"Η Κοινή Ανθρώπινη Μοίρα",Σάμιουελ Μπάτλερ (1835-1902)/ Samuel Buttler,“The Way of All Flesh”



Το Εγώ και το Εμείς.




Τα ανθρώπινα υποκείμενα στη Λογοτεχνία.

"The Way of All Flesh" είναι ο τίτλος του αυτοαναφορικού μυθιστορήματος ενηλικίωσης του Άγγλου Σάμιουελ Μπάτλερ (1835-1902) που γράφτηκε ανάμεσα στα 1873 and 1884 και κυκλοφόρησε το 1903,έναν χρόνο μετά τον θάνατό του.Με τίτλο "Η Κοινή Ανθρώπινη Μοίρα" το έργο κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1994 σε μετάφραση Έφης Καλλιφατίδη για τη σειρά των εκδόσεων Γκούτενμπεργκ Orbis Literae που μας έχει δώσει σημαντικά έργα της δυτικής λογοτεχνίας μεταφερμένα με τρόπο πολύ αξιόλογο(μεταφράσεις που δείχνουν αντοχή στη αναμενόμενη φθορά τους από την αδιάκοπη ζύμωση της υπέροχης αυτής γλώσσας που μιλάμε και γράφουμε-και συχνά κακοποιούμε-,επιμέλειες αν μη τι άλλο με άποψη,προλόγους,επίμετρα με ενδιαφέρον,υποσημειώσεις όπου χρειάστηκε κτλ).

Ο Μπάτλερ σε μια πρώτη ανάγνωση ίσως προκαλέσει στον αναγνώστη,προφανώς εκείνον που έχει ένα κάποιο θεωρητικό υπόβαθρο,την εντύπωση ότι δεν μοιράζεται καμία συλλογική αγωνία -αυτή είναι μια κατάλληλη λέξη και για τη στάση του κεντρικού του ήρωα -για την αδικία που συνθλίβει και αφανίζει ανθρώπους άλλων τάξεων και κοινωνικών ομάδων πέρα από τη στενά εννοούμενη σαν δική του. Η προσωπική δυστυχία/ατυχία του να είναι γιος θρησκόληπτων μελών της αστικής τάξης είναι αυτή που τον τροφοδοτεί με υλικό από συγκεκριμένο θεματικό απόθεμα (οι κληρικοί της βικτωριανής εποχής,οι δογματικές τους συγκρούσεις και ο αντίκτυπος στις οικογένειές τους).
Πόσο αντιπροσωπευτική όμως ήταν για την εποχή της η περίπτωση αυτή ;Τι συνέβαινε γενικότερα; Παρότι προσωπικά τα προβλήματα του κεντρικού ήρωα του Μπάτλερ θα μπορούσαν να αφορούν μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων της ίδιας ή κάποιας άλλης θρησκευτικής ομάδας στην περίοδο όπου τοποθετεί τα όσα συμβαίνουν, ανεξάρτητα από την οικονομική επιφάνεια των ανθρώπων, ή από ένα σημείο και μετά η γενίκευση είναι αυτονόητη γιατί η καταπίεση λόγω θρησκοληψίας ήταν, και ακόμα στις μέρες μας είναι, πραγματική και λίγο μετρά αν εδώ αφηγείται κάποιος μία μόνο και ποσοτικά μικρότερη εκδοχή της; Και αν ναι,πόσο ενδιαφέρει η πορεία ζωής ενός τέτοιου ήρωα,όταν έχει προηγηθεί πχ ο Ντίκενς (1812-1870) στην ίδια χώρα με τα οπωσδήποτε πιο άμεσα και πιο λαϊκά καταγγελτικά του μυθιστορήματα με τα εκπληκτικά κατά κοινή ομολογία γαϊτανάκια δεκάδων χαρακτήρων έξοχα σκιαγραφημένων και απ΄όλες τις τάξεις ή όταν πάνω κάτω αυτή την περίοδο ανασαίνουν στη Ρωσία ο Τολστόι (1828-1910) και ο Ντοστογιέφκσι (1821-1881)-οι κατά τη γνώμη μου μεγαλύτεροι όλων μετά τους Έλληνες τραγικούς-,με έργα στα οποία υφαίνονται ασφυκτικοί ιστοί με τραχιά νήματα παρμένα από μίτους καταστάσεων δίχως εύκολες λύσεις που αφορούν στην αρχή ένα πάσχον ανθρώπινο υποκείμενο που σύντομα όμως αντιπροσωπεύει τους πολλούς,έργα μεγάλου ύφους, ξέχειλα από αδιατίμητο ουμανισμό για όλα τα ανθρώπινα πλάσματα; 
Ή μήπως ουσιαστική διαφορά σε νοηματικό επίπεδο δεν υπάρχει ,αυτή η αλήθεια που περιέχει η ευρηματική φράση The Way of All Flesh είναι η μόνη κοινή αλήθεια -η α λ ή θ ε ι α,ποια μοίρα και κουραφέξαλα-το μοναδικό που κι αυτό αδιατίμητα ισχύει και η εντύπωση του απαιτητικού και ίσως υπέρ του δέοντος σχολαστικού αυτού αναγνώστη που θα βάλει τέτοια ερωτήματα,δεν οφείλεται παρά στην διαφορετική,τη διόλου λαϊκή,την εναργή, ευλύγιστη, σύνθετη,με πολλές δομές επιφάνειας και βάθους,με λογοτεχνικές εν ολίγοις αρετές μα κυνική και μαζί ξινή και σε πολλά σημεία κατά θλιβερό τρόπο μισογύνικη γραφή του Μπάτλερ;Μπορεί.

Γιατί πια πόσα και ποια κοινωνικά στρώματα μπορεί ή οφείλει -και αν ναι,σε ποιον το οφείλει-να χωρέσει ο κληρικαλιστικός και αντικληρικαλιστικός καμβάς της καλά δομημένης αν και υπέρ του δέοντος εκτενούς-έτσι νομίζω-αυτής αφήγησής του για να γίνει ευρύτερα αντιληπτή η πεμπτουσία της, δίχως μελοδραματισμούς ή ανιαρούς διδακτισμούς ώστε να καταγγελθεί και φυσικά να πάψει η υποκρισία που κυριαρχεί σε μια ανομοιογενή μα υπαγόμενη στις ίδιες αρχές κοινωνία;   
Σε ποιο στάδιο σε κάθε εποχή είναι ή γίνεται και από τι ή πότε και σε ποιες περιστάσεις και κοινωνικές κι άλλες συγκυρίες η μοίρα ενός ατόμου ξεχωριστά ή σύσσωμης της τάξης στην οποία ανήκει κοινή; Ενδιαφέρει εδώ τον Μπάτλερ η αγωνία των άλλων;Κι αν όχι γιατί να του δώσει τον χρόνο του ο σημερινός αναγνώστης;Για να μάθει πώς και πότε θα απογαλακτιστεί από τους σιχαμένους παπαδόπληκτους γονείς του ένας κάποιος Έρνεστ Πόντιφεξ  στο τέλειωμα της βικτωριανής εποχής που μπορεί στο κάτω κάτω ουδόλως, αν αυτός ζει εδώ και τώρα στο άλλο άκρο της Ευρώπης, να τον νοιάζει;
Τι καθορίζει τη ζωή και το θάνατο των ανθρώπινων υποκειμένων ανά τους αιώνες;Η σοφία ενός μεγαλόθυμου Θεού που θέλει όλους τους ανθρώπους ενώπιόν Του-και εκείνοι το δέχονται αυτό σαν τον βασικό ηθικό άξονα της φιλοσοφίας που διέπει τον βίο τους-ως τα τελειότερα εκ των πλασμάτων Του απολύτως ίσα μεταξύ τους με δικλείδα τους την ελεύθερη βούληση ;
Ή η μαύρη αλήθεια είναι πώς ενώ ο καλός και ελεήμων Θεός ασχολείται με τους συμπαντικούς του γρίφους εδώ κάτω και διαχρονικά οι πλούσιοι είναι αυτοί που διαφεντεύουν τον γαλάζιο πλανήτη με εξουσία ασκούμενη από ποικίλες ολιγαρχίες πάνω στις μεγάλες μάζες με κάθε τρόπο,βίαιο ή μη,που στα μέσα χειραγώγησης δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνει την οικογένεια, την εκπαίδευση,την τέχνη, τη διασκέδαση,την πίστη στον Θεό άρα και τον έλεγχο των νοοτροπιών που αναπτύσσονται στις βάσεις κυρίως των κοινωνιών με τις λατρευτικές πρακτικές των θρησκειών όπως εκρήγνυνται ή σβήνουν στο εσωτερικό τους;

Τα παραπάνω είναι μερικά μόνο από τα ενδιαφέροντα ερωτήματα που προκαλεί στον αναγνώστη η σπαρακτική αφήγηση του Μπάτλερ.Αυτό και μόνο-η πρόκληση τόσων σκέψεων- κάνει το μυθιστόρημα θελκτικό ακόμα κι αν βλέπει ο αναγνώστης ότι διαφωνεί ιδεολογικά,ας το πούμε έτσι, με τον συγγραφέα για τον τρόπο και ίσως και τον πολιτικό λόγο για τον οποίο εξατομικεύει την συμπεριφορά και την όλη πορεία ζωής του ήρωά του.Στο κάτω κάτω δικός του είναι.Και κάτι παραπάνω,είναι ο ίδιος. Συντηρητικός και μαζί αιρετικός και ανατρεπτικός, ανασφαλής, επιθετικός, είρων, ευφυής,όπως πολλοί χαρισματικοί άνθρωποι που έχουμε την τύχη να υπάρχει εύκολη πρόσβαση στην πολιτιστική κληρονομιά που άφησαν.


Samuel Butler


Ας παρακολουθήσουμε ως ένα σημείο -χρησιμοποιώντας στοιχεία και από την ανάλυση εδώ: https: //www.cliffsnotes.com/literature/w/the-way-of-all-flesh/ about-the-way-of-all-flesh- τη δυναμική αφήγηση που κάνει ο Όβερτον,διορατικός φίλος των Πόντιφεξ -που μάλλον δεν τους ονομάζει έτσι τυχαία Pontifex-,νονός του κεντρικού ήρωα Έρνεστ Πόντιφεξ και ερωτευμένος (ο έρωτάς του δεν ευοδώνεται ποτέ) από τα νεανικά του χρόνια  με τη θεία του Έρνεστ κι ένα από τα ανοιχτόμυαλα πρόσωπα της οικογένειας,την Αλήθεια (στο  αγγλικό κείμενο Alethea) Πόντιφεξ,για να μπούμε στο κλίμα της εποχής που αναψηλαφεί ο Μπάτλερ και να καταλήξουμε στα δικά μας συμπεράσματα με τη σιγουριά, σε κάθε περίπτωση, ότι διαβάσαμε ένα κείμενο ικανό να δώσει εκτός από αισθητική απόλαυση αφορμές για περαιτέρω σκέψεις και συζητήσεις με ουσία. 

Ο Τζων  Πόντιφεξ λοιπόν,εκ των πρώτων Πόντιφεξ,  μαραγκός που αρέσκεται να ζωγραφίζει και να παίζει μουσική,εμφανίζεται στο τέλος του 18ου και ακολουθεί ο γιος του ο Τζωρτζ που στις αρχές του 19ου αιώνα, από την επαρχιακή και ταπεινή τους γενέτειρα πηγαίνει ευεργετούμενος από έναν θείο στο Λονδίνο και καταφέρνει να γίνει συνεχιστής της ανθηρής εκδοτικής επιχείρησής του.Τη σκυτάλη παίρνει ο δικός του γιος, ο Θίομπαλντ,συνομήλικος και φίλος του αφηγητή μας,του Όβερτον. Ο Έρνεστ είναι ο μεγαλύτερος γιος αυτού του Πόντιφεξ και της Κριστίνα Όλαμπι,κόρης του εφημέριου ενός χωριού κοντά στο Καίμπριτζ όπου ο 23χρονος και άβγαλτος στη ζωή των ενηλίκων Θίομπαλντ σπουδάζει για να γίνει κληρικός κατ΄επιθυμία του πατέρα του.Ο Όβερτον διηγείται με συγκρατημένη αλλά απολαυστική ειρωνεία πώς η 27χρονη Κριστίνα και η καπάτσα μητέρα της μετά από πενταετή αρραβώνα κάνουν επιτέλους τον Θίομπαλντ γαμπρό.Το ζευγάρι εγκαθίστανται σε ένα χωριό όπου ο γαμπρός κελεπούρι θα ασκήσει τα ιερατικά του καθήκοντα και θα αποκτήσει παιδιά με την θρησκόληπτη παραλίγο γεροντοκόρη δεσποσύνη που γίνεται μια σκληρή μητέρα,υποχείριο του πείσμονος και ψυχρού συζύγου της όπου όμως την βολεύει να τον χρησιμοποιεί ως αιτία της δικής της μιζέριας,αμφότεροι τα ίδια σκατά όπως θα λέγαμε σήμερα, άνθρωποι που τσιγκουνεύονται την αγάπη και την οικειότητα στα ίδια τους τα παιδιά .Ο Έρνεστ στα παιδικά του χρόνια γνωρίζει μόνο τη στενομυαλιά και τη θρησκοληψία των γονέων του,βιώνει την ανυπαρξία αγάπης ανάμεσα στα αδέλφια του κι αυτόν και συνηθίζει στην μοναξιά που φέρνει μια τέτοια καταθλιπτική παιδική ηλικία.
Το πανεπιστήμιο στο οποίο θα σπουδάσει για να γίνει κι αυτός κληρικός,θα είναι μια ακόμα κλωτσιά στο είναι και στα πιστεύω του,η αφορμή να γνωρίσει την ζωή από την καλή κι απ΄την ανάποδη,να πέσει θύμα οικονομικής εξαπάτησης από επιτήδειο που νόμισε συνοδοιπόρο και φίλο,να προσπαθήσει να ζήσει ανάμεσα στους φτωχούς για να δώσει μια έντιμη πλην βεβιασμένη και κατασκευασμένη από άλλους πριν από αυτόν σωτήρες των ανώνυμων φτωχών διέξοδο στην πίστη του και να μη τα καταφέρει βέβαια όχι γιατί είναι κακός,κάθε άλλο μα γιατί δεν είναι οι δυστυχισμένοι φτωχοί αυτοί καθ΄αυτοί το μέλημά του, έχω την εντύπωση και να εμπλακεί βλακωδώς σε μια ερωτική παρεξήγηση που τον οδηγεί στη φυλακή που σαν φάση στη ζωή του θα φέρει μια περίεργη λύτρωση τουλάχιστον από τη γονεϊκή βλακεία. Ο Θίομπαλντ και η Κριστίνα δεν στέκονται στο πλευρό του θεωρώντας πώς ενώ αυτοί υπήρξαν υποδειγματικοί γονείς εκείνος ήταν για ανεξήγητους λόγους-κάτι σαν μια τιμωρία από τον Θεό τους μα που δεν μπορούν να βρουν τις αιτίες της- η αποτυχία τους σαν γονείς αλλά έξω από τις προθέσεις τους και διάφορα τέτοια οπότε πρέπει να τον κρατήσουν σε απόσταση σαν να΄ναι αυτός ο μολυσμένος.
Ο Έρνεστ χάνει κάθε υπόλειμμα πίστης που του είχε μείνει.Επαναστατεί με τα δικά του μέτρα και σταθμά,εξεγείρεται ατομικά,κάνει πράγματα που ουδεμία σχέση έχουν με την αποστειρωμένη ζωή που περιμένουν απ΄αυτόν οι γονείς του και οι όμοιοί τους στις αντιλήψεις άνθρωποι.Όταν πια συναντά την Έλεν,μια κατώτερης τάξης νεαρή που δούλευε στο πατρικό του σπίτι,αλλάζει τελείως ζωή.  Την παντρεύεται προς απόλυτη απογοήτευση των γονιών του και στην αρχή ο έγγαμος βίος του μοιάζει να πετυχαίνει.Η κοινή του δουλειά με την Έλεν πάει καλούτσικα,αυτή είναι σε γενικές γραμμές εντάξει,  αποκτούν δυο παιδιά και συνεχίζει να έχει τη συμπαράσταση του νονού του του Όβερτον και της θείας του της Αλήθειας.Αλλά φευ,η Έλεν καταφέρνει να του τσακίσει κι αυτή το ηθικό.Η τύπισσα είναι και δίγαμη και αλκοολική.Στο τέλος τον εγκαταλείπει σύξυλο κι αυτόν και τα παιδιά τους.
Ο Έρνεστ δεν εμφανίζεται από τον Μπάτλερ σαν θύμα μιας δόλιας Ειμαρμένης που εν προκειμένω δρα σε... εκκλησιαστικά περιβάλλοντα.Είναι ένας από τους πολλούς καταπιεσμένους σε μια κοινωνία που παραπαίει από τους υποκριτικούς της κανόνες και οδηγεί τα μέλη της σε ηθική καταρράκωση αν δεν συμμορφωθούν.Ο Έρνεστ έχει εκείνη την ισχυρή εσωτερική φωνή που λέει σε ορισμένους να μη συμμορφωθούν και ο ίδιος παίρνει το ρίσκο της απόφασής του.Το θέμα δεν είναι όμως μονάχα τι κάνει αυτός και ότι αντιδρά.Σημασία έχει η στάση και των υπολοίπων που συγκροτούν αυτήν την σαπισμένη κοινωνία.Κι αυτοί είναι οι χειρότεροι.Αυτοί είναι το πρόβλημα και οι συνεχιστές του.
Ως τα 28 του όλα είναι ρευστά για τον νεαρό που έχει τολμήσει να κάνει του κεφαλιού του μα τότε θα λάβει το ασφαλισμένο στα χέρια του Όβερτον καταπίστευμα της στοργικής θείας του και με τη  βοήθεια του Όβερτον και όχι των απίστευτα στόκων γονιών του θα σταθεί στα πόδια του.Είναι θλιβερό που ο μόνος που θα του φερθεί με αγάπη είναι ο Όβερτον,στην ουσία ένας άνθρωπος ξένος, που δεν έχει καμία ουσιαστική υποχρέωση να τον στηρίξει κι όμως αυτός βρίσκεται δίπλα του και όχι οι πιστοί,όπως ισχυρίζονται, χριστιανοί γονείς του.Περίεργη πατρική φιγούρα πάντως κι ο Όβερτον,φανατικός εργένης,ψιλομισογύνης που σε κάμποσα απ΄όσα λέει ο ασκημένος αναγνώστης θα διακρίνει τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις.
Ο Θίομπαλντ αδυνατεί έτσι άκαμπτα που σκέφτεται να κατανοήσει πως με την εγωιστική,μικρόψυχη στάση του απέναντι στον πρωτότοκό του επιχειρεί να εκδικηθεί τον δικό του γονιό και πως μόνο χριστιανικά δεν φέρεται. Ψιλά γράμματα.Ο άνθρωπος που πρώτος λείανε το έδαφος γι αυτήν όλη την ασχήμια,ο Τζωρτζ Πόντιφεξ,δεν ζει για να μετανιώσει,ίσως,που τον έκανε έναν τόσο κοντόφθαλμο άνδρα που κρύβει την σκληρότητά του πίσω από τη μάσκα του αφοσιωμένου και αυστηρού ιερέα και στερεί την πατρική αγάπη από τον αθώο Έρνεστ, ήδη από τα πιο τρυφερά του χρόνια.Εν τούτοις ο Έρνεστ με την παρουσία του Όβερτον δίπλα του θα παλέψει για να ξεφύγει από τη βαριά σκιά και των δυο.

Η ανοδική πορεία του βιβλίου άρχισε το 1907 όταν ο Μπέρναρντ Σω -εμφορούμενος εκείνος από σοσιαλιστικές ιδέες (εμείς σήμερα στην μετασοβιετική εποχή  ή αν θέλετε στην εποχή πολλών και ποικίλων μετα- καλό θα ήταν και χρήσιμο για την ανάγνωσή μας να αναλογιστούμε τι σήμαινε αυτό τότε και τι ενδεχομένως μπορεί να σημαίνει τώρα)-χαρακτήρισε τον Μπάτλερ μεγαλοφυία και το "The Way of All Flesh" ως ένα από τα κοινωνικώς αιχμηρότερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ.Ομολογώ ότι μου φάνηκε υπερβολικό.Η ώθηση που έδωσε ο δημοφιλής Σω με την αίγλη της προσωπικότητάς του και το κύρος του δικού του λόγου στο έργο αυτό του Μπάτλερ είναι κάτι που ως κίνηση οι πιο περίεργοι (για τα μηνύματα που συχνά προστατεύονται ή θάβονται πίσω από τις επιδέξιες λέξεις) από τους σημερινούς αναγνώστες αξίζει,θεωρώ,να την κάνουν σκαλίζοντας πιο βαθιά το ιδεολογικό περιεχόμενό του αφού πάντως το τοποθετήσουν ημερολογιακά στο ιστορικό πλαίσιο και της εποχής που γράφτηκε και εκείνης που εκθειάστηκε από τον Σω.Γιατί;Διότι σήμερα πέρα από την λογοτεχνική του αξία και την τεχνική του αρτιότητα που δεν αμφισβητούνται,επειδή πράγματι υπάρχουν και είναι άμεσα διακριτές, το έργο πέρα ή μετά από αυτές και την υψηλή αισθητική τους μπορεί να θεωρηθεί -κυρίως από εκείνους που διαβάζουν με σοσιαλιστική κατ΄ αρχάς οπτική μα όχι μόνον από αυτούς,αλίμονο-,ακριβώς ως το αντίθετο,ως ένα λιμπεραλιστικής στη βάση της αντίληψης έργο που όμως ο Σω στη δεδομένη κοινωνική συγκυρία είχε φαίνεται λόγους να προβάλει σχεδόν ως σοσιαλιστικό, μα έλα που δεν είναι.Και δεν χρειάζεται να είναι.


Μπέρναρντ Σω

Ο τρόπος ανάγνωσης του έργου από τον καλόγνωμο,ειρηνιστή και σοσιαλιστή Μπέρναρντ Σω και όλα αυτά που διέκρινε στον κοινωνικά ριζοσπάστη και πολιτικά συντηρητικό,εκλεκτικό,είρωνα και οξύνου Σάμιουελ Μπάτλερ έχει τεράστιο ενδιαφέρον.Ο Μπάτλερ επιτέθηκε με σφοδρότητα κατά της βικτωριανής εκκλησιαστικής και όχι μόνον υποκρισίας αλλά έκρυβε επιμελώς την ομοφυλοφιλία του -σε εποχές που ο Όσκαρ Ουάιλντ δικαζόταν γι αυτήν,τo 1895- κι ετούτη η αντίφαση πέρα από την κατανόηση που της οφείλουμε για την τρωτή ανθρώπινη πλευρά της αποκτά άλλη βαρύτητα όταν προέρχεται από ένα τόσο ανήσυχο, δηκτικό,θαρραλέο,αύταρκες πνεύμα όπως λέγεται ότι ήταν ο Μπάτλερ.Του αναγνωρίζω όλα τα παραπάνω στο μυθιστόρημά του παρόλο που ο  μισογυνισμός που διαποτίζει το κείμενο ανέτρεψε τελικά την καλή μου πίστη με βάση την οποία θα του απέδιδα κι εγώ άλλα εύσημα ριζοσπαστισμού.Μα θα μου πείτε,πώς είναι δυνατόν να θέλεις απ΄ όλους τους άξιους ανθρώπους που τολμούν σε κάτι να βγαίνουν μπροστά να γίνονται μπροστάρηδες σε όλα;Έχετε δίκιο.Δεν πρέπει.
Όπως και να΄χει ο Μπάτλερ και η εργογραφία του,ειδικά το "The Way of All Flesh"είναι ένα θέμα από μόνο του για συζήτηση.Ξαναβάζει δε και σήμερα στο προσκήνιο το παλιό ερώτημα για τη δύναμη ή,αν δεν φοβάται κάποιος τις λέξεις,τη στράτευση της λογοτεχνίας για την ελευθερία ,για την ανάδειξη ωραίων και ανώτερων θεωρούμενων ιδεών και επίσης την παλιά εκείνη και οπτιμιστική αναζήτηση της θεωρίας της λογοτεχνίας για το αν το δημοφιλέστερο είδος της,το μυθιστόρημα, μπορεί πραγματικά και πρέπει να γίνεται -με τις ιδέες που προβάλει και τα μηνύματά του- αφορμή και μέσο αφύπνισης και διεκδίκησης ενός μη ρατσιστικού,ενός πιο ελεύθερου και δίκαιου κόσμου (στην επιτακτική αυτή ανάγκη ύπαρξης ενός τέτοιου κόσμου,θέλω να πιστεύω ότι συμφωνούν όλοι οι νοήμονες άνθρωποι).
Αν ο συγγραφέας τείνει να προτρέπει στη διεκδίκηση αυτού του δικαιότερου κόσμου με συλλογικούς τρόπους και για όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους και όχι μεμονωμένα άτομα ακόμα καλύτερα. Αλλά και όπου ο συγγραφέας τείνει στην εξατομίκευση,όπως εκτιμώ ότι κάνει συνειδητά ο Μπάτλερ -οπότε τα ιδεολογικά πλαίσια αλλάζουν άρδην- το ανθρωπιστικό δια ταύτα μπορεί να παραμένει ίδιο και να βγουν άλλα επιμέρους θέματα για να συμφωνήσουμε και σ΄ αυτά και μ΄αυτά να πορευτούμε σε ομαλότερους δρόμους ζωής.

Σχόλια

  1. Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον.

    Τότε (2014) που διάβασα το βιβλίο, είχα σημειώσει μεταξύ άλλων:
    "Διαλέγοντας να γίνει κληρικός ο Έρνεστ, κάτι που εξαρχής ήξερε ότι δεν του ταίριαζε και καταλήγοντας για έξι μήνες στη φυλακή από παρεξήγηση μάλλον, τελικά απεκδύεται το σχήμα του, αποφασίζοντας να ζήσει την υπόλοιπη ζωή του ως κοσμικός.
    Στα 28 του χρόνια κληρονομεί την περιουσία της αγαπημένης του θείας Αλήθειας, που γνώριζε πόσο αδικημένος ήταν από παιδί, λύνοντας έτσι τα οικονομικά του προβλήματα. Αποφασίζει να αποστασιοποιηθεί από τους γονείς του, κάνοντας ταξίδια και γράφοντας βιβλία, που δυστυχώς δεν έχουν την αποδοχή του κοινού. Ο ίδιος όμως είναι ήρεμος και συμφιλιωμένος με τη μετριότητά του."
    Νομίζω ότι ένα από τα κλειδιά της (δικής μου) ανάγνωσης ήταν η προηγούμενη τελευταία πρόταση.

    Η Έφη Καλλιφατίδη έφυγε, μένουν όμως οι εξαιρετικές της μεταφράσεις.

    Καλή χρονιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τη σκεφτόμουν την άξια Καλλιφατίδη όταν έγραφα το κείμενο ξέροντας από κάποιες παλιότερες δικές της αναρτήσεις στα μκδ ότι πάλευε την αρρώστια.Δεν ήξερα βέβαια λεπτομέρειες,πόσο κοντά στο τέλος ήταν...
      Όταν ανέβασα στο fcb το κείμενο για την "Κοινή Ανθρώπινη Μοίρα" έγραψε ο Γιώργος ο Λαμπράκος-ένας πολύ αξιόλογος άνθρωπος, από το ελπιδοφόρο νέο αίμα στα ελληνικά γράμματα-,το παρακάτω (και εννοείται τον ευχαριστώ):[Ωραίο ποστ, Βιβή.Κι ένα σονέτο του έχω μεταφράσει στην καινούργια Ποιητική. Γιατί πού και πού έγραφε και ποιήματα αυτός ο θαυμάσιος δημιουργός."]
      Συνέχισα τον περί του Μπάτλερ διάλογο με δυο λόγια που ήρθαν έτσι τα πράγματα και τώρα ταιριάζουν κι εδώ: [Εξαιρετικός,δεν το συζητώ,μου έδωσε τρομερές πάσες να πω τα δικά μου,ξέρεις,να μην σταθώ στο προφανές, ότι είναι πια κλασικό,να βγει κι άλλος και δη άλλου τύπου προβληματισμός. Όσο για την έκδοση,τι να λέμε τώρα, Καλλιφατίδη, Αθανασιάδης, Χριστοδούλου και οι υπόλοιποι που δούλεψαν.Όλα στο φουλ, μετάφραση, επιμέλεια,όλα.Και δεν το λέω εγώ,ο χρόνος που πέρασε από πάνω τους το λέει...]

      Καλή χρονιά αγαπητή Rosa Mund!Υγεία εύχομαι και ειρήνη πάνω απ΄όλα.

      Διαγραφή
  2. Άρης Γ.Παπαδάκης15/2/18 21:48

    Βιβή μου,δε στέλνεις πια στη ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ;Κρίμα είναι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ποτέ δεν έστειλα.Τα έβλεπα αναρτημένα κι εγώ όπως οι υπόλοιποι,μια ωραία πρωία.Δεν γνωρίζω πώς ακριβώς λειτουργεί.Μου φαίνεται δεν ανεβάζουν κείμενα από μπλογκς πια,κάτι τέτοιο.
      Να έρχεσαι κατευθείαν στην πηγή!

      Διαγραφή
    2. Άρης Γ.Παπαδάκης16/2/18 17:55

      Βιβή μου,κάναμε και στο φέισμπουκ την κουβέντα,καταλαβαίνω ότι θέλεις να κρατήσεις ένα επίπεδο.Εγώ ένα ξέρω,ότι δεν θα γλυτώσουμε από τους φελλούς.Είναι δυνατόν να μην ανεβαίνουν οι κριτικές ενός ανθρώπου που επί δέκα χρόνια δουλεύει αφιλοκερδώς για τη διάδοση του βιβλίου στήνοντας λέσχες και τρέχοντας όσο λίγοι;Τι μου λες τώρα.Και μόνο γι αυτό είναι απαράδεκτοι.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου