"Ταξείδιον Απαράμιλλον",Έφη Βατανίδου (της Αγγελικής Τσάμη)




Το"Ταξείδιον Απαράμιλλον"της Έφη Βατανίδου εκδόσεις Αρμός είναι ιστορικό μυθιστόρημα που εξελίσσεται το 1896 με ήρωα τον Τηλέμαχο Καραμάνο,νεαρό υπαξιωματικό στην Ευελπίδων,που θα καταφέρει το ακατόρθωτο:στους Α΄ Ολυμπιακούς Αγώνες που θα γίνουν στην Αθήνα να στεφθεί αργυρός Ολυμπιονίκης στην σπαθασκία,με τον Κουμπερτέν και τον Γεώργιο Α΄ να τον χειροκροτούν και μια παράφορη αγάπη για την εξαδέλφη του Μαρίκα που θα αναστατώσει την ευζωία του και θα προκαλέσει τις ηθικές νόρμες της εποχής του.
(Βιβλιονέτ)

Μαρίκα 
 Γράφει η Αγγελική Τσάμη

Μέσα από αυτό το βιβλίο έκανα και εγώ το δικό μου "ταξείδιον" στην Ελλάδα του πρώτου μισού του 20ου αιώνα με πλοηγό και συνοδοιπόρο την Έφη Βατανίδου και τους ήρωές της,την ζωή των οποίων έπλεξε με τόση επιμέλεια,συνέπεια αλλά και αγάπη ανάμεσα στα νήματα των ιστορικών γεγονότων, άλλες φορές θριαμβευτικών και άλλες φορές τραγικών.
Ο 19ος αιώνας φεύγει και παίρνει μαζί του αξίες, ιδανικά και ιδέες υψηλές όπως ο μεγαλειώδης ασυμβίβαστος και ασίγαστος έρωτας που υπερνικά κάθε εμπόδιο ή νόμο θεών και ανθρώπων,η φιλοπατρία μέχρις αυτοθυσίας,το ευ αγωνίζεσθαι,η ανύψωση του ανθρώπου μέσα από την τέχνη και πολλά άλλα.Ο 20ος ανατέλλει και πορεύεται μέσα στα συντρίμμια δύο καταστροφικών πολέμων, βρίσκει τους ανθρώπους να κουβαλούν τα άλγη και τις πληγές του παρελθόντος και να προσπαθούν να αναπροσδιορίσουν την θέση τους στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν.Η αγνότητα,ο ρομαντισμός,η ανιδιοτέλεια εξορίζονται από τις ζωές των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν με ρεαλισμό την πραγματικότητα που δεν είναι άλλη από τα αποκαΐδια του παρελθόντος που ακόμα σιγοκαίνε.Όχι άλλες εξιδανικεύσεις,το παρελθόν ακόμα πονά αλλά η προσέγγιση στις ρίζες ανακουφίζει,παρηγορεί,τροφοδοτεί τη δύναμη για συνέχεια. 

Τα γεγονότα ξετυλίγονται μπροστά μας μέσα από μια συγκλονιστική γραφή και κλυδωνίζουν τις ψυχές των ηρώων επισείοντας σε άλλους το μεγαλείο και σε άλλους τον βόρβορο.Αυτό απεικονίζεται καθαρά στην σκηνή που η Θωμαή φαντάζεται πως οι Γερμανοί στρατιώτες μαζεύουν τους Εβραίους στη Θεσσαλονίκη όπου από τη μια οι συμπολίτες τους οι Χριστιανοί περνούν δήθεν βιαστικά, ντρέπονται ή φοβούνται να τους αντικρίσουν, κάποιοι κοιτάζουν με οίκτο, όμως από την άλλη οι Εβραίοι λάμπουν μέσα στο Γολγοθά τους.Καταλύτης ο πόλεμος γράφει τα πιο αντιφατικά σενάρια, μεγαλοϊδεατισμός, ανδρεία, αυτοθυσία, πόνος, εξαθλίωση, προδοσία, απανθρωπιά, και ο θάνατος έρχεται σαν λύτρωση από όλα αυτά.Στις περιγραφές των σκηνών του πολέμου και των τραυματιών ένιωσα έντονα το λογοτεχνικό άγγιγμα της συγγραφέως καθώς κατάφερε να σε κάνει να θες να σταθείς και ν΄ αντικρίσεις το αποκρουστικό πρόσωπο του όταν τα κάρα κουβαλούν τους πληγωμένους σα σακιά με σφάγια,…,κρέμονταν σαν παλούκια τα μισά ποδάρια θλιμμένα γυρεύουν το υπόλοιπό τους,…, κάπου θαμμένο , …, μπορεί το πρώτο νερό που θα πέσει να το ξεθάψει πλάι στους ζωντανούς . Συγκλονίζει επίσης η περιγραφή του Τηλέμαχου όταν αντίκρισε την οικογένεια του καταπλακωμένη από τα συντρίμμια του βομβαρδισμένου σπιτιού της Θείας Τζούλιας.Φράσεις σύντομες,κοφτές, απεγνωσμένες που μέσα από αυτές ακούω το λαχάνιασμά του,νιώθω το σπαραγμό στους χτύπους της καρδιά του,τον ακολουθώ με αγωνία στα χαλάσματα να ψάχνει για ζωή,τη ζωή των μονάκριβων ανθρώπων του,τον βλέπω να ορμά στο νοσοκομείο,να ανοίγει με το σώμα του την πόρτα,αγριεμένος να φωνάζει, πλημμυρισμένος στο αίμα των παιδιών του, να τα δίνει στα σωτήρια χέρια των γιατρών και να μένει, εκεί, μόνος, με μια ματωμένη, άδεια αγκαλιά. 

Τηλέμαχος
Σε μια πρώτη ανάγνωση αυτού του έργου η συγγραφέας κατάφερε να με εμβαπτίσει στον κόσμο των ηρώων της,να δω τις ίδιες εικόνες που έφτιαξε στο μυαλό της γι’ αυτούς, να συμπονέσω τον πόνο τους, να θυμώσω με τους ίδιους λόγους που προκαλούν το θυμό τους, να λαχταρήσω με τη λαχτάρα τους, να θρηνήσω με το θρήνο τους, να σπαράξω με το σπαραγμό τους, να ενθουσιαστώ με τον ενθουσιασμό τους.Σε μια δεύτερη ανάγνωση όμως βλέπω τον αφανή ήρωα αυτού του έργο που δεν είναι άλλος από τη συγγραφέα,τη βλέπω να κρατά στα χέρια της το αρχείο Καρακάλου με ενθουσιασμό που η τύχη της έδωσε αυτή την αποστολή,να κρατά στα χέρια της τα ιερά και τα όσια ενός σπουδαίου αλλά ξεχασμένου στις μέρες μας Έλληνα και από την άλλη τη βλέπω να αγωνιά για την ευθύνη που αναλαμβάνει η πένα της να αποδώσει χωρίς να προδώσει.Η ψυχρή, μεθοδική, επίπονη έρευνα του αρχείου θα ανοίξει τις πύλες της έμπνευσης,της φαντασίας,της ταύτισης.Θα ζήσει μαζί τους κάθε σκίρτημα της ψυχής τους, σαν καλή μάνα θα τους δώσει το χώρο και το χρόνο να αναπτυχθούν, να ξεφύγουν από την κυριαρχία της,την παντοδυναμία της,και να βρουν το δικό τους στίγμα στο άπειρο, να οριοθετήσουν το δικό τους κόσμο όπου η συγκυρία και η βούληση περιπλέκονται παράξενα, αδιόρατα, όπως αδιόρατο είναι και το τέλος που επέλεξε η συγγραφέας για να κλείσει το βιβλίο της . 

Καλή μου Έφη,συγχώρεσέ μου αυτή την οικειότητα αλλά νιώθω σαν να απόκτησα μια καινούργια φίλη καρδιάς,σε ευχαριστώ που μοιράστηκα μαζί σου αυτό το ταξίδι σε θάλασσες ιδεών και ιδανικών που αγαπάμε από κοινού.






Σχόλια