φύγανε
    κι’ άλλοι — πολλοί— εδώ μέσα γεννηθήκαν
    κι’ άλλους πάλι εδώ μέσα τους βάλανε στην κάσσα
    και τί δεν άκουσαν οι τοίχοι αυτοί
    φωνές οδύνης
    και φωνές χαράς
    είδανε και βαφτίσια
    μουγκές απελπισιές
    και στεφανώματα
    (θα το ξεχνούσα : και πιάνο εδώ μέσα αντήχησε παίζοντας αβρά τη Romance du Mal-Aimé)
    έζησα κι’ εγώ — ο γράφων — μέσ’ σε τούτο το δωμάτιο
    χρόνια πολλά — φτωχά — κι’ ως πάντα
    κι’ εδώ γιομάτος πάθος ασχολήθηκα
    με τη ζωγραφική την ποίηση
    τη γλυπτική
    αλλά και τη φιλοσοφία και τον έρωτα
    κι’ έμεινα ώρες καθισμένος
    — να καπνίζω —
    σε κει δα το παράθυρο
    κυττάζοντας
    άλλοτε τον ουρανό
    κι’ άλλοτε το δρόμο
    και τώρα πρέπει — φευ — κι’ εγώ να φεύγω
    — δεν αποκλείεται άλλωστε να μου μέλλονται καλύτερα —
    πάλι το ενοικιάζουν το δωμάτιο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι ωραίο ποίημα!
      (Το διάβασα εντελώς αλληγορικά και τείνω να καταλήξω ότι είναι μονίμως προς ενοικίαση το δωμάτιο που βρήκα μέσα του.)

      Ευχαριστούμε πάρα πολύ!

      Διαγραφή

    2. Εκπληκτικό το ποίημα που παραθέσατε. Δεν το θυμόμουνα.
      Σας ευχαριστούμε που μοιραστήκατε μαζί μας αυτήν την ομορφιά.

      Θυμάμαι πόσο λοιδωρήθηκε η ποίηση του Εγγονόπουλου στην εποχή του. Υπήρξε μάλιστα και επιθεώρηση με κεντρικούς ήρωες τους Δισεγγονόπουλο και Μπιρμπιρίκο (Εμπειρίκο), δύο δήθεν παλαβούς που έλεγαν ασυναρτησίες. Λέει ο ίδιος ο Εγγονόπουλος σε συνέντευξή του το 1979:

      "Ήταν φοβερή η υποδοχή του υπερρεαλισμού που του επιφυλάχθηκε. Άλλοι έκαναν πως καταλάβαιναν, άλλοι όχι, αλλά στο βάθος ήταν πολύ εχθρικοί. Ο Εμπειρίκος, όπως παρατηρεί και ο Αργυρίου, είχε μια κοινωνική κάλυψη, εξ αιτίας της περιουσίας του, ενώ εγώ αντιθέτως δεν είχα. Κι ενώ δεν του φέρθηκαν τόσο άγρια, σε μένα που δεν είχα καμία κάλυψη μου επιτέθηκαν. Ήταν βέβαια μια φοβερή επίθεση. Ένας αγαθός άνθρωπος, ο οποίος δεν καταλάβαινε τίποτα, ο Μάρκος Αυγέρης, μου επιτέθηκε αγρίως. Δεν με βρίσκανε, αν με βρίσκανε θα με πυροβολούσαν."

      Αλλού λέει:

      "Τον Εμπειρίκo ευγνωμονώ και γι’ άλλο κάτι: είναι ο πρώτος που, στο μεγάλο σάλο, σήκωσε θαραλλέα τη φωνή και διαμαρτυρήθηκε για τον άδικο κατατρεγμό μου. Και επέβαλε σιωπή. Γιατί ποτέ δεν έστερξε την ψευτιά και την αδικία."

      Διαγραφή
    3. ...και απο το Ρέκβιεμ της Άννα Αχμάτοβα (που τόσο θαυμάζω) δύο υπέροχες μεταφράσεις από τον Αλεξάνδρου και την Αγγελάκη-Ρουκ
      Άρης Αλεξάνδρου:
      ΄Οχι, δεν ζήτησα τον ξένον ουρανό,
      ούτε φτερούγας ξένης προστασία
      είμουν με τον λαό μου τότε εδώ
      όπου ο λαός μου ζούσε μες στη δυστυχία.


      Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ:
      'Οχι, δεν μ' έκρυψε κανένας ξένος ουρανός
      Κάτω από ξένη φτερούγα δεν βρήκα προστασία
      'Ημουνα τότε εκεί που ήταν ο δικός μας ο λαός
      Εκεί που ο λαός μας ήταν μες στη δυστυχία.
      Σουμέλα

      Διαγραφή
    4. Λάθος που βγάζει μάτι.
      Διόρθωση:
      λοιδΟρήθηκε (το σωστό)

      Διαγραφή
    5. Άλλο θέμα που μου ήρθε πάλι,με αφορμή το λαθάκι και την διόρθωσή του.Μα πώς να μην μπερδευόμαστε,πώς να είμαστε σίγουροι ότι θυμόμαστε ή ξέρουμε καλά τι ισχύει κι όσο για το γιατί όλων αυτών,δεν έχω ιδέα τελικά.Δεν παλεύονται οι αλλαγές στην γραμματική και την ορθογραφία, τρελοκομείο έχει καταντήσει το πήγαιν΄έλα μας και το πώς γίνεται από ένα ανάμεικτο πολυτονικό να πηγαίνουμε σε ένα κατάξερο μονοτονικό κι από το φλυτζάνι στο φλιτζάνι κτλ.Καταλαβαίνετε,μην επαναλαμβάνω τις γνωστές γκρίνιες ή καλές σκέψεις.
      Έγραψα μια φρασούλα στην -ολίγον από υπέρδιπλο σεντόνι είναι η αλήθεια-παρουσίαση του βιβλίου της Έλενορ Κάτον στον Amagi:Το μυθιστόρημα μεταφράστηκε έξοχα στα ελληνικά από την καλή και έμπειρη Έφη Καλλιφατίδη για τις Εκδόσεις Polaris, είναι μια φροντισμένη έκδοση με πολλή δουλειά και τους αξίζουν χίλια μπράβο. (Εκείνο που συνεχίζω να μην κατανοώ είναι η προσήλωση στον Τριανταφυλλίδη και τη στεγνή του γραμματική που την τρέμουν σαν μαθητούδια ακόμα και πολύ άξιοι επιμελητές, με αποτέλεσμα να μετατρέπονται τα λογοτεχνικά κείμενα σε ομοιόμορφα ντυμένα κινεζάκια του Μάο. Μπλιαχ!)
      Έτσι υπηρετούμε και εξελίσσουμε την ωραία μας γλώσσα,κάνοντάς την έναν ομοιόμορφο χυλό;Ευχαριστώ,δεν θα πάρω.

      Διαγραφή
    6. Αγαπητή Σουμέλα,δώρο πάνω στην ώρα η Αχμάτοβά σου και οι δυο ονειρικές μεταφράσεις της.

      Διαγραφή
    7. Σίγουρα, ο Τριανταφυλλίδης δεν είναι πανάκεια. Όμως, κάπου πρέπει να βασίζονται οι μεταφραστές και οι επιμελητές. Για να τεκμηριώσουν την ορθογραφία τους.
      Το επτάτομο λεξικό του Χαραλαμπάκη (Ακαδημία Αθηνών) που έδινε το Βήμα της Κυριακής, είναι ένα λεξικό, που αν, μη τι άλλο, καταργεί το αλάθητο, κυρίως του Μπαμπινιώτη, αποενοχοποιώντας μας/σας και θεωρώντας σωστές όσες λέξεις έχουν δυο γραφές.

      Διαγραφή
  5. "Πόσο εύκολα γυρίζει η κλειδαριά των αισθημάτων
    μ' ένα οποιοδήποτε κλειδί της λησμονιάς!",
    της Κικής Δημουλά από το "Λίγο του Κόσμου". Την πρωτοδιάβασα το 1993, μου αρέσουν πολύ οι συλλογές της εκείνων των χρόνων. Ίσως τελικά η πολλή έκθεση να βλάπτει τους ποιητές και την ποίησή τους;
    Όσο για τη γλώσσα, συμφωνώ για το Λεξικό της Ακαδημίας (το οποίο στο πρωτότυπο είναι ένας πολύ παχύς τόμος, αναρωτιέμαι, πάντως, γιατί θα έπρεπε να διατίθεται από το Βήμα - και δεν ήταν δωρεάν βέβαια, στο σύνολο κόστιζε όσο και ο παχύς τόμος), στο οποίο ο Χαραλαμπάκης κάνει το σημαντικό, πέραν του γλωσσικού πλούτου που μας παραδίδει, να απενοχοποιεί τη χρήση διαφορετικών μορφών των λέξεων (αβγό - αυγό), αλλά και των εννοιών γενικότερα (αποδέχεται π.χ. τη χρήση ξένων αποδόσεων στην καθημερινή γλώσσα - χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν προσπαθούμε να προστατεύουμε και να εξελίσσουμε τη δική μας γλώσσα δημιουργώντας και νέους ελληνικούς όρους κτλ.). Η αλήθεια είναι ότι γενικότερα υπάρχει μια προσπάθεια απλοποίησης κάποιων στοιχείων στη γραμματική, αλλά από την άλλη δεν μπορεί να μην υπάρχουν και κανόνες. Φοβάμαι ότι στις μεταφράσεις το πρόβλημα δεν είναι τόσο η γραμματική, όσο η ίδια η χρήση της γλώσσας. Σε κάποιο βιβλίο, λογοτεχνικό ήταν, το πρόσωπο που έκανε τη μετάφραση (γνωστό και με καλό όνομα, δεν έχει σημασία ποιο) έγραψε για κάποιο "ορυχείο εξόρυξης χάλυβα", αν και θα το βρείτε και στο Ίντερνετ έτσι, δεν είναι σωστή έκφραση. Σα να ξεστράτισα πάλι...
    Επιστρέφοντας στον ποιητή Ζαχαρία Σώκο. Άκουγα Ζαχαρία Σώκο στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ και μου άρεσαν οι εκπομπές του. Να υποθέσω πως είναι ο ίδιος;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατερίνα μου,δεν ξέρω κι εγώ για την Δημουλά, αν την έβλαψε η πολλή πράγματι έκθεσή της ή υπάρχουν κι άλλα.Καλά κάνεις και βάζεις ένα ερωτηματικό.Νομίζω πάντως ότι έχει η ποίησή της δυο περιόδους και η πρώτη ήταν τόσο καλή που η μετριότητα(;)της δεύτερης-και αυτό το περί μετριότητας με τεράστια επιφύλαξη το λέω,δεν στερείται σεβασμού για τον μόχθο της δημιουργού κι επίσης δεν ξέρω τίποτα από ποίηση με θεωρητική σιγουριά,απλώς δεν με συγκινούν τα πιο καινούργια της ποιήματα-δεν πέρασε λοιπόν αυτή η διαφορά απαρατήρητη ούτε από εκείνους που διαβάζουν συστηματικά ούτε από τους συναισθηματικούς αναγνώστες/κομήτες,όπως είμαι κι εγώ στην ποίηση.

      Ναι, είναι ο ίδιος.Βιογραφία του Ζαχαρία Σώκου στην Βιβλιονέτ δεν έχει μπει αλλά έχει πολλές πληροφορίες στο Cantus Firmus κι από κει στο επιβεβαιώνω(εκπομπές του δεν έχει τύχει να δω ή να ακούσω).

      Μεταφράσεις και επιμέλειες.Αλλά και πώς γράφουν σήμερα οι συγγραφείς,κυρίως αυτοί, ποια είναι ή ποια διαλέγουν και γιατί να είναι αυτά τα "ελληνικά" τους,άτολμα και όλα ίδια,εργαστηρίου.Ή κραυγαλέα και δήθεν μοντέρνα.Τεράστιο ζήτημα.Θα συμφωνήσω βεβαίως ότι και κανόνες χρειάζονται και συμμόρφωση κτλ αλλά κι αυτή η ξεραΐλα σαν να είναι μαθητής ο συγγραφέας και δάσκαλος ο επιμελητής που η συμμετοχή του δεν έχει καθόλου μεράκι και η παρουσία του εξαντλείται πχ στην αφαίρεση του ν;
      Η λογοτεχνία δεν είναι φιλολογία,θέλει την τρέλα της,την ζύμωσή της με την αληθινή ζωή.Οι πιο πολλοί κάνουν απλώς μια δουλειά,δεν τους νοιάζει το πέρα απ΄αυτήν,δεν έχουν άποψη.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου