"Ξαφνικός Θάνατος",Φίλιπ Κερ





Διαβάζουν οι γυναίκες αστυνομική λογοτεχνία;Φυσικά και διαβάζουν,τι χαζή ερώτηση είναι αυτή. Παρακολουθούν όμως και τα του ποδοσφαίρου και αν ναι,με την ίδια με τους άντρες ζέση;Μπα,αυτό δεν θα το έλεγα.Όταν λοιπόν η υψηλής αισθητικής και δια χειρός κυρίου Φίλιπ Κερ σμιλεμένη με σχεδόν εικαστική ακρίβεια αστυνομική λογοτεχνία,στην οποία μας καλόμαθε τόσα χρόνια, τώρα ανακατεύει τα σέα και τα μέα της με το... ποδόσφαιρο και την ουκ ολίγη μπόχα του και ο βοηθός προπονητή μιας εγγλέζικης ομάδας (που επινοήθηκε από τον Κερ) γίνεται δαιμόνιος ντετέκτιβ και εξιχνιάζει μυστήρια και φόνους,οι αναγνώστριες του Κερ τι θα κάνουν;
Το γυναικείο κοινό επειδή στην πλειοψηφία του αγνοεί τις πολλές πολλές λεπτομέρειες του σπορ-οι δε αναγνώστριες είναι,θαρρώ, περισσότερο απ΄όλες τις γυναίκες εκείνες που το βαριούνται πιο πολύ - άραγε θα γυρίσει πικαρισμένο την πλάτη στο νέο κερικό σύμπαν,επιστρέφοντας στην υπεράνω φύλου αλά Άγκαθα Κρίστι αστυνομική λογοτεχνία,αυτήν που συνηθίσαμε να λέμε σταυρόλεξο, το εύρωστο και σίγουρο είδος εντός του ευρύτερου που υπηρέτησε άψογα ως τώρα και ο Φίλιπ Κερ,και σ΄αυτό θα εντάσσαμε,θεωρώντας το παγκόσμια σχολή, σπουδαίες πένες σαν τον Ρέιμοντ Τσάντλερ, τον Τζον Λε Καρέ μα και τον Ντάσιελ Χάμετ;

Όχι,δεν θα συμβεί τίποτα απ΄αυτά.Κάθε ψάρι στον καιρό του κι ο Φίλιπ Κερ τον Ιούλιο του 2016 στην Ελλάδα.Με νέα σειρά και ολοκαίνουργιο ήρωα και γιατί όχι.Το γυναικείο αναγνωστικό κοινό υπερσκελίζει χωρίς καθυστερήσεις αστεία εμπόδια,αναγνωρίζοντας -κι αυτό τού είναι αρκετό για να μπει αμέσως στην γηπεδική ατμόσφαιρα του Κερ-ανά πενήντα "άγνωστες" λέξεις το λιγότερο καμιά σαρανταριά τύπου άουτ,φάουλ,Ρονάλντο,γκολ, Κρόιφ,Ζιντάν,Μουρίνιο,πέναλτι, οφσάιτ,ταρτάν, τερέν, τάκλιν,σέντρα,Γουέμπλευ,Τζωρτζ Μπεστ, κάρτα, νταμπλ,τρεμπλ και τα συναφή βαρετά για τα οποία όμως έχει επιμορφωθεί κουτσά στραβά -αφού όλο και κάποιο αρσενικό του περίγυρού του θα είναι κολλημένο με την μπάλα-και έτσι απολαμβάνει άνετα το υπόλοιπο, το αμιγώς λογοτεχνικό μέρος που είναι και το περισσότερο, ευτυχώς,το ευφυές και τολμηρό,ωραίο κομμάτι του παλιού ευρηματικού Κερ στο καινούργιο του συγγραφικό ρίσκο,με τρία κιόλας βιβλία:"January Window"/"Ξαφνικός Θάνατος", "Hand of God"/"Το Χέρι του Θεού" και "False Nine".

Ο Φίλιπ Κερ αφήνει τον Μπέρνι Γκούντερ,τον πανάξιο ντετέκτιβ των προηγούμενων σειρών του στα χέρια του πανδαμάτορος χρόνου,φεύγει χωρίς τυμπανοκρουσίες από το οπωσδήποτε διαφορετικό ιστορικοπολιτικό κλίμα των προηγούμενων βιβλίων του και τολμά να δώσει σκυτάλη στον Σκωτζέζο Σκοτ Μάνσον,έναν μορφωμένο και πολύγλωσσο μιγά, σαραντάρη,βοηθό προπονητή ποδοσφαίρου το οποίος δεν ζει όμως από αυτή του την ενασχόληση που είναι η βαλβίδα εκτόνωσης,κοινώς το μεράκι, η τρέλα του και ο οποίος,όταν έρχονται έτσι τα πράγματα στην ομάδα του,την Λόντον Σίτι, σκαλίζει, χώνει παντού όπου μπορεί και δεν καλομπορεί την εστέτ μύτη του,ερευνά με εντολή του Ουκρανού προέδρου της επιχείρησης/ομάδας,του Βίκτορ Σοκόλνικοφ, και τελικά λύνει με χιούμορ, θάρρος, γρηγοράδα και φυσικά άνετο στυλ το μυστήριο του ξαφνικού θανάτου του Πορτογάλου Ζοάο Ζάρκο, καταξιωμένου διεθνώς προπονητή της ομάδας,σκληρόπετσου,κυνικού, μοιχού,οξύθυμου,καβγατζή για ψύλλου πήδημα, φιλοχρήματου, βρωμόστομου, αλαζονικού,έχοντος πλήθη εχθρών και φίλων,  και διαθέτοντος κι άλλα πολλά,μαγνήτες για τους ρεπόρτερ,κουσούρια.

Ο Φίλιπ Κερ μ΄αυτό του το πρώτο βιβλίο της νέας σειράς φαίνεται ότι θα κεντήσει ξανά ευφάνταστους λογοτεχνικούς καμβάδες.Κάνει την γνωστή,απολαυστική και που δεν χαρίζει κάστανα σε κανέναν και λέει αυτό που θέλει να πει ο κόσμος να χαλάσει αστυνομική του λογοτεχνία, την πρωτοκλασάτη και ευρηματική, δίχως η επιτυχία και το επίπεδο εξαιρετικών μυθιστορημάτων όπως "Η Τριλογία του Βερολίνου","Μοιραία Πράγα" και όλων αυτών με τα οποία οι ορκισμένοι λάτρεις του είδους κι όχι μόνον τον ανέβασαν σε ψηλά σκαλιά,να έχουν γίνει βαρίδια στην τωρινή επιλογή του ν΄αλλάξει εντελώς τύπο ήρωα,χώρο και εποχή δράσης. Το αντίθετο. Και ας έχει τα κλισέ της-αστυνομικό χωρίς κλισέ,αλίμονο, είναι ψητό χωρίς αλατοπίπερο- και εκείνες τις, για μένα, ενοχλητικές σφήνες μισογυνίστικου σεξισμού που τρυπώνουν με θράσος λόγω θέματος αυτού καθαυτού αλλά κυρίως,υποψιάζομαι,χάριν ακόμα πιο ρεαλιστικής απόδοσης του χαμηλού επιπέδου του κόσμου στον οποίο η ιστορία διαδραματίζεται,τον κόσμο του σημερινού μπουκωμένου με χρήμα και σαπίλα ποδοσφαίρου.

Ο Κερ παίρνει συγχωροχάρτι για τον ελέω γηπεδικής αντρίλας και τραβηγμένο από τα μαλλιά ρατσισμό απέναντι στις γυναίκες που αναπαράγεται σε πολλές σελίδες (οι ηρωίδες είτε είναι ψυχίατροι με συγγραφικό επιστημονικό έργο είτε αστυνομικίνες με νομικές σπουδές,είτε καθαρίστριες του κτηρίου είναι απαραιτήτως και εταίρες για κάθε περίσταση,όσο για τις απανωτές βρισιές τις εμπνευσμένες από το γυναικείο σώμα με τις οποίες αλληλοστολίζονται και προσφωνούνται μεταξύ τους εντός αλλά και εκτός αποδυτηρίων θα μπορούσαν να λείπουν,ας είναι όμως,η γυναικεία χειραφέτηση δεν κινδυνεύει στα γήπεδα ούτε από το πδόσφαιρο),βάζοντας τον αστό και μη εξαρτώμενο οικονομικώς από την μπάλα, άρα με καθαρά χέρια, Σκοτ Μάνσον, που δεν έχει και την καλύτερη άποψη για την αστυνομία επειδή ο ίδιος υπήρξε θύμα δικαστικής πλάνης και διαπόμπευσης εξαιτίας της,να βρει τον δολοφόνο του χωμένου ως τα μπούνια στο παρασκήνιο του εξωνημένου ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου προπονητή.
Ο Μάνσον/Κερ βγάζει θαρρετά στην φόρα πράματα και θάματα,ανοίγει το στοματάκι του και εξ όσων αραδιάζει ακάθεκτος,που ενδέχεται να είναι το 1/3 της αλήθειας και πολύ λέω,ξεχειλίζει ο βόθρος του ποδοσφαίρου πίσω από την όποια του γκλαμουριά,γιατί το άθλημα δεν είναι πια το αμόλυντο σπορ που προσφέρει χαρά κι απόλαυση και άλλα ευάερα και ευήλια κατάλληλα για σχολικές ομιλίες σε δωδεκάχρονους, αλλά πολλά άλλα βρωμερά και σάπια, που ζέχνουν κυριολεκτικά ακόμα και μέσα από το χαρτί ενός βιβλίου,που δεν είναι δοκίμιο και που ανάμεσα στα άλλα πρέπει να πείσει γι αυτήν την αλλιώτικη αισθητική του και να αρέσει προσφέροντας γενναιόδωρη αναγνωστική απόλαυση. Αναμφίβολα ο Κερ κάνει το νταμπλ πετυχαίνοντάς τα αμφότερα εκατό τοις εκατό.

[Νομίζεις ότι ένας ατζέντης είναι πιο τίμιος από έναν άλλο;Έλα τώρα,μην είσαι αφελής.Ο Ντένις Κάμπφερ έχει μερικούς πολύ βρώμικους φίλους στους κύκλους εμπορίας ναρκωτικών του Μάντσεστερ.Δεν πρέπει να σε εκπλήσσει,φυσικά,επειδή στο ποδόσφαιρο σήμερα κυκλοφορούν περισσότερα χρήματα από ποτέ.Είναι μια φάλαινα δεμένη στο πλοίο της παγκόσμιας οικονομίας.Και περισσότερα χρήματα σημαίνει ότι περισσότεροι καρχαρίες τρέφονται από αυτήν.Το 2013 η British Telecom πλήρωσε ένα δισεκατομμύριο δολάρια για τα δικαιώματα αναμετάδοσης του Τσάμπιονς Λιγκ και του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Πιστεύεις όμως ειλικρινά ότι αυτό σημαίνει πως το παιχνίδι είναι λιγότερο διεφθαρμένο από ποτέ;Αντιθέτως.Το ποδόσφαιρο και τα λεφτά πάνε χέρι χέρι.Το ίδιο το ποδόσφαιρο έχει γίνει σημαντικό εργαλείο μάρκετινγκ-ίσως το μεγαλύτερο εργαλείο μάρκετινγκ που υπάρχει αυτές τις μέρες.Πώς αλλιώς θα φτάσεις στην κομβική αγορά των αντρών; ]

Τρελά εκατομμύρια χορεύουν σάμπα ασταμάτητα μπροστά στα μάτια του αναγνώστη και οι αριθμοί τού κόβουν την ανάσα καθώς διαβάζει πώς γίνεται το αλισβερίσι μέσα απ΄τη μπάλα και πώς αστρονομικά ποσά που λίγα ψίχουλα απ΄αυτά θα χόρταιναν άπαξ τον τρίτο κόσμο -ή θα έπαυαν την κρίση του δυτικού,πώς σας φαίνεται αλήθεια αυτό,πολύ δονκιχωτικό;-πηγαινοέρχονται στις τσέπες αγράμματων κατσαπλιάδων απ΄όλες τις φυλές του κόσμου με χαρισματικό όμως,λέει,αριστερό ή δεξί ποδάρι και καυκαλίσιο αν και άδειο κρανίο,πανούργων και που θα πούλαγαν και την ίδια τους τη μάνα ενδιάμεσων στελεχών ή αν προτιμάτε χορτάτων και κουστουμάτων κοκαϊνομανών κι άπληστων βαλέδων,ασήμαντων κι εύκολα αναλώσιμων μικροπαλικαράδων βουτηγμένων στον φτηνό μπάφο που κάνουν το βρώμικο χαμαλίκι και τέλος, και σιγά μην έλειπαν αυτοί,το αληθινό κερασάκι στην κύρια τούρτα,δόλιων μετασοβιετικών μεγαλομεγιστάνων που όποια πέτρα κι αν σηκώσεις είναι από κάτω σ΄όλο τον πλανήτη και βγάζουν χοντρό παραδάκι από οτιδήποτε βρεθεί και εκτιμηθεί ως πρόσφορο στο διάβα τους και που αυτό συχνότατα βαφτίζεται ανάπτυξη και θέσεις εργασίας για την πλέμπα, που τα θέλει βεβαίως ο απαυτός της,γιατί φανατίζεται και σκάει το ένα τρίτο του μηνιάτικού της για ένα εισιτήριο την Κυριακή και τα σπάει αν η ομάδα δεν πάει καλά ή επειδή πήγε καλά και, όχι,αυτά όλα δεν τα λέω εγώ,ο Φίλιπ Κερ τα αφηγείται σαν Σκοτ Μάνσον ασυγκράτητος, σε πρώτο πρόσωπο,παντογνώστης ενδοδιηγητικός αφηγητής παθιασμένος με την αλήθεια και υποψιασμένος για τα προβλήματα του κόσμου,σκεπτόμενος άνθρωπος και σ΄όλο το ωραίο του μυθιστόρημα,έννοια σας.

Το νήμα της πλοκής είναι γερό σαν πετονιά που δεν την σπάει τίποτα και οι κόμποι της δένουν σφιχτά τα κεφάλαια μεταξύ τους κρατώντας το οικοδόμημα της κεντρικής ιδέας όρθιο,το μυστικό αδιάτρητο ως το τέλος.Ο αναγνώστης δεν μπορεί να υποψιαστεί τον ένοχο,το γιατί και πώς έγινε ό,τι έγινε.Ίσως από ένα σημείο και μετά δεν τον απασχολεί ιδιαίτερα,τον έχουν στοιχειώσει όλα τα άλλα που έχει μάθει για την σαπίλα.Ο Κερ πάντως φτιάχνει από νωρίς μια μεγάλη λίστα υπόπτων που όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, έχουν καλό κίνητρο να καθαρίσουν τον ξαμολημένο στο κυνήγι του χρήματος Ζάρκο που ορμάει σαν σκυλί και ξεσκίζει λεκτικά και συναισθηματικά τους πάντες.Την κατάλληλη στιγμή,κάπου εκεί στα μισά,αρχίζει να τους διαγράφει έναν έναν πάρα πολύ έξυπνα και με απόλυτα πειστικό τρόπο,δίχως να βιάζεται μα ούτε και να πλατιάζει ή να μειώνει το ενδιαφέρον του αναγνώστη με περιττές τρίπλες. Κανένα κενό δεν δημιουργείται στην σύνθεση των καταστάσεων και ο χρόνος δράσης είναι ιδανικά μικρός ,καλά καλά δεν έχει γίνει η κηδεία του Ζάρκο όταν ο Μάνσον, στον επόμενο μόλις αγώνα που ακολουθεί εκείνον στην διάρκεια του οποίου πέθανε,με την σκιά του Ζάρκο να αιωρείται στο κατάμεστο γήπεδο που φέρει το όνομα Ακάνθινο Στεφάνι και χιλιάδες επικήδεια πανό να τον θυμίζουν και την ατμόσφαιρα να δονείται από τραγούδια και συνθήματα στην μνήμη του,βρίσκει ποιος και γιατί έχει στείλει τον Πορτογάλο άναυλα στον άλλο κόσμο. 
Η οικονομία του λόγου και η συμμετρία της γραφής του Κερ,όπως τις γνωρίσαμε στη σειρά του Μπέρνι Γκούντερ,παραμένουν οι  βασικές λογοτεχνικές αρετές του.Τα πρόσωπα,δευτερεύοντα ή κύρια χτίζονται κι εδώ προσεκτικά,κυκλώνουν με την σκιά τους το μυστικό και το προστατεύουν και οι λέξεις είναι τα ιδανικά οχήματα για τις αποκαλύψεις που κάποιος που δεν είναι απ΄έξω απ΄τον χορό της μπάλας θέλει να κάνει με καλή προαίρεση,γιατί δεν έχει παραδοθεί και θέλει,λίγο αφελώς είναι η αλήθεια, μα και γι αυτό ελκύοντάς μας, όπως τα όμορφα παραμύθια/ανάσες της τόσο πιεσμένης καθημερινότητάς μας, να ξαναγυρίσει το ποδόσφαιρο στην παλιά του αθωότητα,αν είχε και όση είχε ποτέ.Αυτός ο κάποιος είναι ο Σκοτ Μάνσον,που κερδίζει από την πρώτη του γνωριμία τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες με την αμεσότητα και τον τρόπο του να στέκεται καθαρός αλλά όχι παραπλανημένος μέσα στην βρωμιά και να προσπαθεί να την κάνει λιγότερη,χωρίς να παριστάνει τον Ρομπέν των Δασών.

Από τις εκδόσεις Κέδρος και σε ωραία,γεμάτη φρεσκάδα και αμεσότητα μετάφραση του Γιώργου Μαραγκού εκτός από το πρώτο της σειράς, με τίτλο "Ξαφνικός Θάνατος" που έγραψε ο Κερ το 2014 μαζί σχεδόν κυκλοφόρησε και το δεύτερο που έχει τίτλο "Το χέρι του Θεού".
Στο "Χέρι του Θεού" λοιπόν η Λόντον Σίτι κατεβαίνει στο λιμάνι του Πειραιά,ε,ρε,γλέντια,διότι παίζει με τον Θρύλο,λέει,η Λόντον Σίτι,οπότε χαιρετώ, γιατί σίγουρα με το πρώτο βιβλίο πήρα διαρκείας για τους νέους αγώνες του Φίλιπ Κερ και είμαι πάρα πολύ περίεργη για το καυτό ματς στην γειτονιά μου.Εις το επανιδείν!

Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε (με ορισμένες περικοπές για να είναι μικρότερο) στο ένθετο της Κυριακάτικης Αυγής στις 31/7/2016 ,εδώ.

Σχόλια