"Σπούτνικ Αγαπημένη",Χαρούκι Μουρακάμι/ 村上春樹 , "スプートニクの恋人"


http://www.harukimurakami.com/


Σύνθεση φωτογραφίας V.G.



Τον Χαρούκι Μουρακάμι θα τον χαρακτήριζα χωρίς δισταγμό ως έναν πολύ ενδιαφέροντα αν και άνισο ,δικαίως όμως παγκόσμιας εμβέλειας συγγραφέα και θαρρώ ότι δεν είμαι η μόνη που το πιστεύει έχοντας αποδεχτεί παράλληλα ότι η κόπωση είναι αναπόφευκτη στους τόσο παραγωγικούς συγγραφείς όπως αυτός και πως αχνοφαίνεται από χρόνια σε ορισμένα κείμενά του. Δεν με ενοχλεί, αγαπάω τον Μουρακάμι στο σύνολό του γιατί και στα μείζονα μα και στα δεύτερα έργα του,η γραφή του παραμένει χαρακτηριστικά προσωπική-επιμελώς ατημέλητη,φαινομενικά απλή με κάπως κοφτές διατυπώσεις όμως με πλήθος διαφορετικών και πλούσιων σε συναισθήματα και μηνύματα αναγνώσεων-, και καταφέρνει να ξεπερνά αθόρυβα τις αδυναμίες της,όποιες και όπου εμφανίζει.
Όσο για τα χιλιοειπωμένα περί δυτικοποίησης της γιαπωνέζικης λογοτεχνίας και πόσο έντονο και καθοριστικό είναι αυτό και στον Μουρακάμι,ήταν πάντα τα τελευταία στοιχεία που με απασχολούσαν ειδικά στα δικά του βιβλία.Στον Μουρακάμι σημασία έχει,θαρρώ, η βαθύτερη ουσία των πραγμάτων, αυτή που φωλιάζει στην περίτεχνα εκμαιευμένη υπαρξιακή αγωνία των χαρακτήρων που χτίζει με καθαρά υλικά σε όλα τα δυτικού περιτυλίγματος πλην λεπτεπίλεπτα σύγχρονα γιαπωνέζικα θέματά του και ευτυχώς,γιατί έτσι γίνονται οικεία σε πλατύτερο ή αν θέλετε και στο μη γιαπωνέζικο κοινό, αποτέλεσμα που κρίνω μόνον θετικά.Λογοτεχνία απ΄όλον και για όλον τον κόσμο είναι μια θέση που ακόμα υποστηρίζω καθώς δεν θεωρώ το διάβασμα προνόμιο των ελίτ κανενός είδους και επικροτώ το μπόλιασμα της μιας κουλτούρας από και με την άλλη βρίσκoντας αντιδραστικές κατά βάθος τις κραυγές ότι η πολιτισμική δυτικοποίηση του πλανήτη είναι κακό φαινόμενο, σίγουρα δεν είναι τόσο απλοϊκά τα πράγματα.Η επικράτηση -άλλοτε ειρηνικά κι άλλοτε επιθετικά,αυτό φυσικά το συζητάμε κριτικά-, του δυτικού μοντέλου συνιστά, εκτός των ηχηρών που ξέρουμε ποια είναι(οι συνέπειες πχ της σκληρής αποικιοκρατίας που έκαναν οι Ευρωπαίοι και πληρώνουμε  τώρα κι εμείς στην Ελλάδα δικά μας μα και αυτά τα συγκεκριμένα δικά τους κερατιάτικα ,ας μην την ανοίξουμε τώρα αυτή την κακοφορμισμένη πληγή όμως ) είναι πολύ απλά μια ακόμα διαδοχή καταστάσεων από τις συνεχείς που συμβαίνουν από καταβολής κόσμου στον πλανήτη:εναλλαγή της ζωής αυτής καθαυτής και αέναη ροή της ιστορίας του είδους μας με τις δυο της όψεις,την καλή και την άθλια,η οποία είναι,μα αναρωτιέστε, ποια; Η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο!
Κι αυτό δεν είναι ίδιον μονάχα της "κακιάς"Δύσης που βεβαίως σέρνεται και δεν τιμά τα επιτεύγματά της και μοιάζει να έχει κάνει τον κύκλο της κι εμείς να πηγαίνουμε σαν τα πρόβατα στο σφαγείο,σε κάτι άλλο,που δεν ξέρω τι (μπορεί να) είναι μα δείχνει όλο και πιο καθαρά σαν η αρχή του τέλους της.

Τις σκέψεις αυτές και άλλες πολλές,πολιτικές και μη, τις πυροδότησε η ανάγνωση του "Σπούτνικ Αγαπημένη" (κι ας μην είναι πολιτική λογοτεχνία,γιατί να είναι;)του ένατου μυθιστορήματος του Χαρούκι Μουρακάμι  (έκδοση το 1999,εδώ κυκλοφόρησε το 2008 μεταφρασμένο για την Ωκεανίδα από τον Λεωνίδα Καρατζά,από τα αγγλικά), μονίμως υποψήφιου για Νόμπελ(σοβαρό κριτήριο δεν το θεωρώ μα με το πες πες των άλλων και την ανεκδοτολογία για τον Ροθ και τον Μουρακάμι ας το αναφέρω,χώρια που ένα Νόμπελ μπορεί να το θέλει κι ο ίδιος)και που ένα μέρος της απλής και ελκυστικής και για την λιτότητά της μυθοπλασίας του καταπιάνεται με την μεγάλη εξάρτηση ενός εύθραυστου αλλά και ενός δυνατού θεωρούμενου ατόμου από ένα άλλο,δίχως να φτάνει αυτό να γίνεται εκμετάλλευση μόνο και μόνο επειδή μια απώλεια απρόσμενη σαρώνει και σκεπάζει όλα τα άλλα .
Κατεξοχήν μοντέρνος,έτσι λέω, συγγραφέας ο Μουρακάμι με θεματολογία που αφορά πολύ και καίρια τους συγκαιρινούς μας ανθρώπους κι όχι απαραιτήτως νεωτερικός είτε στην γλώσσα είτε στην τεχνική,πλάθει για μια ακόμα φορά έναν μεστό και σε σωστή δόση μυστηριώδη χαρακτήρα θηλυκού γένους ως κέντρο του οικοδομήματός του ενώ ο ίδιος παίρνει τον ρόλο του ενδοδιηγητικού αφηγητή που δεν μπορεί ή δεν θέλει να επηρεάσει με την δική του παρουσία τις καταστάσεις που διαδέχονται η μια την άλλη και είναι πέρα από την λογική του μέσου ανθρώπου των πόλεων αν και διόλου απίθανες να του συμβούν. 
Πλέκει μαστόρικα τα όχι και πολλά θα έλεγα γεγονότα,εμπλέκει με φειδώ τα μάλλον λίγα πρόσωπα -τρία για την ακρίβεια-σε διάφορες καταστάσεις ταξιδεύοντάς τα μέχρι και στην Ελλάδα,αναρωτιέται για τον έρωτα κυρίως και πόσο σαν αναπάντεχη σφυριά πέφτει στο κεφάλι ανδρών και γυναικών και τελικά μέσα από την ξαφνική σωματική εξαφάνιση σ΄ένα ελληνικό νησί ντάλα καλοκαίρι της Σουμίρε, της κεντρικής του ηρωίδας , τραβάει προσεκτικά δεκάδες ωραίες,λεπτές κλωστούλες για να υφάνει μια καλή-όχι την καλύτερή του-, ερωτικο/υπαρξιακή ιστορία στην οποία έχουν επιτελική θέση τα όνειρα και οι σημασίες ή οι μη-σημασίες τους σ΄ένα βιβλίο λίγων σελίδων που διαβάζεται εύκολα,είναι βατό,πειστικό και σου βάζει κάμποσα να σκεφτείς πάνω σ΄αυτά που πραγματεύεται δίχως να παριστάνει το εγχειρίδιο φιλοσοφίας.

Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο:
"Ήταν άνοιξη, όταν η Σουμίρε, στα είκοσι δύο της χρόνια, ερωτεύτηκε για πρώτη φορά. Και ήταν μια αγάπη δυνατή, ένας πραγματικός τυφώνας που σάρωσε το τοπίο της ζωής της -ισοπεδώνοντας τα πάντα στο διάβα του, παρασέρνοντας ό,τι ήταν όρθιο, διαλύοντας το, συνθλίβοντάς το. Η ένταση του τυφώνα δεν μειώθηκε καθόλου καθώς διέσχιζε τον ωκεανό, έκανε στάχτη το Άνγκορ Βατ, κατάκαψε μια ινδική ζούγκλα, μαζί με τις τίγρεις και τα άλλα ζώα, για να μετατραπεί σε αμμοθύελλα στην περσική έρημο θάβοντας ένα εξωτικό φρούριο κάτω από μια θάλασσα άμμου. Με άλλα λόγια, ήταν ένας έρωτας τεραστίων διαστάσεων. Το αντικείμενο του έρωτά της έτυχε να είναι δεκαεφτά χρόνια μεγαλύτερό της και παντρεμένο. Και το σημαντικότερο: ήταν γένους θηλυκού. Απ' αυτό ξεκίνησαν όλα και σ' αυτό κατέληξαν. Σχεδόν.".Ο Κ. είναι ερωτευμένος με τη Σουμίρε, όμως η Σουμίρε είναι ερωτευμένη με τη Μίου. Κι ενώ η Σουμίρε περνάει μια φάση ενδοσκόπησης για να καταλάβει αν το ότι είναι ερωτευμένη με τη Μίου σημαίνει πως είναι ομοφυλόφιλη, ο Κ. παρηγοριέται στην αγκαλιά της μητέρας ενός μαθητή του.Το ερωτικό τρίγωνο που έγινε κουβάρι θα μπερδευτεί ακόμη περισσότερο όταν η Μίου θα τηλεφωνήσει στον Κ. από ένα ελληνικό νησί για να του ανακοινώσει πως η Σουμίρε εξαφανίστηκε.Τη λύση του αινίγματος θα δώσει η συγγραφική ιδιοφυΐα του Μουρακάμι, που ξέρει να βρίσκει την ποιητική διάσταση ακόμη και της πιο πεζής καθημερινής κατάστασης."Όλοι οι πρωταγωνιστές των βιβλίων μου ψάχνουν κάτι σπουδαίο -για τους ίδιους τουλάχιστον", λέει ο Μουρακάμι. "Κι αυτή η αναζήτηση είναι μια περιπέτεια, μια δοκιμασία. Το σημαντικότερο όμως δεν είναι αυτό που ψάχνουν, αλλά η ίδια η αναζήτηση, επειδή τους δείχνει τη μοναξιά τους, ότι πρέπει να σταθούν στα πόδια τους, να είναι ανεξάρτητοι και να παλέψουν με όλες τους τις δυνάμεις. Μιλάμε για μια μικρή οδύσσεια".Ένα μεγάλο μέρος του Σπούτνικ αγαπημένη εκτυλίσσεται σ' ένα ελληνικό νησί, έξω από τη Ρόδο. "Ζούσαμε [: με τη γυναίκα του, Γιόκο] σ' ένα ελληνικό νησί από το 1986 μέχρι το 1989", λέει ο Μουρακάμι. "Ήταν το τέλειο μέρος για έναν συγγραφέα. [...] Όταν γράφω ένα μυθιστόρημα ή ένα διήγημα μπαίνω σ' έναν πολύ προσωπικό χώρο. Δεν είναι ο πραγματικός κόσμος. Ίσως είναι το ασυνείδητο. Σαν να σκάβω, όλο και πιο βαθιά, μια τρύπα στη γη, και να κατεβαίνω κάτω, στα σκοτάδια. Εκεί μέσα βλέπω πολλά πράγματα που δεν ανήκουν στον πραγματικό κόσμο -πράγματα μυστικά, σημάδια, σύμβολα, μεταφορές. Αυτά τα εξωπραγματικά πράγματα είναι για μένα πιο πραγματικά κι από την ίδια την πραγματικότητα".


υγ.Έχει και παραέχει σημασία τι διαβάζεις,πού και πότε.Μια φορά την πάτησα και διάβαζα σε πτήση την θαυμάσια πλην απείρως μελαγχολική "Θάλασσα"του Μπάνβιλ,είχε και αναταράξεις, κόντεψα να πάθω κατάθλιψη,είπα,δεύτε τελευταίον ασπασμόν.Έκτοτε δεν την ξαναπατάω και μια χαρά μου ήρθε σε ταξίδι  που έκανα πρόσφατα ο Χαρούκι,μια χαρά!

Σχόλια

  1. Γεια σας, εν βιβλίοις αγαπημένη!

    Βρίσκω τον Μουρακάμι μεγάλο παραμυθά της σχολής του μαγικού ρεαλισμού, ευχάριστο και ενδιαφέροντα στα 6-7 βιβλία του που έχω διαβάσει.

    Η Σπούτνικ συμπαθητική. Μιλάω με γενικότητες, γιατί μεσολαβεί μια απόσταση χρόνων από την ανάγνωσή της. Όμως, έχει απομείνει η ανάμνηση, όπως συνήθως συμβαίνει.
    Το βιβλίο του που ξεχώρισα πέρα από "Το κουρδιστό πουλί" ήταν το "Νότια των συνόρων, δυτικά του ήλιου", γιατί μου θύμιζε την "Καζαμπλάνκα". Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλώς την!Να προσθέσω στα ξεχωριστά του και το "Νορβηγικό Δάσος" που μ΄αρέσει έτσι εφηβικά θα έλεγα,πεισματικά; Νομίζω πάνω κάτω αυτά είναι τα μείζονά του.Βέβαια δεν έχω διαβάσει την τριλογία 1Q84.Την έχετε υπόψη,λέει τίποτα;

      Διαγραφή
    2. Η τριλογία του 1Q84 είναι ένα ολόκληρο σύμπαν με παράλληλες πραγματικότητες, μυστικές αδελφότητες, πληρωμένους δολοφόνους κι εγώ δεν ξέρω τι άλλο, όλα με τον μαγικό τρόπο του Μουρακάμι.
      Δεν είναι βιβλίο ιδεών. Έχει όμως την αξία του σαν ένα παραμυθένιο ανάγνωσμα.
      Αν σας πέσει στα χέρια, να το διαβάσετε. Θα το καταφχαριστηθείτε.

      Διαγραφή
    3. Σας εμπιστεύομαι και το βάζω στα πολύ προσεχώς μου,αγαπώ τον Μουρακάμι και το ομολογώ!

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου