"Τσότσηγια & Ω'μ", Μιχάλης Μακρόπουλος

Περιεχόμενα του βιβλίου:

  • Στην "Τσότσηγια" υπάρχει το Γλωσσάρι
  • Τον "Ω'μ"  αποτελούν τα κεφάλαια:Μόνος το χειμώνα.Ο γυρισμός της ομάδας.Ώ'μ.Ώμ'ργκα

Φωτογραφία V.G.

Λοιπόν έχουμε και λέμε.

  Ένα ημερολόγιο σπιράλ με ντύμα αυτοσχέδιο γιατί δεν είναι πράγματι του 2017 μα παλιότερο που χάριν οικονομίας/σωτηρίας χαρτιού,δάσους,ξύλου κι άλλων (κινήτρων ίσως γραφικών πια σε σχέση μ΄όσα τρισχειρότερα συμβαίνουν στον πλανήτη), διορθώθηκε -μαστόρικα ή όχι δεν έχει σημασία-, και χρησιμοποιήθηκε σαν φετινό και έβγαλε όλη την ανελέητη και ,για πολλά που έφερε ή δεν έφερε, σκληρή χρονιά που σε λίγες μέρες τελειώνει τυπικά.

√ Ένα ξύλινο μανταλάκι καμωμένο δια χειρός Χρυσάνθης Πολύζου αντμίνας του Hellenic Psyche and Poetic Eros που είναι εμπνευσμένο-το σχέδιο στο μανταλάκι,όχι το μπλογκ,αμάν με τη σχολική συντακτική ψευδοτελειότητα,όχι,δεν την αλλάζω τη σειρά-,από τον Τολστόι,το βλέπετε άλλωστε.


  Ένα χαρτοπακάκι υπενθυμίσεων,που δεν καλοφαίνεται ότι συγκρατείται από μανταλάκι αρτίστικο, με υπενθυμίσεις στο πρώτο του φύλλο τύπου ΕΝΦΙΑ τόσο,ΕΥΔΑΠ τόσο,ΤΑΜΕΙΟ τόσο κά,κοινώς  λυπητερές που το μολύβι,που δεν το διακρίνετε, σβήνει μόνο,μόνο,μόνο αν πληρωθούν.Και το πώς πληρώνονται οι λυπητερές στους καιρούς της οικονομικής και όχι μόνον κατρακύλας μιας χώρας είναι  καθημερινός Γολγοθάς για τους πολίτες της.


Ο συνειρμός

Πάνω τους άφησα ακουμπισμένες βιαστικά,καθώς έφευγα για κάπου τρέχοντας γιατί είχα αργήσει, τις νουβέλες του Μιχάλη Μακρόπουλου.Μετά όταν είδα μαζί όμορφα κι άσχημα -το σημειωματάριο/ημερολόγιό μου για τα θεραπευτικά της ψυχής με τα οποία ξεγελάω τον χρόνο,το καλαίσθητο βιβλίο (από τις εκδόσεις Κίχλη)και τους αριθμούς που σαν χρέη ταλαιπωρούν την αληθινή μου ζωή στη φαιδροχώρα-, θέλησα να τα φωτογραφίσω έτσι βαλμένα για να κρατήσω τον συνειρμό και να βάλω αυτήν ειδικά τη φωτογραφία στην ανάρτηση για ένα πολύ ξεχωριστό βιβλίο που με τις φαινομενικά αταίριαστες μεταξύ τους και με το συλλογικό μας εδώ και τώρα ιστορίες του έρχεται να φωνάξει δυνατά, μα δίχως βερμπαλισμούς και κραυγές, ότι η ανάγκη,ο πόθος,η ελπίδα,το δικαίωμα για την Ευτυχία,τη Δικαιοσύνη,την Ισότητα, την Ελευθερία και ό,τι καλό (μπορεί να ) έχει ο άνθρωπος δεν σβήνουν μέσα του έτσι εύκολα.

Ο συγγραφέας

Ο Μιχάλης Μακρόπουλος μου είχε κινήσει την προσοχή από τις μεταφράσεις του σπουδαίου Μισέλ Φέιμπερ και κυρίως εκείνην του πολύ ιδιαίτερου βιβλίου του Φέιμπερ "Κάτω Από το Δέρμα".  Μου ενέπνευσε βεβαιότητα για την ποιότητα της  αντίληψής του  για τη Λογοτεχνία και στη συνέχεια η βεβαιότητα αυτή με έκανε να προτιμήσω τα συγγραφικά του πονήματα (για "Το Δέντρο του Ιούδα"  είχα γράψει και στο μπλογκ ) ανάμεσα σε πολλά όταν στεκόμουν αναποφάσιστη πάνω από πάγκους με ελληνικές εκδόσεις που για την αξία του περιεχομένου τους δεν με έπειθαν ούτε τα οπισθόφυλλα ούτε το όνομα του συγγραφέα.
Ο λόγος του Μακρόπουλου και όταν μεταφράζει και όταν συγγράφει ο ίδιος είναι οχυρωμένος καλά απέναντι στις αλλοτριώσεις και τους ετεροφωτισμούς (μερικούς στα όρια της κλοπής) που φέρνουν οι εποχές. Είναι, εκτιμώ,στιβαρός και με άποψη,είναι έντιμος*,μεστός,δωρικός και μαζί πλούσιος, χωρίς στολίδια (δεν τα΄χει ανάγκη εδώ που τα λέμε),με λυρικότητα εντούτοις αξιοπρόσεκτη είτε όταν αφηγείται μια μόνο και κύρια ιστορία είτε όταν πλάθει το υλικό του και  ενσταλάζει αλήθειες, παραμύθια και μύθους όχι απαραίτητα ελληνικούς -μα και τι θα πει αυτό αν το σκεφτούμε-, και ακόμα πιο πολύ όταν εμβαπτίζει τον λόγο του -απλωμένο με την εικαστική πλαστικότητα που του δίνει η αιτία όλων,το ταλέντο του,σ΄όλο το σώμα του κειμένου-,σε κολυμπήθρες μεταφυσικές.
Η αφήγηση και στην "Τσότσηγια" και στον "Ω'μ",πιστεύω,έχει έναν βαθύτερο σκοπό όχι απαραίτητα διδακτικό ούτε βέβαια αποκλειστικά για την αναγνωστική τέρψη επινοημένον και εναπόκειται στον ανήσυχο αναγνώστη ,τον υποψιασμένο,αυτόν που δεν θέλει απλώς να προσθέσει έναν τίτλο  στη συλλογή του για να κοκορεύεται πόσα έχει διαβάσει ,να βρει αυτόν τον σκοπό με πυξίδα τη δική του ιδιοσυγκρασία και τα όποια αναγνωστικά του εφόδια.Έναν σκοπό οπωσδήποτε καλό που όμως μπορεί να είναι διαφορετικός για τον καθένα μας.Η πολλαπλότητα αυτή της πρόσληψης  είναι λογοτεχνική αρετή του συγγραφέα και ψηλότερο σκαλί,εφαλτήριο στοχασμών για τον αναγνώστη .

Ο Μακρόπουλος επιλέγει το παραμύθι,το κάνει καλειδοσκοπικό αφηγηματικό του μέσο και το  δουλεύει αριστοτεχνικά,δίχως να χειραγωγεί τον αναγνώστη καθώς τον βάζει στον μυστηριακό του κόσμο,αφήνοντάς του αυτήν την ελευθερία που έλεγα πιο πάνω,να σκεφτεί δηλαδή όπως θέλει και να ζυγίσει αυτά που διαβάζει κι όσα από αυτά καταλαβαίνει πιο καλά.Και κυρίως όλα όσα νιώθει  διαβάζοντας πίσω από τις λέξεις,γραπωμένος σε μια ενιαία ατμόσφαιρα,σκοτεινή και πυκνή που τον υποβάλει,του προκαλεί διαδοχή τρομερών εικόνων και εναλλαγή έντονων συναισθημάτων και τον κρατά γι αυτά της τα χαρακτηριστικά αλλά και την παραμυθητική της μαγεία,πολύ πριν αρχίσει να διακρίνει-αν διακρίνει-το καθ΄όλα ουμανιστικό και σοφό δια ταύτα της ή αν θέλετε για την ίδια τη συγκλονιστική ουτοπία του αφηγηματικού συνόλου.
Για να μην θεωρηθεί πάντως ότι διαβάζεται δύσκολα, ας δούμε στη συνέχεια τι αφηγούνται οι δυο συναρπαστικές νουβέλες που το αποτελούν.Τα πραγματικά δώρα του βέβαια είναι άλλα,πιστεύω,μα είναι προσωπική υπόθεση του καθενός να τα βρει κι ακόμα πιο προσωπική η απόφαση,όταν τα ανακαλύψει,αν θα τα κρατήσει ή θα τα προσπεράσει.Το επέλεξα με βεβαιότητα για τη γραφή και την αισθητική του και το επαινώ και για τα μη προβλέψιμα ή πιασιάρικα θέματά του ακριβώς επειδή δεν είναι τα αναμασήματα -Κατοχή, Εμφύλιος,Μικρασία-, οι μαϊντανοί των μεταπολιτευτικών εκδοτικών μενού (με αλατοπίπερο σταθερά την Αριστερά και τα πραγμένα της),το προτείνω δε ανεπιφύλακτα ομολογώντας το ξάφνιασμα και τη συγκίνησή μου για τον αποθεωρητικοποιημένο και δίχως εξωραϊσμούς ουμανισμό που για μένα ήταν το δια ταύτα του κι ας ακούω από παντού ότι κι αυτός,ο ουμανισμός, δεν είναι παρά μια ακόμα ουτοπία.

"Τσότσηγια"

Η δεκαεφτάχρονη Κατερίνα μια κοπέλα από τους Άγιους Σαράντα έρχεται στην Ελλάδα όταν πέφτει το καθεστώς του Εμβέρ Χότζα και ξεμένει σ΄ένα ηπειρώτικο χωριό.Στα δεκαεννιά της βρίσκεται παντρεμένη μ΄έναν πολύ μεγαλύτερό της στην ηλικία άντρα,χήρο που τα δυο του αγόρια από τον πρώτο γάμο είναι αγροίκοι σαν κι αυτόν.Η Κατερίνα μετά από δέκα χρόνια ζωής κοντά τους,χρόνια δίχως εποχές, βουτηγμένα στον φόβο και τη μιζέρια μένει έγκυος και όταν έρχεται η ώρα γεννά ολομόναχη, δίχως να έχει μιλήσει σε κανέναν για την αναπάντεχη εγκυμοσύνη,ξαπλωμένη καρτερικά σε μια κουρελού στο τσιμεντένιο πάτωμα της απομονωμένης από το υπόλοιπο σπίτι κουζίνας -το βασίλειό της-, και φέρνει στον κόσμο ένα μικρόσωμο,ένα τοσοδούτσικο μα τέλειο κοριτσάκι που γίνεται αμέσως η σωτηρία,η έγνοια,το κέντρο της ζωής και το νόημα της ύπαρξής της,η χαρά και το φως της.Επειδή το κοριτσάκι είναι μια σταλιά το βγάζει Τσότσηγια κι αυτή η πανέμορφα σμιλεμένη τοσοδούλα τής φοβισμένης, δαρμένης και βιασμένης γυναίκας μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο εκεί που ποτέ δεν πατάει ο φοβερός δράκος και τα δρακόπουλα,σαν δώρο ενός αναδρομικά ελεήμονος Θεού, σταλμένο συμπονετικά στο άδικα και αναίτια καταφρονεμένο πλάσμα Του.Ώσπου..μα δεν θα σας πω περισσότερα,όχι για να μη κάνω τάχαμου spoil***,τι ηλίθια και αντιαναγνωστική κουβέντα κι αυτή,στο βιβλίο μα για να σας δελεάσω να το διαβάσετε κανονικά και ολόκληρο.


"Ω'μ"

Η περιπέτεια ζωής του Ω'μ αρχίζει πολλές χιλιάδες χρόνια πριν, σ΄έναν τόπο πάνω στη Γη που δεν ονοματίζεται, όταν νεαρός κυνηγός όντας σπάει άσχημα το πόδι του και καθώς δεν είναι μπορετό να τον μεταφέρουν οι σύντροφοί του ,μένει σε μια σπηλιά με λίγα εφόδια εντελώς μόνος με τον θάνατο περισσότερο από βέβαιο.Εκεί τον βρίσκει ο βαρύς χειμώνας των βουνών να μάχεται με την πείνα,τη μοναξιά,τον φόβο,την τρέλα και τα άγρια ζώα που αναζητούν τρόπο να χωθούν στη σπηλιά και να τον κατασπαράξουν.Ο Ω΄μ θυμάται τη γυναίκα του και το παιδί τους,αντλεί δύναμη από τη μνήμη, τα κατάβαθα της ψυχής και του μυαλού του  και καταφέρνει να επιζήσει.Κάνει με θάρρος βήματα έξω και μέσα στη σπηλιά λίγο πιο μακριά από το σημείο που ανάβει τη φωτιά του και σέρνοντας το κακοθρεμμένο πια πόδι του μα με κερδισμένη τη ζωή του,αρχίζει μ΄ένα κάρβουνο από τη φωτιά στο χέρι να ζωγραφίζει στους βράχους αυτά που είδε κι αυτά που νομίζει πως ακόμα βλέπει,όταν απέναντί του βρυχάται το θηρίο.Ένας τεράστιος λύγκας που κατορθώνει να μπει στο καταφύγιό του, στο μυαλό του,στο είναι του και τον παραμονεύει μα και τον εμπνέει.Από κει και πέρα θα (του) συμβούν πολλά και πρώτα πρώτα ότι άλλα ανθρώπινα πλάσματα που δεν είναι της φυλής του θα ξεχειμωνιάσουν στη σπηλιά του κι ύστερα,όταν ξαναγυρίσουν οι δικοί του και τον βρουν,εκείνος θα επιστρέψει κοντά τους αφού υποστεί καινούργιες απώλειες, για να βιώσει κατόπιν και πιο σοφός από τις εμπειρίες της ζωής του νέες χαρές και λύπες , ώσπου να κλείσει ο κύκλος του.


Αστερίσκοι

*Φαντάζομαι ότι θα μου πείτε "πας καλά,υπάρχουν άτιμες γραφές;".Αν υπάρχουν,λέει,για σκεφτείτε.

**Μιλάω εδώ δίχως εμπάθεια,πιστέψτε με,για όλους εκείνους τους καλλιεργημένους -είμαι σίγουρη- και ευαίσθητους ανθρώπους που επειδή τα κουτσοκαταφέρνουν στο γράψιμο-δεν αμφιβάλλω και μάλιστα τους αναγνωρίζω απολύτως το δικαίωμα στη δημόσια έκφραση-,που τους έτυχε ν΄ακούσουν αρχικά δυο επαινετικά λόγια στο μάθημα της έκθεσης στο σχολείο,ύστερα κάμποσα μπράβο για ένα καλοβαλμένο κείμενό τους φερ΄ειπείν στο fcb ή για μια ισορροπημένη εργασία/αναφορά κτλ στη δουλειά τους και αλλού,πίστεψαν ότι είναι η μετεμψύχωση του Ντοστογιέφσκι και την ψώνισαν και τώρα δηλώνουν λογοτέχνες.Θα μου πείτε και τι έγινε,εσύ ως χτες δεν έλεγες αφήστε ήσυχο τον κόσμο να γράφει ό,τι γουστάρει;Και συνεχίζω να το λέω μα ακριβώς εκεί αρχίζουν και οι φαιδρότητες, γιατί όλοι αυτοί οι καλοί άνθρωποι που αναμφίβολα έχουν μια κάποια φλέβα λογοτεχνική λωλαίνονται και θέλουν όλοι να εκδοθούν.
Μπάστα παιδιά,σας δουλεύουν οι επιτήδειοι.Κάθεστε και σκαρώνετε κάθε μα κάθε χρόνο πότε ένα μυθιστόρημα ιστορικό και καλά,πότε καμιά νουβέλα και κάνα διήγημα- αυτό το διήγημα το καημένο, τι τραβάει θεωρούμενο πιο εύκολο-για όποια υπαρξιακή, οικολογικοπολιτική κτλ ιδέα σας φαίνεται πιο ελκυστική κι αντί να εκθέσετε τα κείμενά σας στα μπλογκ σας πχ ή να τα στείλετε καραβάκια -γιατί όχι- στις διαδικτυακές θάλασσες ή τέλος πάντων να τα μοιραστείτε-και πάλι γιατί όχι,είναι τόσο ωραίο - με τις παρέες σας,ξεμυαλισμένοι από την γοητεία του χρήματος και της αναγνωρισιμότητας τι κάνετε; Καταφεύγετε,λες κι είστε συνεννοημένοι, στην αγία τριάδα των νεοελληνικών θεμάτων και μετά θέλετε να εκδώσετε αναμασήματα και κοινότυπα κατασκευάσματα σε χαρτί,πληρώνοντας τρελά ποσά στο κάθε κοράκι που πάτε και πέφτετε.Αχ...
Γιατί συμβαίνουν αυτά ;Ε,διότι ουκ ολίγοι παλιοί στο κουρμπέτι,πέρα από την όποια δόξα πασχίζουν από ένα σημείο και μετά να βιοπορίζονται ει δυνατόν από το γράψιμο επειδή γλυκάθηκαν από κάποια προηγηθείσα απόπειρα που πήγε καλά εισπρακτικά -βοήθησαν συγγενείς και φίλοι,τι να κάνουν κι αυτοί-, και γιατί οι νεοφώτιστοι κι ακόμα άμαθοι κοιτάνε να αποσβέσουν τουλάχιστον ηθικά όσες κατοστάρες ευρώ δίνουν πολύ αβίαστα σε διάφορους τυχάρπαστους που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια και παριστάνουν τους εκδότες βιβλίων,λες και η έκδοση είναι κάτι που δεν θέλει ασκητική αφοσίωση -αν μιλάμε βέβαια για παραγωγή Λογοτεχνίας και όχι υποδημάτων- μα απλά εμπορικό δαιμόνιο σε δράση.
Αν αυτό όλο εμείς,οι αναγνώστες που δεν θέλουμε να γίνουμε ντε και καλά συγγραφείς,το δούμε σαν δικαίωμα από τη μια και πιθανή κατάντια από την άλλη -καθαρές κουβέντες- και σταθούμε ,κι έτσι πρέπει,με περισσή επιείκεια και απόλυτο σεβασμό στο δικαίωμα όλων στην καλλιτεχνική έκφραση, τότε πείτε μου σας παρακαλώ,βλέπετε μ΄όλη αυτή τη βαβούρα να παράγεται λογοτεχνία αντάξια αυτής την οποία έχουμε σαν κληρονομιά; Γιατί μ΄αυτά και μ΄αυτά κυρίως το οικονομικό αλισβερίσι βλέπω να προκόβει για μερικούς και δημόσιες σχέσεις και ματαιοδοξία-δεκτή κι αυτή, ανθρώπινη- για τους πιο πολλούς να τρέφεται για λίγο καιρό κι όχι πρωτοπορία λογοτεχνική και πολιτιστική άνθιση και προκοπή.Εντάξει,να εκφραζόμαστε καλλιτεχνικά με λέξεις,μουσικές και ζωγραφιές κι ό,τι άλλο μα να καταλάβουμε πως μεγάλοι και τρανοί συγγραφείς,μουσικοί,ζωγράφοι κτλ κτλ δεν γίνεται να γίνουμε όλοι.Και δεν χρειάζεται.

*** Spoil και να μην πω τι,μια από τις πιο χαζές μόδες διαβάσματος αυτή η καλλιεργούμενη εμμονή μη τυχόν και ειπωθούν λεπτομέρειες από τα εξιστορούμενα των βιβλίων.Αν δεν πρόκειται για αστυνομικό κλασικού τύπου-που οκ,το δέχομαι,ψάχνεις τον δολοφόνο κι έχει η αγωνία ένα κάποιο νόημα-τι σε εμποδίζει να διαβάσεις το καλό ,εννοείται,βιβλίο αν ξέρεις τι λέει;
Σαν να μου λέτε δηλαδή να  μην ξαναδιαβάσει κανείς ποτέ την "Άννα Καρένινα" επειδή οι πάντες ξέρουμε ότι πέφτει στις γραμμές του τραίνου ή ότι εγκαταλείπει τον Καρένιν και συζεί με τον Βρόνσκι.
Όλες τις παπάρες που εφευρίσκουν οι έμποροι για τους εφήμερους καταναλωτές των προϊόντων τους θα τις υιοθετήσουμε κι εμείς για το διάβασμα,μα όλες;

Σχόλια

  1. καλημέρα Βιβή,
    Τον Μακρόπουλο τον γνώρισα από σένα όταν έγραψες για το βιβλίο του "Το δέντρο του Ιούδα", που διάβασα και μου άρεσε πολύ. Χθες τελείωσα το Τσότσηγια & Ω'μ και εντυπωσιάστηκα. Είναι όπως τα γράφεις, το βιβλίο είναι λυρικό, δωρικό, ανθρώπινο με βαθιά νοήματα και τροφή για σκέψη.
    Σουμέλα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα Σουμέλα.Χαίρομαι που σου άρεσε.Καμιά φορά προτείνω βιβλία που κάτι έχω βρει σ΄αυτά κι έχω ξετρελαθεί αλλά δεν το βλέπουν έτσι όλοι και για μερικά με... κυνηγάνε.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου