"Οι Αόρατες Πόλεις",Ίταλο Καλβίνο. Α΄μέρος





  • Αριστερά η ελληνική έκδοση από τον Καστανιώτη το 2004 (σε εξαιρετική μετάφραση του Ανταίου Χρυσοστομίδη)με εξώφυλλο μια λεπτομέρεια από το "Orazione Nell΄Orto" του Andrea Mantegna (1431-1506)
  • Δεξιά η πρώτη ιταλική έκδοση (1972,εκδόσεις Einaudi) εξώφυλλο της οποίας είναι ο πίνακας "The Castle in the Pyrenees"του René Magritte (1959)

 "Orazione Nell΄Orto", Andrea Mantegna,1455
"The Castle in the Pyrenees",René Magritte (1959)

Εξομολογήσεις,απορίες και ευθείες βολές αντί αναλύσεων.

Λατρεύω τις "Αόρατες Πόλεις" του Ίταλο Καλβίνο.Πάντα τον θεωρούσα ιδιοφυή διανοούμενο που αβίαστα μετέτρεπε τις εκπληκτικές του ιδέες σε υψηλής κλάσης λογοτεχνία.Με τις "Αόρατες Πόλεις"(που τις ξαναδιάβασα για την Λέσχη Ανάγνωσης που κάναμε τον Οκτώβριο στον Εύμαρο)τα έχασα, αιφνιδιάστηκα,όπως και στην πρώτη ανάγνωση και δεν εύρισκα κι ακόμα δεν βρίσκω, τρόπο να εκφράσω τι ένιωσα και να εξηγήσω γιατί αλλά και πόσο μου φάνηκαν οι λέξεις και τότε και τώρα λειψανάβατες * για το ασύλληπτης φαντασίας θέμα του και γιατί είναι δύσκολο να γίνει κατανοητός, σε όποιον δεν ξέρει το βιβλίο,ο απέραντος θαυμασμός μου για το πώς ο Καλβίνο έχτισε το εξαίσιο αυτό αφήγημα κομματάκι κομματάκι, στέρεα και διαχρονικά.

Πώς να γράψω,αναρωτήθηκα,ένα υποκειμενικό μεν (πάντα),μα κατανοητό και μαζί πειστικό κείμενο, που να σέβεται την ευφυΐα και την αισθητική του Καλβίνο και να αφήνει κατά μέρος τις απόπειρες σημειολογικής προσέγγισης;Που να οδηγήσει και όχι να αποτρέψει με τις δικές του δίνες άλλους βιβλιόφιλους να το διαβάσουν χωρίς να  τους επηρεάζει ο τεράστιος μύθος που το ακολουθεί;Δίχως να πέσω στην παγίδα που βλέπω να πέφτουν οι όχι και λίγοι γνωμοδιατυπωτές που αφορίζουν ή λιβανίζουν αβέρτα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (τα μκδ για συντομία) -κι όχι μόνον εκεί- ό,τι ξεκλέβουν σαν κίσσες από τους κόπους άλλων,δίχως να τεκμηριώνουν τις χολές που εκστομίζουν-, γιατί για διθυράμβους ας είναι,λες πάει στο καλό- τεμαχίζοντας ανερυθρίαστα πάνω στους πάγκους των χασάπικών τους βιβλία και συγγραφείς που βάζουν,ποιος ξέρει για ποιο λόγο,στο θολό τους στόχαστρο;
Λυπάμαι που γίνομαι επιθετική αλλά πώς να μην σχολιάσω αρνητικά το ότι καταλήγουν, οι ανόητοι, να διώξουν από πολλά καλά βιβλία τους αναγνώστες (εκείνους βέβαια που είναι επιρρεπείς στις απολυτοσύνες τους μα που είναι δυστυχώς πολλοί),ξεγελώντας τους με ακαταλαβίστικες μπούρδες που τις μοντάρουν εύκολα σαν καλοί παπαγάλοι που έγιναν επειδή πήγαν σε κάποιο αει,σιγά τα ωά, όλη η μεταπολίτευση πήγε,άντε και σε δυο τρία καραπληρωτικά μεταπτυχιακά νεοφιλελεύθερης,τι λες εκεί,αμπελοφιλοσοφίας ή τίποτα ιδρύματα παραμαρξιστικής αρομαροκουκουναρολογίας -εδώ πια σιγά τις καρτέλες με τα ωά Τουρκίας-,καθώς κόπτονται αμφότεροι και των δυο σχολών να κάνουν απόσβεση γνώσεων και τα μκδ τους έχουν έρθει κουτί,πεδίο εφήμερης δόξης λαμπρό,και ρίχνουν βροχή τα βέλη εκεί δίχως να βεβαιώνεται,εννιά φορές στις δέκα, η ακρίβεια των λεγομένων τους από κανέναν.
Με ποιο ακριβώς δικαίωμα γκρινιάζω;Μ΄εκείνο που μου δίνει η υποχρέωσή μου να μην παραβώ τον κανόνα που είναι ένας και μοναδικός για όλους:να διαβάζουμε ως την τελευταία σελίδα και λέξη αυτό για το οποίο θα πούμε την γνώμη μας,κι έχουμε κάθε δικαίωμα να πούμε οτιδήποτε,καλό ή κακό,μα τεκμηριώνοντάς το,αφού κριτικάρουμε πρώτα τα δικά μας κουσούρια καθένας κι έχουμε αποδείξει στην πράξη ότι δεχόμαστε και οι ίδιοι (τεκμηριωμένη,πάντα) κριτική από άλλους για τις κρίσεις που κάνουμε, όταν αυτές δεν είναι οι ανώδυνες και που δεν χρειάζονται δικαιολογία,οι απλές εκείνες "μ΄αρέσει", "δεν μ΄αρέσει".
Διαλεκτική την λένε την μέθοδο και δεν είναι κάτι καινούργιο μα δεν μας βολεύει να συζητάμε με επιχειρήματα και την βάλαμε,θαρρώ,κι αυτήν στα αζήτητα.

Με απώθησαν επίσης εκτός από τους ντόπιους μικροχασαπάδες (που τις πιο πολλές φορές έχουν πολιτικές σκοπιμότητες στο πίσω μέρος του μυαλού τους και γι αυτό θάβουν ή υμνούν κατά τις τρέχουσες προτιμήσεις τους βιβλία και συγγραφείς,χωρίς σε πολλές περιπτώσεις-κι αυτό δεν το βγάζω από το κεφάλι μου,το ξέρω καλά-, να έχουν διαβάσει καν ό,τι φτυαρίζουν ή επαινούν),με απογοήτευσαν ας πω καλύτερα και οι διάφορες σεντονοειδείς και ομφαλοσκοπικές προσεγγίσεις που διάβασα σε συμπαθή κατά τ΄ άλλα ξένα κριτικά περιοδικά,γιατί ήταν φουλ κι αυτές στη φανφάρα και τις κουλτουροφανείς δηθενιές(να που δεν είναι μόνο ελληνικό το φαινόμενο ) στα όρια του κιτς κινούμενες,ύβρεις απέναντι στην λεπτότητα του Καλβίνο.
Στο Β΄μέρος της ανάρτησης που ελπίζω  να ολοκληρώσω σύντομα, θα κοιτάξω να ξεχωρίσω,όσο μπορώ,την ήρα από το στάρι και να συγκεντρώσω καλά κείμενα που υπάρχουν,και υπάρχουν πολλά, για τις "Αόρατες Πόλεις", μάλιστα πιο κάτω παραθέτω δυο συνδέσμους οι οποίοι παραπέμπουν σε καλές ελληνικές κειμενικές προσεγγίσεις, έντιμες και κατανοητές . 

Πολλά και του θυμού λόγια είπα κι ας τελειώνω μ΄αυτά.Μια απλή και τύπου κολλάζ ανάρτηση, για να επανέλθω στο ζήτημά μου της παρουσίασης των "Αόρατων Πόλεων",μου φάνηκε αρκετή και μαζί ικανή να δελεάσει κι άλλους και ν΄αναζητήσουν το βιβλίο και ιδού: αποσπάσματα (ελληνικά και ιταλικά) και μερικά μόνον από τα δεκάδες ανά τον κόσμο ολόκληρο ** εικαστικά, κυρίως,projects που αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο***ενέπνευσε ταλαντούχους ανθρώπους να τα δημιουργήσουν και τα οποία βασίζονται εξ ολοκλήρου ή αναφέρονται -φανερά ή όχι,λίγο ή πολύ- στην εκπληκτική κεντρική του ιδέα και είναι εξαιρετικά εργαλεία για να γίνει μια άμεση,διαφωτιστική και δίχως κιτσάτα μπλαμπλά πρώτη προσέγγιση.


Οι λεπτές πόλεις. 5. 
Αν θέλετε να με πιστέψετε,καλώς.Τώρα θα σας πω πώς είναι φτιαγμένη η Οκταβία,η πόλη-αράχνη.Υπάρχει ένα βάραθρο ανάμεσα σε δύο απόκρημνα βουνά:η πόλη βρίσκεται στο κενό,δεμένη στις δυο άκρες με σκοινιά και αλυσίδες και πεζογέφυρες.Περπατάς σε ξύλινες δοκούς,προσεκτικά μην πατήσεις στα διάκενα ή γραπώνεσαι απ' τους κόμπους του κανναβόσκοινου.Από κάτω,δεν υπάρχει τίποτα,για εκατοντάδες κι εκατοντάδες μέτρα: μερικά σύννεφα μόνο που τρέχουν πιο χαμηλά·διακρίνεται ο πάτος του βάραθρου.
Η βάση της πόλης είναι ένα δίχτυ που χρησιμεύει ως πέρασμα και ως στήριγμα. Όλα τα υπόλοιπα, αντί να υψώνονται προς τα πάνω,κρέμονται από κάτω:σχοινένιες σκάλες, αιώρες,σπίτια φτιαγμένα σαν σακιά,κρεμαστάρια,μπαλκόνια σαν μικρά καράβια, ασκοί νερού,καυστήρες υγραερίου,σούβλες, καλάθια κρεμασμένα σε σπάγκους, αναβατήρες, ντους,εφαλτήρια και κρίκοι για παιχνίδια,τελεφερίκ, λαμπτήρες,γλάστρες με αναρριχώμενα φυτά. 
Κρεμασμένη πάνω από την άβυσσο,η ζωή των κατοίκων της Οκταβίας είναι λιγότερο αβέβαιη απ' ό,τι στις άλλες πόλεις.Ξέρουν ότι το δίχτυ δεν θα αντέξει περισσότερο από όσο είναι να αντέξει.
Η Οκταβία του Gérard Trignac 
(Les Villes Invisibles:10 γκραβούρες βασισμένες στο βιβλίο του Καλβίνο,1992)

Η Οκταβία της Jane Lodahl Krejberg Haahr  http://janekrejberg.dk/      

Οι πόλεις και η μνήμη. 2. 
Ο άντρας που ιππεύει για μέρες πολλές σε άγρια εδάφη ποθεί να συναντήσει μια πόλη. Κάποτε φτάνει στην Ισιδώρα, πόλη όπου τα μέγαρα έχουν κρεμαστές ελικοειδείς κλίμακες καλυμμένες από θαλάσσιους κοχλίες, πόλη όπου κατασκευάζονται με όλους τους κανόνες της τέχνης κιάλια και βιολιά, πόλη όπου όταν ο ξένος είναι αναποφάσιστος ανάμεσα σε δυο γυναίκες συναντάει πάντα μια τρίτη, πόλη όπου οι κοκορομαχίες εκφυλίζονται σε αιματηρούς καβγάδες ανάμεσα σ’ αυτούς που βάζουν στοιχήματα. Όλα αυτά τα πράγματα σκεφτόταν κάθε φορά που ποθούσε μια πόλη. Η Ισιδώρα είναι επομένως η πόλη των ονείρων του: με μία μόνο διαφορά. Η ονειρεμένη πόλη τον εμπεριείχε νεαρό ·στην Ισιδώρα φτάνει σε προχωρημένη ηλικία. Στην πλατεία είναι το πεζούλι των γέρων που κοιτάζουν τη νεολαία να περνά. βρίσκεται καθισμένος στη σειρά μαζί τους. Οι επιθυμίες έχουν ήδη γίνει μνήμες. 

Η Ισιδώρα της Colleen Corradi Brannigan (χαρακτικό)

         
Le città e i segni.2.
Dalla città di Zirma i viaggiatori tornano con ricordi ben distinti: un negro cieco che grida nella folla,un pazzo che si sporge dal cornicione d'un grattacielo, una ragazza che passeggia con un puma legato al guinzaglio. In realtà molti dei ciechi che battono il bastone sui selciati di Zirma sono negri, in ogni grattacielo c'è qualcuno che impazzisce, tutti i pazzi passano le ore sui cornicioni, non c'è puma che non sia allevato per un capriccio di ragazza. La città è ridondante: si ripete perché qualcosa arrivi a fissarsi nella mente.
Torno anch'io da Zirma: il mio ricordo comprende dirigibili che volano in tutti i sensi all'altezza delle finestre, vie di botteghe dove si disegnano tatuaggi sulla pelle ai marinai, treni sotterranei stipati di donne obese in preda all'afa. I compagni che erano con me nel viaggio invece giurano d'aver visto un solo dirigibile librarsi tra le guglie della città, un solo tatuatore disporre sul suo panchetto aghi e inchiostri e disegni traforati, una sola donna-cannone farsi vento sulla piattaforma d'un vagone. La memoria è ridondante: ripete i segni perché la città cominci a esistere.
"Vision of the city Zirma",Beatrice Sala
Η Ζίρμα του Gerard Trignac

      
Οι πόλεις και τα σημάδια.4.
Από όλες τις αλλαγές της γλώσσας που είναι αναγκασμένος να αντιμετωπίσει ο ταξιδιώτης στις μακρινές χώρες, καμιά δεν συγκρίνεται με αυτό που τον περιμένει στην πόλη της Ιπαθίας,γιατί δεν αφορά τις λέξεις αλλά τα πράγματα.Μπήκα στην Ιπαθία ένα πρωί, ένας κήπος με μανόλιες καθρεφτιζόταν σε γαλάζιες λιμνοθάλασσες, εγώ άρχισα να τριγυρνώ πίσω από φράχτες σίγουρος πως θα ανακάλυπτα ωραίες και νέες κοπέλες να κάνουν μπάνιο:αλλά στο βάθος του νερού τα καβούρια δάγκωναν τα μάτια των γυναικών, που είχαν αυτοκτονήσει με μια πέτρα δεμένη στο λαιμό, και τα πράσινα από τα φύκια μαλλιά τους.
Ένιωθα αδικημένος και θέλησα να ζητήσω το δίκιο μου στον Σουλτάνο.Ανέβηκα τις σκάλες από πορφυρίτη του παλατιού με τους ψηλότερους τρούλους,διέσχισα έξι αυλές πλακοστρωμένες με μαγιόλικες και στολισμένες με σιντριβάνια.Η μεσαία αίθουσα ήταν κλεισμένη με κάγκελα: οι καταδικασμένοι, με μαύρες αλυσίδες στα πόδια ανέβαζαν βράχους βασάλτη από ένα νταμάρι που βρισκόταν κάτω από τη γη.
Δεν μου έμενε παρά να ρωτήσω τους φιλόσοφους.Μπήκα στη μεγάλη βιβλιοθήκη,χάθηκα ανάμεσα στα ράφια που κατέρρεαν από τις δεμένες περγαμηνές,ακολούθησα την αλφαβητική σειρά χαμένων αλφαβήτων,πάνω και κάτω σε διαδρόμους,σκάλες και γέφυρες.Στην πιο μακρινή αίθουσα, αυτή των παπύρων, σε ένα σύννεφο καπνού, εμφανίστηκαν μπροστά μου τα ζαβλακωμένα μάτια ενός εφήβου, ξαπλωμένου σε μια ψάθα, που δεν ξεκολλούσε τα χείλη του από μια πίπα οπίου.
"Που είναι ο σοφός;"Ο καπνιστής έδειξε πίσω από το παράθυρο.Ήταν ένας κήπος με παιδικά παιχνίδια:την τσούνια,την κούνια,την σβούρα. Ο φιλόσοφος ήταν καθισμένος στη χλόη.Είπε:"τα σημάδια διαμορφώνουν μια γλώσσα,αλλά όχι εκείνη που νομίζεις ότι γνωρίζεις".Κατάλαβα πως έπρεπε να απελευθερωθώ από τις εικόνες που μέχρι εδώ μου προαναγγέλλανε τα πράγματα που έψαχνα: μονάχα τότε θα κατόρθωνα να κατανοήσω τη γλώσσα της Ιπαθίας.
Τώρα μου είναι αρκετό να ακούσω το χλιμίντρισμα των αλόγων και το πλατάγιασμα των μαστιγίων και αμέσως με πιάνει μια ερωτική λαχτάρα: στην Ιπαθία πρέπει να μπεις στους στάβλους και στις σχολές ιππασίας για να δεις ωραίες γυναίκες να ανεβαίνουν στη σέλα με γυμνούς τους μηρούς και μπότες ψηλές ως τις γάμπες τους, και μόλις πλησιάσει ένας ξένος νεαρός, τον ρίχνουν πάνω στα δεμάτια σανού ή άχυρου και τον πιέζουν με τις δυνατές τους ρόγες.
Κι όταν η ψυχή μου δεν θέλει άλλες τροφές και ερεθίσματα πέρα από μουσική, ξέρει ότι θα τη βρει στα νεκροταφεία: οι μουσικοί κρύβονται στους τάφους, από τον ένα λάκκο στον άλλο ακούγονται τρίλιες από φλάουτα, ακόρντα από άρπες.
Βεβαίως θα έρθει και στην Ιπαθία η μέρα που η μόνη μου επιθυμία θα είναι να φύγω. Ξέρω πως δεν θα αναγκαστώ να κατέβω στο λιμάνι αλλά να ανέβω στην πιο ψηλή κορυφή του βράχου και να περιμένω πότε θα περάσει κάποιο καράβι από εκεί πάνω. Θα περάσει όμως ποτέ; Δεν υπάρχει γλώσσα χωρίς απάτη.

Η Ιπαθία της Elena Nuozzi
       
Οι πόλεις και τα μάτια. 1.
Οι αρχαίοι έχτισαν τη Βαλδράδα στις ακτές μιας λίμνης, με σπίτια γεμάτα βεράντες χτισμένες τη μία πάνω από την άλλη και δρόμους ψηλούς που έχουν στο επίπεδο του νερού τα καγκελωτά τους στηθαία. Έτσι, φτάνοντας,ο επισκέπτης βλέπει δυο πόλεις: μια όρθια πάνω από τη λίμνη και μια αναποδογυρισμένη που καθρεφτίζεται σ’αυτή.Δεν υπάρχει ή δεν συμβαίνει τίποτα στη μια Βαλδράδα που να μην επαναλαμβάνεται στην άλλη Βαλδράδα,αφού η πόλη χτίστηκε έτσι ώστε το κάθε της σημείο να αντανακλάται στον καθρέφτη της,και η Βαλδράδα του νερού περιλαμβάνει όχι μόνο τις αυλακώσεις και τα ανάγλυφα των προσόψεων που ορθώνονται πάνω από τη λίμνη αλλά και τα εσωτερικά των δωματίων με τις οροφές και τα πατώματα, την προοπτική των διαδρόμων, τους καθρέφτες των ντουλαπιών.

Οι κάτοικοι της Βαλδράδας ξέρουν ότι όλες οι πράξεις τους είναι ταυτόχρονα η ίδια η πράξη και η εικόνα της στον καθρέφτη, που έχει την ιδιαίτερη εκείνη αξιοπρέπεια των εικόνων,και αυτή τους η συνειδητοποίηση τούς απαγορεύει να αφεθούν έστω για μια στιγμή στην τύχη και στη λήθη.Ακόμα και όταν οι εραστές με τα γυμνά τους κορμιά προσπαθούν να δουν ποια στάση θα πάρουν για να αντλήσουν τη μεγαλύτερη ηδονή ο ένας από τον άλλον, ακόμα κι όταν οι δολοφόνοι σπρώχνουν το μαχαίρι στις μαύρες φλέβες του λαιμού κάνοντας να πεταχτεί όσο περισσότερο αίμα μπορούν, καθώς η λάμα γλιστράει όλο και περισσότερο ανάμεσα στους τένοντες,δεν είναι τόσο το ζευγάρωμα ή το σφάξιμο αυτό που τους ενδιαφέρει όσο το ζευγάρωμα ή το σφάξιμο των διαυγών και ψυχρών εικόνων τους στον καθρέφτη.

Ο καθρέφτης άλλοτε μεγαλώνει την αξία των πραγμάτων και άλλοτε την αρνείται.Όσα πράγματα μοιάζουν να αξίζουν πάνω από τον καθρέφτη δεν έχουν πάντα την ίδια αξία στο καθρέφτισμά τους. Οι δύο δίδυμες πόλεις δεν είναι ίδιες,αφού ό,τι υπάρχει και συμβαίνει στη Βαλδράδα δεν είναι συμμετρικό: σε κάθε πρόσωπο,σε κάθε χειρονομία, απαντούν από τον καθρέφτη σημείο προς σημείο ένα αντίστροφο πρόσωπο,μια αντίστροφη χειρονομία. Οι δυο Βαλδράδες ζουν η μία για την άλλη, κοιτάζοντας η μια την άλλη συνεχώς στα μάτια αλλά χωρίς να αγαπιούνται.


Η Βαλδράδα της Colleen Corradi Brannigan
Οι πόλεις και οι νεκροί.2.       
Ποτέ στα ταξίδια μου, δεν είχα φτάσει μέχρι την Αδέλμα.Ήταν δειλινό όταν ξεμπάρκαρα. Ο ναυτικός που στην προβλήτα άρπαξε στον αέρα το σκοινί και το έδεσε στη δέστρα έμοιαζε με κάποιον που είχε κάνει μαζί μου στρατιώτης και που είχε πια πεθάνει. Ήταν η ώρα που αγόραζες ψάρια στη χοντρική.Ένας γέρος φόρτωνε ένα καλάθι με αχινούς πάνω σε ένα κάρο. είχα την εντύπωση πως τον γνώριζα. όταν γύρισα το κεφάλι μου, είχε εξαφανιστεί σε ένα στενοσόκακο, αλλά κατάλαβα πως έμοιαζε με ένα ψαρά που ήταν ήδη γέρος όταν εγώ ήμουν μικρός,δεν ήταν δυνατόν να κυκλοφορεί ακόμα ανάμεσα στους ζωντανούς. Η θέα ενός αρρώστου από πυρετό που καθόταν ζαρωμένος καταγής με μια κουβέρτα στο κεφάλι με τάραξε: λίγες μέρες πριν πεθάνει, ο πατέρας μου είχε κίτρινα μάτια και βρόμικα γένια όπως αυτός ο άγνωστος. Έστρεψα αλλού το βλέμμα μου. δεν τολμούσα πλέον να κοιτάξω κανέναν κατάματα.

Σκέφτηκα:"Αν η Αδέλμα είναι μια πόλη που βλέπω στα όνειρά μου,στην οποία δεν συναντάει κανείς παρά νεκρούς, το όνειρο με φοβίζει.Αν η Αδέλμα είναι μια αληθινή πόλη, που κατοικείται από ζωντανούς, θα είναι αρκετό να συνεχίσω να τους παρατηρώ ώστε οι ομοιότητες να διαλυθούν και να εμφανιστούν άγνωστα πρόσωπα, που όμως κι αυτά μου δημιουργούν άγχος.Είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση είναι καλύτερο να πάψω να τους κοιτάζω".
Μια μανάβισσα ζύγιζε ένα κατσαρό λάχανο στο καντάρι και το έβαζε μέσα σε ένα κρεμασμένο από σκοινί καλάθι που μια κοπέλα κατέβαζε από ένα μπαλκόνι. Η κοπέλα ήταν ίδια με μια από το χωριό μου που είχε τρελαθεί από έρωτα και είχε αυτοκτονήσει. Η μανάβισσα σήκωσε το πρόσωπό της: ήταν η γιαγιά μου.

Σκέφτηκα: στη ζωή φτάνεις σε μια στιγμή στην οποία ανάμεσα στους ανθρώπους που έχεις γνωρίσει, οι νεκροί είναι περισσότεροι από τους ζωντανούς.Και το μυαλό αρνείται να δεχτεί άλλες φυσιογνωμίες,άλλες εκφράσεις: σε όλα τα νέα πρόσωπα που συναντά, αποτυπώνει τα παλιά εκμαγεία, για το καθένα βρίσκει τη μάσκα που του ταιριάζει καλύτερα".

Οι χαμάληδες ανέβαιναν τις σκάλες ο ένας πίσω από τον άλλο, σκυμμένοι κάτω από νταμιτζάνες και βαρέλια. τα πρόσωπά τους ήταν κρυμμένα πίσω από τσουβαλένιες κουκούλες. "Τώρα οι κουκούλες θα τραβηχτούν και θα τους αναγνωρίσω", σκεφτόμουνα με ανυπομονησία και με φόβο. Αλλά δεν ξεκολλούσα το βλέμμα μου από πάνω τους. μόλις έστρεφα το βλέμμα μου στο πλήθος που πλημμύριζε εκείνα τα στενοσόκακα, έβλεπα να με αιφνιδιάζουν πρόσωπα αναπάντεχα, που επανεμφανίζονταν από παλιά, που με κοιτούσαν έντονα σαν να ήθελαν να τα αναγνωρίσω, να με αναγνωρίσουν, σαν να με είχαν ήδη αναγνωρίσει.Ίσως κι εγώ, στον καθένα από αυτούς, να θύμιζα κάποιον που ήταν νεκρός. Είχα μόλις φτάσει στην Αδέλμα και ήμουν ήδη ένας από αυτούς, είχα περάσει στη δική τους πλευρά, μπερδεμένος σ’ εκείνον τον κυματισμό ματιών, ρυτίδων, μορφασμών.



Σκέφτηκα: "Ίσως η Αδέλμα να είναι μια πόλη στην οποία φτάνει κανείς όταν πεθαίνει και στην οποία ξαναβρίσκει τα άτομα που είχε γνωρίσει. Αυτό σημαίνει πως έχω πεθάνει κι εγώ". Σκέφτηκα επίσης: "Σημαίνει ακόμα πως στο υπερπέραν δεν υπάρχει ευτυχία".   
Η Αργεία του Gerard Trignac

Η Αρμίλλα  του Gerard Trignac

Η Εσμεράλδα του Gerard Trignac

Η Λεωνία του Gerard Trignac
Η Πενθεσίλεια του Gerard Trignac

Η Ζηνοβία του Gerard Trignac

Η Ζεμρούνδη του Gerard Trignac


 Διαβάζοντας το απόσπασμα "Οι πόλεις και η μνήμη.4." του βιβλίου τα παιδιά του εργαστηρίου  Y2lab  στην Αθήνα ζωγράφισαν την "Ζόρα" έτσι όπως εκείνα την φαντάστηκαν. 

Le città e la memoria.4. 
Al di là di sei fiumi e tre catene di montagne sorge Zora,città che chi l'ha vista una volta non può piú dimenticare.Ma non perché essa lasci come altre città memorabili un' immagine fuor del comune nei ricordi.Zora ha la proprietà di restare nella memoria punto per punto, nella successione delle vie, e delle case lungo le vie, e delle porte e delle finestre nelle case, pur non mostrando in esse bellezze o rarità particolari.Il suo segreto è il modo in cui la vista scorre su figure che si succedono come in una partitura musicale nella quale non si può cambiare o spostare una sola nota. L'uomo che sa a memoria com'è fatta Zora, la notte quando non può dormire immagina di camminare per le sue vie e ricorda l'ordine in cui si succedono l'orologio di rame, la tenda a strisce del barbiere, lo zampillo dai nove schizzi, la torre di vetro dell'astronomo, la edicola del venditore di cocomeri,la statua dell'eremita e del leone, il bagno turco,il caffè all'angolo, la traversa che va al porto. Questa città che non si cancella dalla mente e come un' armatura o reticolo nelle cui caselle ognuno può disporre le cose che vuole ricordare: nomi di uomini illustri,virtù,numeri,classificazioni vegetali e minerali, date di battaglie, costellazioni, parti del discorso.Tra ogni nozione e ogni punto dell' itinerario potrà stabilire un nesso d'affinità o di contrasto che serva da richiamo istantaneo alla memoria. Cosicché gli uomini piú sapienti del mondo sono quelli che sanno a mente Zora.
Ma inutilmente mi sono messo in viaggio per visitare la città: obbligata a restare immobile e uguale a se stessa per essere meglio ricordata, Zora languì, si disfece e scomparve. La Terra l'ha dimenticata.


Βασιλική Κάππα
                             
Οι Αόρατες Πόλεις της πολυπράγμονος Βασιλικής Κάππα ****



         
Le città e gli scambi. 3.

Entrato nel territorio che ha Eutropia per capitale, il viaggiatore vede non una città ma molte,di eguale grandezza e non dissimili tra loro,sparse per un vasto e ondulato altopiano.Eutropia è non una ma tutte queste città insieme;una sola è abitata,le altre vuote;e questo si fa a turno.Vi dirò ora come.Il giorno in cui gli abitanti di Eutropia si sentono assalire dalla stanchezza e nessuno sopporta piú il suo mestiere,i suoi parenti, la sua casa e la sua via,i debiti,la gente da salutare o che saluta,allora tutta la cittadinanza decide di spostarsi nella città vicina che è lí ad aspettarli,vuota e come nuova,dove ognuno prenderà un altro mestiere, un'altra moglie, vedrà un altro paesaggio aprendo la finestra,passerà le sere in altri passatempi amicizie maldicenze.Cosí la loro vita si rinnova di trasloco in trasloco,tra città che per l'esposizione o la pendenza o i corsi d'acqua o i venti si presentano ognuna con qualche differenza dalle altre.Essendo la loro società ordinata senza grandi differenze di ricchezza o di autorità, i passaggi da una funzione all'altra avvengono quasi senza scosse; la varietà è assicurata dalle molteplici incombenze, tali che nello spazio d'una vita raramente uno ritorna a un mestiere che già era stato il suo.
Cosí la città ripete la sua vita uguale spostandosi in su e in giù sulla sua scacchiera vuota.Gli abitanti tornano a recitare le stesse scene con attori cambiati; ridicono le stesse battute con accenti variamente combinati;spalancano bocche alternate in uguali sbadigli.Sola tra tutte le città dell'impero, Eutropia permane identica a se stessa. Mercurio,dio dei volubili,al quale la città è sacra, fece questo ambiguo miracolo.

Η Ευτροπία της Ευφροσύνης Τσακίρη

Η Ισαύρα της Ευφροσύνης Τσακίρη

Η Ζοβεΐδα της Ευφροσύνης Τσακίρη 

Η Εσμεράλδα της Ευφροσύνης Τσακίρη 



 Invisible  Cities από το προσωπικό project της Lisel Jane Ashlock


*Μια από τις πολλές υπέροχες λέξεις που μας θυμίζει στην "Κάδμω" η Μέλπω Αξιώτη
** Η δουλειά πχ της Αμερικανίδας της Amy Casey τουλάχιστον από το 2006 και μετά δείχνει να είναι επηρεασμένη από τις Αόρατες Πόλεις! http://www.amycaseypainting.com/




***Στο διαδίκτυο υπάρχει στην διάθεση όλων μας η ωραία ανάρτηση της Ελένης Πούλου,εδώ, και η καλοδουλεμένη ανάλυση του Θοδωρή Χιώτηεδώ ,(καμία σχέση αμφότεροι με αυτά που θέλησα να στηλιτεύσω πιο πάνω,ίσα ίσα κάνουν γενναιόδωρο μοίρασμα γνώσεων,μπράβο τους). Προσωπικά αρκούμαι στην μια και μοναδική λέξη που χρησιμοποίησα για να εκφράσω γνώμη για το βιβλίο: αριστουργηματικό.
****Της Βασιλικής Κάππα το μυθιστόρημα "Η Δίαιτα της Ύαινας" πολύ μου είχε αρέσει κι έγραψα γι αυτό τότε που δειλά και αυθόρμητα άρχιζα (και δεν κοίταζα δεύτερη φορά ό,τι έγραφα) -όταν περίσσευε λίγος χρόνος από το ζόρικο κουπί που τραβούσα στο βιβλιοπωλείο προσπαθώντας να το σώσω- να γράφω σε τούτο το μπλογκ, μην αφήνοντας πάντως ασχολίαστα τα μισακά πχ οπισθόφυλλα καλών βιβλίων.


Σχόλια

  1. Λατρεύω τον Καλβίνο και τα 8 βιβλία του που έχω διαβάσει.
    Όμως, δεν δικαιούμαι "διά" να ομιλώ. Ο λόγος; Τις Αόρατες πόλεις δεν κατάφερα να τις προχωρήσω πάνω από τη σελίδα 30-40. Και τις δυο φορές που προσπάθησα.
    Μάλλον κάτι δεν πιάνει το κλούβιο μου μυαλό. Σκοπεύω, ωστόσο, να ξαναδοκιμάσω στο(άπω) μέλλον, μήπως και μου έρθει η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος.
    (Τώρα που ομολόγησα το κρίμα μου, θα με έχετε φίλη;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Φυσικά και θα σας έχω!
      Ξέρετε,είναι πολύ "κουλό"βιβλίο,ντιπ φευγάτο.Όχι δύσκολο ή στριφνό κτλ,φευγάτο.Οι μισοί στην λέσχη το λάτρεψαν καιοι άλλοι τίποτα,δεν.Λάτρεις του Καλβίνο και μια χαρά μυαλά όλοι.

      Διαγραφή
    2. Καλά, έτσι όπως το πάτε και κάνετε 5 μέρες να μου απαντήσετε, θα πάψω εγώ να σας έχω φίλη. Με όλο το κόστος που συνεπάγεται η ...παύση.
      Κατά βάθος περίμενα να μου πείτε ότι συμβαίνουν αυτά. Όμως γιατί συμβαίνει σε μένα να είμαι πτωχή τω πνεύματι, όχι μόνο στις Αόρατες πόλεις αλλά και σε άλλα [ορατά-ορατότατα] γνωστά βιβλία; Πού να σας τα απαριθμήσω... Ντρέπομαι για λογαριασμό μου.

      Διαγραφή
    3. Όοοοοχι,να μην πάψετε,έχω σοβαρούς λόγους που αργώ.Δεν μπορώ να σας τους πω εδώ.Αν έχετε κάνα μεηλάκι θα κάνω εξομολογήσεις ευχαρίστως.
      Όσον αφορά τα βιβλία ποια πχ;Για πείτε.Κι εγώ το παθαίνω,σιχαίνομαι μάλιστα και μερικά δεν πα΄να΄ναι αριστουργήματα.Δεν τα χωνεύω.Τις "Αόρατες Πόλεις" κι αν δεν τις είχα αγαπήσει πάντως δεν θα τις στόλιζα,είναι απλώς άλλο ανέκδοτο,που λένε.

      Διαγραφή
    4. Επικεντρώθηκα στην αναγνωστική ανεπάρκειά μου και δεν είπα λέξη για το πόσο ωραίες είναι οι παιδικές ζωγραφιές, μεροληπτώντας υπέρ αυτών. Πάντα. Έτσι ψυχωσική που είμαι. (Κι εδώ; Ναι, και εδώ.)

      Όσο για την αμεσότητα της απάντησης, παρά την σπασαρχίδικη καθυστέρηση (πιπέρι στη γλώσσα), αν μπορώ, ας κάνω και διαφορετικά.
      Και κότερο διαθέτομεν και μυαλά πανέ και sofa για την ψυχανάλυσή σας -και όχι μόνο. Kαι μέιλ, βεβαίως-βεβαίως: rosa7mund@gmail.com

      Διαγραφή
  2. Το βιβλίο είναι εξαιρετικά ιδιαίτερο! Οι πόλεις και οι μνήμες... Δεν είναι σπουδαίο;
    Έχει τέτοια φαντασία ο άνθρωπος, τέτοια έμπνευση, τέτοια ευαισθησία. Και τόση γνώση! Και άποψη, δεν είναι απλά παραμυθάκια οι ιστορίες των αόρατων πόλεων. Και ο Μάρκο Πόλο, πώς δένει ο Μάρκο Πόλο με τις πόλεις του Καλβίνο...
    Ξαναμπήκα στον κόσμο των αόρατων πόλεων. Και τα έργα που παρουσιάζεις συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα. Πολύ ωραία ανάρτηση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου